Кіріспе

Банат - 1941 жылы Югославияны Осі державалары басып алғаннан кейін тарихи Банат аймағында құрылған саяси ұйым. Ол ресми түрде Белградтағы Германияның Ұлттық құтқарудың қуыршақ үкіметінің бақылауында болды, теориялық тұрғыдан Сербиядағы әскери қолбасшының бүкіл аумағына шектеулі билік иеленді, бірақ Банат ішіндегі барлық билік жергілікті этникалық немістердің (Volksdeutsche) қолында болды. Облыстық азаматтық комиссар және этностық неміс азшылығының басшысы Йозеф Лапп болды. 1944 жылы Осі күштерінің қуғындалуынан кейін, бұл неміс билігімен басқарылатын аймақ таратылды және оның аумағының көп бөлігі Воеводинаға, Сербияның жаңа Югославияның екі автономды провинцияларының біріне қосылды.

Германияның болашақ жоспарлары

Жергілікті неміс халқы Германия үкіметіне Дунай мен Тиса аңғарларында үлкен неміс мемлекетін құруды талап етті, батыстағы Бачка және Сырмия аймақтары Югославияның ыдырауынан кейін Венгрия мен Хорватияға берілгеніне ренжіді. Олар Адольф Гитлерге бірнеше рет жеке өтініш жасағанына қарамастан, бұл мақсатта олардың өтініштері қабылданбады. Венгрия мен Румыния режимдерімен тығыз саяси байланыстарды сақтау мақсатында Берлин Бантты осы елдермен келіссөз жүргізу үшін ықтимал құн ретінде ұстап тұруды жөн көрді, олардың екеуі де аймақты аннексиялауға ұмтылды (сонымен қатар Ұлы Венгрия мен Ұлы Румынияны қараңыз). Бұл мақсат соғыстың кезінде Германия үкіметі тарапынан ресми түрде қолдау таппаған. Бұл Германияның Дунай алабындағы экономикалық маңызы зор аймақты, оның Совет Одағындағы бағындыруды күткен шығыс аумақтары үшін Германияның соғыс мақсаттарын ескере отырып, Германияның үстемдігін қамтамасыз ету үшін қажет деп саналды. Неміс жоспарлары стратегиялық орналасқан Белград қаласын "Райхтың бекініс қаласы" (Reichsfestung Belgrad) етіп қайта құруды талап етті, бұл тек немістер мекендейтін темір қақпаларды бақылауға алуды қамтамасыз ету үшін.

Еврейлер мен ромаларға қарсы соғыс қылмыстары

Бұл аймақты неміс әскері басқаратын. Неміс Югославияны басып алып, басып алғаннан кейін дереу еврейлерге қарсы шараларды қабылдады. Зреньянин қаласының еврей халқы жиналып, Белградтың маңындағы Саджмиште концлагеріне жіберілді, онда олар өлтірілді. 1941 жылдың қыркүйегінде фашистікке қарсы сербтер мен еврейлердің жаппай асылып өлтірілуі болды. Сондай-ақ, еврейлер жұмыс батальондарына қосылып, неміс оккупациялық билігі үшін мәжбүрлі жұмыс істеуге мәжбүр болды. 1942 жылдың тамызында неміс билігі бұл аймақты "юденрайн" деп жариялады, яғни "жұрттан тазаланды". 1941 және 1944 жылдар аралығында Банат ауданындағы Джабука ауылының маңындағы Стратиште ауылында 10 000-нан астам сербтер (негізінен НДХ-дан келгендер), еврейлер мен ромаларды неміс күштері өлтірді.

