Кіріспе

Аэробика – дене шынықтырудың бір түрі, ол серпімді аэробтық жаттығуларды созу және күштік жаттығулармен үйлестіріп, дене шынықтырудың барлық элементтерін (икемділік, бұлшықет күші және жүрек-қан тамырларының жай-күйін) жақсартуға бағытталған. Әдетте, бұл жаттығулар музыкамен бірге орындалады және фитнес-маман (нұсқаушы) басқаратын топта жасалуы мүмкін. Аурулардың алдын алу және дене күшін арттыру мақсатында жаттығушылар түрлі жаттығулар орындайды. Аэробика сабақтары әртүрлі қарқындылық және күрделілік деңгейлеріне бөлінеді және бес бөліктен тұрады: жылыну (5–10 минут), жүрек-қан тамырларын дамыту (25–30 минут), бұлшықет күшін арттыру және жаттығу (10–15 минут), салқындату (5–8 минут) және созу мен икемділікті арттыру (5–8 минут). Аэробика сабақтарында қатысушылар өздерінің дене күйіне қарай қатысу деңгейін таңдай алады. Көптеген спортзалдарда әртүрлі аэробтық жаттығулар ұсынылады. Әрбір сабақ белгілі бір тәжірибе деңгейіне арналған және сол сабаққа қатысты мамандығы бар, сертификатталған оқытушылармен жүргізіледі.

Тарих

Терминді де, жаттығу әдісін де АҚШ Әуе күштерінің жаттығу физиологы доктор Кеннет Купер және физиотерапевт полковник Полин Поттс әзірледі. Спортпен шұғылдануға құштар Купер, жақсы физикалық күші бар кейбір адамдардың қашықтыққа жүгіру, жүзу және велосипедпен жүру сияқты іс-әрекеттерде неге нашар нәтиже көрсетіп жатқанын түсінбей қалды. Ол велосипедтің ергометрі арқылы адамның оттегіні пайдалану қабілетін, яғни төзімділігін өлшей бастады. 1968 жылы ол жүгіру, жүру, жүзу және велосипедпен жүру жаттығуларын қамтитын «Аэробика» атты кітап жариялады. Кітап жарық көрген кезде, кең тараған әлсіздік пен бейқызметтік салдарынан жаттығулардың маңыздылығына назар ауып, хабардарлық арта түсті. Купер 1979 жылы «Жаңа аэробика» атты көптеп таралған нұсқасын шығарды. Аэробикалық биді 1969 жылы Джаки Соренсен Купердің кітабынан шабыт алып ойлап тапты. Соренсен өзінің әдісін оқытуды бастады және 1970 жылдары жүздеген оқытушылар арқылы бүкіл АҚШ-та таратуға көмектесті. Сонымен қатар, Джуди Миссетттің Jazzercise-і АҚШ-та би студиясының франшизасы ретінде дами бастады. 1982 жылы Джейн Фонданың Workout видеосы шыққаннан кейін аэробиканың танымалдылығы артып, бүкіл әлемге таралып, индустриядағы өркендеуге себеп болды.

Қадамдық аэробика

Степ-аэробика – бұл аэробикалық жаттығудың бір түрі, ол төменгі платформаны, сатыны пайдаланады, оның биіктігі жеке қажеттіліктерге қарай реттеледі, қосымша тіреулер орнату арқылы. Көптеген спортзалдарда степ-аэробика сабақтары ұсынылады. Степ-аэробика 1980-ші жылдардың ортасында бірнеше американдық жаттығушылардың жеке жұмыс істей келе әзірленген, әсіресе Атлантадағы Джин Миллер мен Конни Коллинз Уильямс, сондай-ақ Нью-Джерсидегі Кэт Фридрих. Аяқ киім өндіруші Reebok компаниясы бұл жаттығу әдісін танымал етіп, 1990 жылдан бастап пластик сатыдан тұратын жиынтықты сатуға кірісті. Степ-аэробика Dance Dance Revolution, In the Groove және Wii Fit сияқты би ойындарының құрамына да кіре алады.

