Кіріспе
Құсмекенді (Bassariscus astutus) – Солтүстік Американың шөлейтті аймақтарында таралған, құсмекенділер тұқымдасына жататын сүтқоректі жануар. Ол кеңінен тараған және адам қызметінен бұзылған жерлерге жақсы бейімделген. Бұрын оның терісі үшін заңды түрде ауланған. Халықаралық табиғатты қорғау одағының (IUCN) Қызыл тізімінде «Қауіпсіз» санатында тіркелген. Құсмекенді Аризона штатының ресми сүтқоректі жануары болып табылады.
The ringtail (Bassariscus astutus) is a mammal of the raccoon family native to arid regions of North America. It is widely distributed and well adapted to disturbed areas. It has been legally trapped for its fur. It is listed as Least Concern on the IUCN Red List. The ringtail is the state mammal of Arizona.
Сипаттама
Құйрығы қара немесе қоңыр түсті, құрсағы ақшыл. Жануардың мұрыны ұзын, қабыршақты, мұрттары ұзын, түлкіге ұқсас (латынша атауы "ақылды кішкентай түлкі" дегенді білдіреді), ал денесі мысыққа еске түседі. Оның беті қара қоңыр және қара түсті жүндермен қоршалған, маска тәрізді көрінеді. Бұл жануарлар 14–16 жолақты, ұзын қара және ақ "сақиналы" құйрығымен ерекшеленеді, оның ұзындығы шамамен денесімен тең. Құйрыққаптар негізгі түрде түнгі жануарлар, олардың үлкен көздері мен тік құлақтары қараңғыда бағттануға және азық табуға көмектеседі. Олар шебер өрмелеушілер, ұзын құйрықтарын тепе-теңдік сақтау үшін пайдаланады. Құйрығындағы сақиналар хищниктерді жаңылыстыруға да мүмкіндік береді. Ақ сақиналар нысана ретінде қызмет етеді, сондықтан құйрығы денесінен бұрын ұсталса, құйрыққаптың қашу ықтималдығы артады. Тырнақтары қысқа, тік және жартылай қайтарылатын, тауға өрмелеуге өте ыңғайлы. Үй мысығынан кішкентай, ол қазіргі кездегі прокионидтердің ең кішкентайларының бірі (тек олинго түрлерінің ең кішкентай өкілдері одан да кішкентай). Денесінің ұзындығы және құйрығының ұзындығы негізден орташа есеппен өлшенеді. Оның салмағы шамамен дейді. Тіс формуласы = 40. Бөксе жоты иілгіш, 180 градусқа дейін бұрылуға қабілетті, бұл жануарды епті өрмелеуші етеді. Ұзын құйрығы тар тіреуіштер мен тармақтарда тепе-теңдік сақтауға көмектеседі, тіпті кері бағытта жүру үшін домалап өтуге мүмкіндік береді. Құйрыққаптар тар өткелдерге де түсіп, бір қабырғаға барлық аяқтарын, екінші қабырғаға арқасын тіреп, немесе екі аяғын бір қабырғаға, екі аяғын екінші қабырғаға тіреп, қабырғалар арасында секіріп, кеңірек жарықтар мен тесіктерден өте алады. Аймақты белгілеу үшін құйрыққаптар нәжісті пайдаланады деген болжам бар. 2003 жылы Мексика қаласында жүргізілген зерттеуде құйрыққаптардың экскрецияларды пайдаланып аймақтарды белгілейтін басқа етті жеушілердің мінез-құлқына ұқсас, кездейсоқ емес үлгіде ұқсас жерлерде нәжіс шығаратыны анықталды. Құйрыққаптар көбінесе жалғыз өмір сүреді, бірақ олар бірге ұя бөлісіп, бір-бірін күтіммен тарата алады. Олар көктемнің басында болатын көбейту маусымынан басқа уақытта өзара әрекеттесуі шектеулі. Құйрыққаптар тек тамақтан алынған сумен ұзақ уақыт бойы тіршілік ете алады және зерттелген кез келген сүтқоректілерге қарағанда несептері көбірек шоғырланған, бұл максималды суды сақтауға мүмкіндік беретін бейімделу.
