Кіріспе

Куба жазушысы және этнографы (1940 жылы туған) Мигель Анхель Барнет Ланса (1940 жылы 28 қаңтарда туған) - Куба жазушысы, романист және этнограф. Афрокубалық мәдениеттің сарапшысы ретінде танымал, ол Куба антропологиясының ізашарсы Фернандо Ортистің басшылығымен Гавана университетінде әлеуметтануды оқыды. Барнет өзінің "Биография де ун симарон" (1966) еңбегімен танымал. Ол құлдық Кубада жойылғанға дейін қашып, марон ретінде өмір сүрген. Барнеттің осы еңбектегі куәлік стилі Латын Америкасындағы этнографияның стандартына айналды. Колледжде Барнет Гавана университетінде антропология мен социологияны оқыды. Куба революциясының аясында ол кубалық антрополог Фернандо Ортизмен тығыз қарым-қатынас орнатқан. Профессор Барнетті жергілікті дін, креол тілі және ауызша дәстүрге негізделген этнографиялық модельмен таныстырды. Аралдың ауылдық жерлерінде католик дінінің синкретикалық шеңберінде африкалық және таино дәстүрлерінің ықпалымен, мысалы, сантерия сияқты діни үрдістер жүзеге асырылды. Ортистің этнографиялық зерттеулерге деген көзқарасы негізінен жергілікті мәдениетке бағытталған, бұл кездегі Кубаның коммунистік саяси идеологиясының әсерінен болды, ол еуропалық оқыту тәсілдерін қабылдамады. Ол әлеуметтік және экономикалық жағынан шеттетілген топтарды зерттеуге баса назар аударды.

Кейінгі мансап

1995 жылдан бастап Барнет Гаванадағы Фернандо Ортис қорын басқарды, ол өзінің профессоры мен ұстазының жұмысына арналды. 2009 жылы Барнет ЮНЕСКО-ның афрокубалық мәдениетті зерттеу жөніндегі комитетіне қайта сайланды. Ол тоғыз жыл ЮНЕСКО-ның атқарушы комитетінің мүшесі болды.

Симаронның өмірбаяны

1963 жылы Барнет бір ғасырдан асқан кубалықтардың өмір сүруі туралы екі газет мақаласына қызықты. Бір мақалада сантерияға жататын бұрынғы құл туралы айтылған. Екіншісі 103 жастағы Эстебан Монтехо туралы еді. Жас кезінде ол құлдықтан қашып, Лас-Вильяс даласында (эль-Монте) марон ретінде өмір сүрді. Кейін 1898 жылы Кубаның тәуелсіздік соғысында әскери қызмет атқарды. Барнет Монтехомен кездескенде, ол ардагерлер үйінде тұратын. Барнет антропологиялық зерттеу және талдау әдістерін қолдана отырып, онымен көптеген сұхбаттар жүргізді. Мысалы, ол Монтежоның баяндамаларын электронды дыбыс жазу құрылғысымен жазды, сонда ол баяндамаларды жазуға мүмкіндік алды. 1966 жылы Барнет Монтехоның әңгімесін Biografía de un cimarrón (Маруның өмірбаяны) деп жариялады. Ол ағылшын тіліне аударылып, сол жылы Ұлыбритания мен Австралияда "Қоқып кеткен құлдың өмірбаяны" деп жарияланды. Кейін ол 1994 жылы АҚШ-та ағылшын тілінде "Қоқып кеткен құлдың өмірбаяны" деп аударылып, басылып шықты. Барнет өзінің "Биография де ун симарон" атты еңбегімен қазіргі кездегі куәлік беру дәстүрін бастады. Антропологиялық зерттеу немесе әдебиет ретінде де, ол өз билігін куәгерлік деректердің шынайылығынан алады. Барнет шығармасының басты кейіпкері Эстебан Монтехо Кубаның бұрынғы құлдар сыныбының ұжымдық психологиясын ғана емес, сонымен қатар бүкіл Куба халқының ұжымдық тарихи санасын білдіреді. Мұндай аутентикалық аудармашының өзіндік бейімділігі мен мотивтерімен күрделіленеді - бұл жағдайда Барнет басқа ұлт пен таптан шыққан. Бірақ Барнет Революцияның берік қолдаушысы болды, және оның жұмысы бұрынғы құлдар класы афрокубалықтарға назар аудару мен танудағы саяси мән-мағыналарды қанағаттандырады. Барнет шығарманың кіріспесінде "Біздің жұмысымыз тарихи емес. Тарих сол арқылы өткен адамның өмірі болғандықтан пайда болады" (біздің жұмысымыз - тарих емес. Тарих осында пайда болады, өйткені ол тарихқа үңілген адамның өмірі). Сонымен қатар, біз білетін нәрсе, сөйлесуге бір хабаршыны қою, белгілі бір шамада, әдебиет жасау. Бірақ біз әдебиет құжатын жасауға ниеттенбедік (біз куәлік туралы айту белгілі бір дәрежеде әдебиет жасау екенін білеміз. Бірақ біздің мақсатымыз әдебиетті жазу емес). Барнет шығармашылығы кеңінен тарих пен әдебиеттің синтезі деп саналады, өйткені ол өзінің поэзиясында көрсеткен қиялға толы тәсілмен хабарланады. Кейбір түсіндірмешілер оның кітаптарын роман деп атайды. Ол Кубаның тарихы мен мәдениетін ерекше бейнелеп көрсетті.

Басқа БАҚ-та бейнелеу

Композитор Ханс Вернер Хензе Барнет кітабының негізінде "El Cimarrón" атты шығарма жазды. Хензе сонымен қатар Барнеттің "Patria" атты өлеңін 1973 жылғы "Voice" ән цикліне орнатқан. Галего 1988 жылы Кубаның испандық киносы ретінде бейімделген, сценарийін Марио Камю жазды және режиссер Мануэль Октавио Гомес.

Құрмет пен марапаттар

1994 жылы Барнет Кубаның ең маңызды сыйлығы - Кубаның Premio Nacional de Literatura (Әдебиеттің ұлттық сыйлығы) сыйлығын алды. 2006 жылы "Fátima o el Parque de la Fraternidad" атты әңгімесі үшін Premio Internacional de Cuento Juan Rulfo (Хуан Рулфо халықаралық қысқа әңгімесі) сыйлығын алды. 2012 жылы World Literature Today "Түннің патшайымы Фатима" атты әңгімесінің ағылшын тіліндегі аудармасын жариялады және кейіннен оны Пушкарт сыйлығына ұсынды.