Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Спортпен тұрақты айналысатын адам
Person who participates regularly in a sport
Спортшы – дене күшін, жылдамдығын, қуатын немесе төзімділігін қажет ететін бір немесе бірнеше спорт түрінде бәсекелес болатын адам. Кейде "спортшы" сөзі жеңіл атлетика спортымен айналысушыларға, яғни жүгіру және марафонға қатысушыларға қатысты қолданылады, бірақ мысалы, жүзушілер, футболшылар немесе баскетболшылар кірмейді. Дегенмен, басқа контекстерде (көбінесе АҚШ-та) ол кез келген спорттың барлық дене шынықтыру (физикалық мәдениет) қатысушыларын білдіреді. Соңғы анықтама үшін "спортшы", немесе жынысына қарай "спортсмен" және "спортсменке" сөздері де қолданылады. Үшінші анықтама кейде спортпен айналыса ма, жоқ па, физикалық жағдайы жақсы кез келген адамды білдіреді. Спортшылар кәсіби немесе әуесқой болуы мүмкін. Көптеген кәсіби спортшылардың дені қатаң диета мен қарқынды жаттығулардың нәтижесінде өте жақсы дамыған дене бітіміне ие болады.
An athlete is most commonly a person who competes in one or more sports involving physical strength, speed, power, or endurance. Sometimes, the word "athlete" is used to refer specifically to sport of athletics competitors, i. e. including track and field and marathon runners but excluding e. g. swimmers, footballers or basketball players. However in other contexts (mainly in the United States) it is used to refer to all athletics (physical culture) participants of any sport. For the latter definition, the word sportsperson or its gendered sportsman or sportswoman are also used. A third definition is also sometimes used meaning anyone who is physically fit regardless of whether or not they compete in a sport. Athletes may be professionals or amateurs. Most professional athletes have particularly well developed physiques obtained by extensive physical training and strict exercise, accompanied by a strict dietary regimen.
Анықтамалар
"Атлет" сөзі грекше άθλητὴς (атлēтēs) сөзінің латын әрпімен жазылуынан пайда болған, бұл сөз жарысқа қатысушыны білдіреді. Ал бұл сөз ἄθλος (а́тлос) немесе ἄθλον (а́тлон) сөздерінен туындаған, олар жарыс немесе ерлік деген мағынаны білдіреді. Webster's Third Unabridged Dictionary (1960) сөздігінде "спортшы" сөзінің негізгі анықтамасы – "спортпен белсенді айналысатын адам: (а) дала спортымен, әсіресе аң аулау немесе балық аулаумен айналысатын адам".
The word "athlete" is a romanization of the άθλητὴς, athlētēs, meaning one who participates in a contest; from ἄθλος, áthlos or ἄθλον, áthlon, meaning a contest or feat. The primary definition of "sportsman" according to Webster's Third Unabridged Dictionary (1960) is, "a person who is active in sports: as (a): one who engages in the sports of the field and especially in hunting or fishing."
Физиологиясы
Изотоникалық жаттығулармен айналысатын спортшылардың сол қарыншаның диастолалық соңғы көлемі орташа есеппен жоғары болады және олар депрессияға шалдығуға аз бейім. Ауыр физикалық жүктемелерге байланысты, спортшылар жалпы халықтан гөрі массаж салондарына жиі барады және массаж терапевтері мен массажистердің қызметтерін төлеуге көбірек дайын. Күштен гөрі шыдамдылықты қажет ететін спорт түрлерімен айналысатын спортшылар, әдетте, басқа спортшыларға қарағанда аз калория тұтынады.
Athletes involved in isotonic exercises have an increased mean left ventricular end diastolic volume and are less likely to be depressed. Due to their strenuous physical activities, athletes are far more likely than the general population to visit massage salons and pay for services from massotherapists and masseurs. Athletes whose sport requires endurance more than strength usually have a lower calorie intake than other athletes.
"Спортшы гендері"
Спорттық қабілетке көбінесе қоршаған орта факторлары әсер етеді, бірақ генетикалық экспрессия да спортшының қабілеттеріне белгілі бір дәрежеде әсер етеді деген теория бар. Осыны зерттеу мақсатында, ангиотензин түрлендіру ферменті (АТФ) және ACTN3 гендеріне қатысты зерттеулердің мета-талдамалары экспрессияның кейбір өзгерістері спорттық көрсеткіштерге орташа дәрежеде әсер етуі мүмкін екенін көрсетті; біріншісі шыдамдылықты қажет ететін жарыстарда, ал екіншісі күштік жарыстарда көбірек кездеседі. Осы және спорттық нәтижелермен байланысты басқа да генетикалық полиморфизмдерді зерттеуді жалғастыру ұсынылады.
While athleticism is largely influenced by environmental factors, it has been theorized that genetic expression may play a moderate role in an athlete's abilities as well. Exploring this claim, meta analyses of studies regarding two specific genes, angiotensin converting enzyme (ACE) gene and ACTN3, concluded that certain variations in expression may have a moderate effect on athletic performance; the former being more prevalent in endurance based events and the latter in power based events. Further studies on these and other genetic polymorphisms linked to athletic performance were recommended.
