Кіріспе

Бартоломиттер - 1296 жылы Мысыр сұлтаны Аль-Адил Китбуга өз елін басып алғаннан кейін Италияға бас сауғалаған армян монахтарының рим-католик қауымына берілген атау.

Тарих

Олардың алғашқысы Генуяға келіп, сонда оларға арнап киелі Бартоломей шіркеуі тұрғызылды. Көп ұзамай осы алғашқы топқа басқалар да ілесіп, Италияның әртүрлі қалаларында: Парма, Сиена, Пиза, Флоренция, Чивитавеккия, Рим және Анконада құрылды. Бұл алғашқы іргетастарға кейіннен Миланда, Неапольде, Перуджада, Губбиода, Феррарда, Болоньяда, Падуада, Риминиде, Ветербода және т.б. Бартоломейдің отбасы сан жағынан да, байлық жағынан да мол болды. Басында олар Сент - Лео ережесін сақтады . Василий және армян литургиясы, папа Клемент V олардың бұл құқықтарын мойындады, бірақ уақыт өте келе олар ұлттық дәстүрлерін Рим литургиясына тастап, доминикандықтарға ұқсас әдет қабылдады және ақырында Санкт - Регуланы алмастырды. Василийдің қасиетті Августиннің. Бұл өзгерісті мақұлдаған Иннокентий VI (1356) да монастырлардың жалпы жоғарғы және жалпы бөлім басқаратын бір қауымға бірігуін растады. Бастапқыда генерал-лидерлер өмір бойы сайланады, бірақ 1474 жылы Папа Сикст IV оларды әр үш жылда бір рет дауыс беруге мәжбүр етті. Папа Бонифаций IX қауымға Сент-Доминик орденінің артықшылықтарын берді, ал Иннокентий VIII және Павел III соны ратификациялады; дегенмен Бартоломиттерге картузиандардан басқа кез-келген діни тәртіпке қосылуға тыйым салынды. Олардың алғашқы кардинал қорғаушысы Дураццоны 1640 жылы Урбан VIII тағайындады, бірақ олар бұл сигнал артықшылығынан ұзақ уақыт бойы ләззат алмады. Олардың тұрақты ұстанушылықтары азая бастады, олардың қатары аз болды, ал олардың үйлерінің көпшілігі жабылуға мәжбүр болды, содан кейін төрт-бес адам қалды, онда қырық шамасында монахтар өздерінің қолынан келгенше өмір сүрді. Бұл құлдырауды тоқтатудың жолы жоқ сияқты. Иннокентий X Бартоломиттерге басқа діни топтарға кіруге немесе өздерін секуляризациялауға рұқсат берді, әрқайсысына зейнетақыны қамтамасыз етті. Ол олардың қауымын басып, үйлері мен табыстарын басқа мақсатқа жұмсады. Бартоломиттердің ең танымал адамдары: алғашқы армян монахтарын Генуяға алып барған және олардың жетекшісі болған Мартин ата; Пизандық Антоний ата, олардың қауымының алғашқы бас жетекшісі болған; төрт рет генерал лауазымын атқарып, қауымның реформасы үшін құлшыныспен еңбек еткен Эстебан Пальма; танымал уағыздаушылар болған Генуялық Керубини Сербелони мен Миландық Пол Коста және Скоти, Пори, Гироламо Кавалери, Дж. Б.Ладриани және Грегорио Битио әдеби шығармалар қалдырды, бірақ олар көп ұзамай ұмытылды. Соңғы кездері Генуядағы шіркеуінде Едессаның бейнесі деп аталатын Мәсіхтің әйгілі суреті сақталған.