Гендерлік бейтарап есімдіктер жинағы: тарихы мен эволюциясы

Кіріспе

Ағылшын тіліндегі гендерлік бейтарап жалғаулар жиынтығы. Spivak жалғаулары – американдық математик Майкл Спивактың кітабында қолданылған жалғаулар негізінде LambdaMOO виртуалды қауымдастығында таратылған ағылшын тіліндегі гендерлік бейтарап жалғаулар жиынтығы. Олар кеңінен қолданылмаса да, гендерлік бейтарап тілде жазу үшін «ол», «оған» немесе жекеше «олар» деген стандартты терминдерден қашынғысы келетін адамдар оларды пайдаланады.

Тарих

Спивак есімдіктерінің нақты тарихы белгісіз, себебі олар бірнеше рет тәуелсіз түрде жасалған сияқты. Есімдіктерді алғаш рет 1890 жылғы қаңтарда Джеймс Роджерс редакторы жариялаған мақаласында қолданған, ол «тон» деген ұсынысқа жауап ретінде «ол» және «олар» сөздерінен «e», «es» және «em» сөздерін шығарған. Қызықтайы, шотланд жазушысы Дэвид Линдсей өзінің «Арткуска саяхаты» романында «күнделікті жынысты» емес, жерден тыс тіршілік иелерін білдіретін «ae» және «aer» сияқты ұқсас формаларды қолданған. 1975 жылы Иллинойс штатының Скоки қаласынан Кристин М. Элверсон Чикаго бизнес коммуникаторлары қауымдастығы ұйымдастырған «ол және ол», «оның және оның» және «оның және оның» сөздерін алмастыру конкурсында жеңіске жетті. Оның «трансгендерлік есімдіктері» «they», «them» және «their» сөздерінен «th» әрпін алып тастау арқылы қалыптасқан «ey», «em» және «eir» болды. (Қараңыз, 'em'). Бұл есімдіктер туралы алғашқы мақалада олар әзіл ретінде қарастырылып, «Калифорниядан келген бір қатысушы «uh» сөзін ұсынды, себебі «егер ол ол немесе ол болмаса, ол басқа нәрсе» деген қорытындымен аяқталды. Олардың әзіл-қалжыңдары көп болды». 1977 жылы ақын, драматург және тіл білімі маманы Лилиан Карлтон «америкалық профессордың» (вероятно, Дональд МакКей) «e i дауыстысының ұзын дыбысына» негізделген есімдіктерді ойлап тапқанын (және оған қарсы) хабарлап, American Speech журналына хат жолдады. Оның ұсынылып отырған сөздерге қарсы басты аргументі – ағылшын тілінде «екі жынысты білдіретін толыққанды сөз бар» деген пікірі, атап айтқанда «бір», сондай-ақ «жылдам айтқанда, ол сауатсыздың өзіне ұқсас болып келеді [Сонымен қатар], ee сөзі ол сөзіне тым ұқсас, сондықтан шатасу тудырады» деген пікірін де айтты. Ол «em» сөзінің көптеген мүмкін қолданыстарын ұсынады, соның ішінде «формалды Dear» сөзін алмастыру, себебі «em» – бұл «сен» сөзі, барлық адамдарға деген құрметті білдіретін сөз. «Dear Em Doe» артық. «Em Doe» жеткілікті, және қысқа болғандықтан, ол жеке есімдерге орын береді: «Em John Doe», «Em Mary және John Doe» немесе жақсырақ «Em Doe John», «Em Doe John және Mary». 1980 жылғы мамыр айында жарық көрген «Американ психологы» журналында МакКейдің тағы бір зерттеуі жарияланды. Бұл зерттеуде оқулық параграфтарындағы тақырыптың жынысын дұрыс түсінбеу деңгейі «ол» сөзінің «ол немесе ол» мағынасында қолданылуымен үш эпицендік есімдік жиынтығымен («E, E, Es, Eself»; «e, e, es, eself»; және «tey, tem, ter, temself») салыстырылды. 1983 жылы математик Майкл Спивак AMS TeX нұсқаулығын жазды – «TEX қуанышы: AMS TEX макро пакетімен беттеудің Гурмандық нұсқаулығы» (1986), онда «E, Em және Eir» есімдіктерін қолданды. Оның жиынтығы Элверсонның жиынтығына ұқсас, бірақ МакКейдің жиынтықтарының бірі сияқты үлкен әріптермен жазылған. 1991 жылғы мамырда MOO бағдарламашысы Роджер Крю LambdaMOO ойынындағы ойыншылардың жынысын белгілеу үшін «spivak» параметрін қосты, бұл ойынды осындай ойыншыларды «e, em, eir, eirs, emself» есімдіктерімен атауға мәжбүр етті. Бұл параметр бағдарламалық жасақтаманың есімдік кодын сынау үшін бірнеше басқа «жалған жыныстармен» бірге қосылды және жаңалық ретінде қалдырылды. Крюдің таңғалысы, «Spivak» параметрі ойыншылардың арасында танымал болды, ал басқа жыныстық параметрлер көбінесе назарсыз қалды. Басқа авторлар Элверсонның бастапқы «th» әрпін жою ережесін қолданды және оны жаңғыртты, мысалы Эрик Клейн өзінің Океания деп аталатын жоспарланған микроұлт үшін заң кодексін жасағанда. Джон Уильямстың «Гендерлік бейтарап есімдіктер жиі сұралатын сұрақтар» (2004) кітабы түпнұсқа Эльверсон жиынтығын (Клейн арқылы) Usenet-те танымал басқа ірі үміткерлерге («singular they», «sie/hir/hir/hirs/hirself» және «zie/zir/zir/zirs/zirself») қарағанда артық деп таныды.