"Барлық жағынан спортшы"
"Жылдамдық пен шеберлік дамыған спортшы" – кәсіби деңгейде бірнеше спорт түрінде қатысатын адам. Бірнеше спорт түрін кәсіби деңгейде ойнаған спортшылардың мысалдары: Джим Торп, Лайонел Конахер, Дейон Сандерс, Дэнни Эйндж, Бейб Захарияс және Эрин Филлипс. Рики Уильямс, Бо Джексон және Деймон Аллен де осы санатқа жатады, олардың әрқайсысы Бас лига бейсболы мен кәсіби американ футбол лигаларында (НФЛ және CFL сияқты) таңдаудан өтті. Тағы бір әйел мысалы – Хизер Мойс, бобслейден бірнеше қысқы Олимпиада алтын медалін жеңіп алған және Регби әлемдік даңқы залының мүшесі. Ол сонымен қатар велосипед спортында Канаданы халықаралық жарыстарда өкілдік еткен, ал университет кезеңінде баскетбол мен жеңіл атлетикамен айналысқан. Жапондық спортшылар Кадзуши Сакураба, Кадзуюки Фуджита, Масакацу Фунаки және Наоя Огава кәсіби күрес және аралас жекпе-жек спортында табысқа жетті.
An "all round athlete" is a person who competes in multiple sports at a professional level. Examples of people who played more than one sport professionally include Jim Thorpe, Lionel Conacher, Deion Sanders, Danny Ainge, Babe Zaharias and Erin Phillips. Others include Ricky Williams, Bo Jackson and Damon Allen, each of whom was drafted both by Major League Baseball and by professional gridiron football leagues such as the NFL and the CFL. Another female example is Heather Moyse, a multiple Winter Olympic gold medalist in bobsled and member of the World Rugby Hall of Fame who also represented Canada internationally in track cycling and competed at university level in basketball and track and field. Japanese athletes such as Kazushi Sakuraba, Kazuyuki Fujita, Masakatsu Funaki and Naoya Ogawa have successfully performed in professional wrestling and competed in mixed martial arts.
"Әлемдегі ең үздік спортшы"
"Әлемдегі ең үздік спортшы" атағы дәстүрлі түрде жеңіл атлетикадағы онсайыс (ерлер) және жетісайыс (әйелдер) бойынша әлемдегі ең үздік бәсекелеске тиесілі. Онсайыс 10 түрден тұрады: 100 метр, ұзындыққа секіру, дорба тастау, биіктікке секіру, 400 метр, 110 метрлік кедергілер, дискіні лақтыру, тығырмен секіру, найза тастау және 1500 метр. Жетісайыс жеті түрден тұрады: 100 метрлік кедергілер, биіктікке секіру, дорба тастау, 200 метр, ұзындыққа секіру, найза тастау және 800 метр. Бұл жарыстарда спортшының табысқа жетуі үшін жылдамдық, күш, үйлесімділік, секіру қабілеті және төзімділік сияқты барлық спорттық дағдылары болуы керек. "Әлемдегі ең үздік спортшы" атағы осы екі жарысқа өте лайықты болғанымен, оның онсайыс/жетісайыспен байланысы ресми түрде Джим Торптан басталды. 1912 жылы Швецияның Стокгольм қаласында өткен Олимпиада ойындарында Торп онсайыс бойынша алтын медаль жеңіп алды (басқаларының арасында). Торп бейсбол, американдық футбол және баскетболдан кәсіби деңгейде, ал жеңіл атлетика, бейсбол, лакросспен студенттік деңгейде айналысты, сонымен қатар балл бұйымдарын биледі. Швеция королі Густав V Торпқа онсайыс бойынша алтын медаль табыс еткен кезде: "Мырза, сіз әлемдегі ең үздік спортшысыз" деді. Осы атақ содан бері онсайыс жарысымен байланысты.
The title of "World's Greatest Athlete" traditionally belongs to the world's top competitor in the decathlon (males) and heptathlon (females) in track and field. The decathlon consists of 10 events: 100 meters, long jump, shot put, high jump, 400 meters, 110 m hurdles, discus, pole vault, javelin, and 1500 m. The heptathlon consists of seven events: the 100 m hurdles, high jump, shot put, 200 meters, long jump, javelin, and 800 meters. These competitions require an athlete to possess the whole spectrum of athletic ability in order to be successful, including speed, strength, coordination, jumping ability, and endurance. Although the title "World's Greatest Athlete" seems a natural fit for these two events, its traditional association with the decathlon/heptathlon officially began with Jim Thorpe. During the 1912 Olympics in Stockholm, Sweden, Thorpe won the gold medal in the Decathlon (among others). Thorpe competed professionally in baseball, American football, and basketball; and competed collegiately in track and field, baseball, lacrosse, and did ballroom dancing. King Gustav V of Sweden, while awarding Thorpe the decathlon gold, said: "Sir, you are the greatest athlete in the world." This title has been associated with the decathlon event ever since.