Its dental formula is = 40. The ankle joint is flexible and is able to rotate over 180 degrees, making the animal an agile climber. The long tail provides balance for negotiating narrow ledges and limbs, even allowing individuals to reverse directions by performing a cartwheel. Ringtails also can ascend narrow passages by stemming (pressing all feet on one wall and their back against the other or pressing both right feet on one wall and both left feet on the other), and wider cracks or openings by ricocheting between the walls. It has been suggested that ringtails use feces as a way to mark territory. In 2003, a study in Mexico City found that ringtails tended to defecate in similar areas in a seemingly nonrandom pattern, mimicking that of other carnivores that utilized excretions to mark territories. Ringtails prefer a solitary existence but may share a den or be found mutually grooming one another. They exhibit limited interaction except during the breeding season, which occurs in the early spring. Ringtails can survive for long periods on water derived from food alone, and have urine which is more concentrated than any other mammal studied, an adaptation that allows for maximum water retention.
Көбею
Көктемде жұптасады. Жүктілік мерзімі 45–50 күнге созылады, осы кезеңде аталық аналыққа тамақ іздеп әкеледі. Бір туаста 2–4 бала болады. Балапандар бір айдан кейін көздерін ашады және төрт айдан кейін өздері аң аулай бастайды. Олар 10 айда жыныстық жарақатқа жетеді. Жабайы табиғаттағы құйрықтың өмір сүру ұзақтығы шамамен жеті жылды құрайды.
Аумағы мен тіршілік ету ортасы
Құйрықты мысық көбінесе тасты шөлді жерлерде кездеседі, мұнда ол ағаштардың қуыстарында немесе тасталып қалған ағаш құрылыстарда ұялайды. Ол Ұлы Бассейн шөлінде (Невада, Юта, Калифорния, Айдахо және Орегон штаттарында), Аризонадағы Сонора шөлінде, Нью-Мексикодағы Чихуахуа шөлінде, Техас және Солтүстік Мексикада таралған. Құйрықты мысық сумен байланысты тасты жерлерді де жақсы көреді, мысалы, өзен жағалауларындағы шатқалдар, үңгірлер немесе шахталар. Суы мол аймақтарда шамамен 50 құйрықты мысыққа 1 шаршы миль (20/км²) жерде кездесуі мүмкін. Еркек құйрықты мысықтың аумағы кейде бірнеше ұрғашының аумағымен қиылысады. Құйрықты мысық АҚШ-тың оңтүстік-батысында Орегон, Калифорния, шығыс Канзас, Оклахома, Аризона, Нью-Мексико, Колорадо, оңтүстік Невада, Юта, Луизиана және Техас штаттарында кездеседі. Мексикада оның таралу аймағы Баха-Калифорнияның солтүстік шөлді штатынан Оахакаға дейін созылады. Оның таралуы Мексиканың Герреро, Оахака және Веракрус штаттарында B. sumichrasti таралу аймағымен тоғысады.
Диета
Кішкентай омыртқалы жануарлар, мысалы, сайрақ құстар, егеуқұйрықтар, тышқандар, қояндар, жыландар, кесірткелер, бақалар және жабайылар қыс айларында ең маңызды тағам болып табылады. Барлық жейтін нәрсесінің көп бөлігі жануарлармен қоректенуден тұратын, бұл жануар – барлық жейтін нәрсесіне жататын жан. Құрттар және қоян, тышқан, егеуқұйрық сияқты ұсақ сүтқоректілер – сақиналы құйрықтың ет жеуге бейімділігінің мысалдары. Кейде сақиналы құйрық балық, кесіртке, құс, жылан және өлік жейді. Олар сондай-ақ қарағай, долана, қара жидек, бие қауын және жалпы жемістерді де жақсы көреді. Олар тіпті құстардың жемінен, құс қоректерінен, тәтті нектардан немесе қантты судан да жегендері байқалған.
Экология
Түлкілер, койоттар, егершелер, қаракөктер, бүркіттер және сұрғырлар кез келген жастағы сақинақұйрықтарды мүмкіндік туғанда жемтітеді, бірақ көбінесе жас, осал жануарларды аулайды.
Баулану мүмкіндігі
Айтуынша, бұрандалы құйрықты жануарларды үйрету оңай, олардың адамға бейімделуі мүмкін, сондай-ақ олардың мейірімді үй жануары болуы және егеуқұйрықтарды тиімді ұстауы мүмкін. Кеншілер мен жаңа қоныс салушылар бұрын өз үйлерін зиянды жәндіктерден таза ұстау үшін оларды үй жануары ретінде ұстаған, сондықтан оларға "кеншінің мысығы" деген есім берілген.