The precise history of the Spivak pronouns is unclear, since they appear to have been independently created multiple times. The first recorded use of the pronouns was in a January 1890 editorial by James Rogers, who derives e, es, and em from he and them in response to the proposed thon. Coincidentally, Scottish author David Lindsay used the similar forms ae and aer in his novel A Voyage to Arcturus, to refer to non terrestrial beings "unmistakably of a third positive sex". In 1975, Christine M. Elverson of Skokie, Illinois, won a contest by the Chicago Association of Business Communicators to find replacements for "she and he", "him and her", and "his and hers". Her "transgender pronouns" ey, em, and eir were formed by dropping the "th" from they, them, and their. (See 'em.) The article that first reported the pronouns treated them as something of a joke, concluding with the line, "A contestant from California entered the word 'uh' because 'if it isn't a he or a she, it's uh, something else.' So much of eir humor." Writing in 1977, poet, playwright, and linguist Lillian Carlton submitted a letter to the journal American Speech reporting (and arguing against) the invention by "an American professor" (likely Donald MacKay) of pronouns based on "the long sound of the vowel e i". Although her primary argument against the proposed word is her assertion that English "already [has] a perfectly good word that refers to either sex", namely "one", she also raises the observations that "spoken fast, it comes uncomfortably close to the illiterate hisself [Furthermore], ee sounds too much like he and would therefore be confusing." He proposes a vast number of possible uses for "em", including but not limited to the replacement of "the formal Dear, because em is a thou word, a term of respect for all people, bar none Dear Em Doe is redundant. Em Doe is enough, and, since it is brief; it makes room for given names: Em John Doe, Em Mary and John Doe, or, better, Em Doe John, Em Doe John and Mary." The May 1980 issue of American Psychologist reported on another study by MacKay, testing rates at which subjects miscomprehended the gender of a subject in textbook paragraphs when written with he meaning he or she compared with three epicene pronoun sets: E, E, Es, Eself; e, e, es, eself; and tey, tem, ter, temself. In 1983, mathematician Michael Spivak wrote the AMS TeX manual The Joy of TEX: A Gourmet Guide to Typesetting with the AMS TEX Macro Package (1986) using E, Em, and Eir. His set was similar to Elverson's, but capitalized like one of MacKay's sets. In May 1991, a MOO programmer, Roger Crew, added "spivak" as a gender setting for players on LambdaMOO, causing the game to refer to such players with the pronouns e, em, eir, eirs, emself. The setting was added along with several other "fake genders" in order to test changes to the software's pronoun code, and was left in place as a novelty. To Crew's surprise, the Spivak setting caught on among the game's players, while the other gender settings were mostly ignored. Other writers applied Elverson's original "th" dropping rule and revived ey, such as Eric Klein in his legal code for a planned micronation called Oceania. John Williams's Gender neutral Pronoun FAQ (2004) promoted the original Elverson set (via Klein) as preferable to other major contenders popular on Usenet (singular they, sie/hir/hir/hirs/hirself, and zie/zir/zir/zirs/zirself).

Қолданылуы

Spivak – көптеген көп пайдаланушылық ойындарда (MUD) және MOO (объектіге бағытталған MUD) рұқсат етілген гендерлердің бірі. Басқалары: еркек, әйел, бейтарап, екеуі де, екеуі де, "шашыраңқы", көпше, өзімшіл, патшалық және екінші. Таңдалған гендер ойын қозғалтқышының ойыншыға қалай сілтеме жасауын анықтайды. LambdaMOO-да олар көмек мәтіндері үшін стандартты практикаға айналды ("Пайдаланушы кез келген сипаттаманы таңдай алады"), белгісіз гендерлі адамдарға сілтеме жасау ("Кеше кім болды бұл қонақ, оның теруі қорқынышты еді"), гендері белгілі, бірақ оны ашпай адамдарға сілтеме жасау ("Иә, мен Squiggle-мен таныстым. Ол жақсы адам еді."), немесе әрине, өздерін Spivak гендеріне жатамын деп жариялаған кейіпкерлер. 2000 жылдан бері осы қолдану азайып келеді. Номикалық ойындар, әсіресе Интернетте, өздерінің ережелерінде Spivak жалғауларын жиі қолданады, бұл белгісіз ойыншыларға сілтеме жасаудың бір жолы.

Виртуалды қоғамдастықтардағы Спивак алмастықтары мен жынысы

Онлайн-анонимдік жағдайларда Spivak және басқа да гендерлік бейтарап есімдер әлеуметтік топтағы жіктелуді күшейтетін және топтың өнімділігін немесе ләззатын азайтуға әкелетін гендерлік тілден қашуға байланысты болуы мүмкін. Виртуалды қауымдастықтардағы гендерсіз есімдермен танысу кейбір адамдар үшін өз гендерін гендерлік ағымдағы немесе трансгендерлік тұрғыда көрсетудегі алғашқы тәжірибесі мен сынақтары болуы мүмкін.