Хореографиясы

Көптеген оқытушылар сыныптың хореографиясын құру үшін бірге орындалатын қимылдар жиынтығын дайындайды. Әдетте, хореография бір жиынға 32 соққыға дейін синхрондалады, идеалды жағдайда аяқтарды ауыстырып, жиынды көздейтіндей қайталауға болады. Бір жиын көптеген түрлі қимылдардан тұруы мүмкін, және әр қимылдың ұзақтығы әртүрлі болуы мүмкін. Мысалы, жоғарыда сипатталған негізгі қадам 4 соққыға созылады (адамның 4 қадамы үшін). Сол сияқты, "тізе көтеру" қимылы да 4 соққы алады. Тағы бір кең таралған қимыл – 8 соққылық тізе қайталау. Сабақтар хореография деңгейі бойынша әртүрлі болады. Бастапқы деңгейдегі сабақтар көбінесе қарапайым қимылдардан тұратын тізбектерден құралады. Күрделі деңгейдегі сабақтарға бұрылыстар, мамбо, және домалап секіру сияқты би элементтері енгізіледі. Бұл элементтер әр сабақта 2-3 тізбекке біріктіріледі. Тізбектер сабақ барысында үйреніледі, содан кейін сабақ соңында орындалады. Хореографияның күрделілігіне қарамастан, көптеген оқытушылар әртүрлі қарқындылық/би дағдыларына ие оқушылар үшін түрлі нұсқаларды ұсынады.

Аэробикалық билер

Аэробикалық билер – мұғалім бірнеше қысқа би комбинацияларын хореографиялайды және оларды топқа үйрететін музыкалық фитнес жаттығуы. Әдетте, бұл топқа бірден бір-екі қозғалысты үйрету арқылы және топтың барлық хореографияны біріктіре алғанша оларды қайталау арқылы жүзеге асырылады. Сабақтар барысында көңілді музыка қолданылады. Кейде мұндай жаттығудан кейін дене салмағын пайдалана отырып, бұлшықеттерді күшейтетін күштік жаттығулар, сосын салқындатып, икемділікті арттыру үшін созу жаттығулары жасалады. Сабақтардың ұзақтығы әдетте 30–60 минутты құрайды және оларға штанга, аэробикалық платформа немесе кішкентай салмақтар сияқты құрал-жабдықтар қолданылуы мүмкін. Фристайл аэробикасында мұғалім жаттығудың реттілігін жасайды және оны топтың қажеттіліктері мен тілектеріне бейімдейді. Фристайл және алдын ала дайындалған бағдарламалардағы негізгі қозғалыстардың арасында айырмашылық көбінесе болмайды. Бұл жаттығулар жүрек-қан тамырларын және күшті жақсарту үшін жасалады.

Аэробикалық гимнастика

Аэробикалық гимнастика, сондай-ақ спорттық аэробика және бәсекелестік аэробика деп те аталады, күрделі хореографияны, ырғақты және акробатикалық гимнастиканы аэробика элементтерімен үйлестіре алады. Өнер орындалуы жас, жыныс және топтар (жеке, аралас жұптар және үштіктер) бойынша санаттарға бөлінеді және келесі элементтер бойынша бағаланады: динамикалық және статикалық күш, секірулер мен домалақтар, тепкілер, тепе-теңдік және икемділік. Он жаттығу міндетті түрде орындалуы керек: төрт қатарынан жоғары көтерілген тіземен соққы, комбинациялар. Келесі топтардан ең көп он элементке рұқсат етіледі: қолмен түрту, тіректер мен тепе-теңдік, тепкілер мен жарылулар, секірулер мен домалақтар. Қолмен серпиіп секіру, қолмен тұру, артқа домалау және әуедегі айналымдар сияқты құлау элементтеріне тыйым салынады. Бағалау өнердің сапасы, шығармашылық, орындалуы және комбинацияның қиындығы бойынша жүргізіледі. Спорттық аэробикада мемлекеттік, ұлттық және халықаралық жарыстар өткізіледі, бірақ ол Олимпиада спортының түрі емес.