СС дивизиясы Принц-Евген

Нацистер Югославияны басып алғаннан кейін Югославия немістерінен 7-ші СС еріктілер тау дивизиясы Принц Евгений құрылды. Дивизияның негізгі құрамын банаттан шыққан этникалық немістер құраған, олардың көпшілігі бұрынғы офицерлер мен корольдік югослав армиясының немесе тіпті Габсбург армиясының офицерлері болған. Дивизияның өзегі СС-тің бақылауындағы Қорғау күшінен немесе Сербиядағы әскери қолбасшының аумағынан Volksdeutsche құралған Selbstschutz-тен құрылды. "Фолькс-Германияның алғашқы шұғылданғаннан кейін ерікті жауынгерлер азайды, ал жаңа бөлім дивизия мөлшеріне жетпеді. Сондықтан 1941 жылдың тамызында СС ерікті түрде әрекет етуден бас тартып, Белградтағы СС сотының оң шешімінен кейін Сербия банатындағы барлық фольксгермандарға міндетті әскери міндеттілік жүктеді, бұл рейхтік емес немістер үшін бірінші рет болды ". Нәтижесінде Сербиядағы әскери командирдің аумағынан 21 500-ден астам этникалық немістер Вафен СС-ге шақырылды. Принц-Евгений дивизиясының штабы Банат аймағындағы Панчево қаласында орналасқан. Дивизия 1942 жылдың сәуір мен қазан айлары аралығында құрылды және оған румындық Volksdeutsche SS Gruppenfuehrer және Waffen SS генерал-лейтенанты Артур Флепс басшылық етті. 1941 жылдың 31 желтоқсанына қарай дивизия 21 102 адамнан құралған. Принц-Юген СС дивизиясы бұрынғы Югославияның барлық жеріне югослав партизандарын жою үшін жіберілді, бірақ көп жағдайда сәтсіз болды. Бұл жорықтар кезінде ол бейкүнә югославтық азаматтарға қарсы өкімдер мен зұлымдықтар үшін атақты болды. Бөлім Нюрнберг соғыс қылмыстары бойынша сот процесінде Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде тұтқындар мен азаматтарға қарсы зұлымдық жасады деп ресми түрде айыпталды.

Этникалық немістердің соғыстан кейінгі тағдыры

Соғыс аяқталғаннан кейін партизандар әсіресе қазіргі Воеводина аймағында этникалық немістерді өлтірді. Ауылдар жермен-жексен етіліп, тұрғындары өлтірілді немесе концлагерлерге айдалды, онда көп адам аштықтан немесе аурудан қайтыс болды. Титоның партизандық қозғалысының уақытша үкіметі AVNOJ (Югославияның Ұлттық азаттық үшін антифашистік кеңес) болды. 1944 жылы 21 қарашада Белградта өткен отырысында Югославияда тұратын этностық немістердің барлық мүлкі тәркіленсін деп қаулы етті. Олардың Югославия азаматтығы алып тасталды, олар енді азаматтық құқықтардан айырылды және халық жауы деп жарияланды. Бұл ережеден ұлттық азаттық қозғалысына қатысқан этнос немістері және "Швабиш" "Германия мәдениет одағы" сияқты неміс этнос қоғамының мүшелері еместер де босатылды. Соғысқа дейінгі Югославияда тұратын шамамен 524 000 немістердің 370 000-ға жуығы соғыс соңғы күндері Германияға қашып кетті немесе кейін Югославия үкіметі оларды қуып жіберді (бір кезде, 1946 жылдың қаңтарында Югославия үкіметі АҚШ әскери билігінен осы этностық немістерді Германияның американдық оккупациялық аймағына ауыстыруға рұқсат сұрады, бірақ ол берілмеді). Олардың 30 - 40 мыңы Югославияның концлагерьінен және еңбек лагерінен қашып шықты, көбінесе биліктің қолдауымен, көбісі Венгрияға немесе Румынияға кетті. Венгрияға кеткендер кейін Австрияға немесе Германияға қашып кетті немесе шығарылды, ал Румынияға қашып кеткендер, кем дегенде уақытша, Румынияның Банатындағы Швабия қауымдастықтарында қалды. Шамамен 55000 адам концлагерлерде қайтыс болды, тағы 31000 адам неміс қарулы күштерінде қызмет етіп қайтыс болды, 31000 адам жоғалып кетті, көбісі өліп қалған, тағы 37000 адам әлі де хабарсыз. Осылайша соғыс құрбандары мен содан кейінгі этникалық тазалау мен өлтірулер соғыс алдындағы неміс халқының шамамен 30% құраған. Сербияның 2002 жылғы санағында Сербияда 3901 неміс, оның ішінде Воеводина провинциясында 3154 адам тіркелген. 2007 жылдың желтоқсанында олар Нови-Садта өздерінің азшылық кеңесін құрды, оған олар 3000 сайлаушының қолтаңбасымен құқылы болды. Президент Андреас Бигермайер кеңес мүлкін қайтаруға, жаппай қабірлер мен лагерьлерді белгілеуге баса назар аударатынын мәлімдеді. Ол Сербияда қалған Дунай швабтарының жалпы санын және олардың ұрпақтарын 5000-8000 деп бағалады. 2007 жылы Банат Швабиясы ұлттық кеңес құрды.