Кіріспе

Чарльз Уильям Моррис (23 мамыр 1901 жыл - 15 қаңтар 1979 жыл) – американдық семиотик және философ.

Ерте өмір және білім

Чарльз Уильям және Лора (Кэмпбелл) Морристің ұлы Чарльз Уильям Моррис 1901 жылғы 23 мамырда Колорадо штатының Денвер қаласында дүниеге келген. Моррис қысқа мерзімге Висконсин университетінде оқыды, содан кейін Солтүстік-Батыс университетінде инженерлік және психология мамандықтарын оқып, 1922 жылы бакалавр дәрежесін алды. Осы жылы ол Чикаго университетіне қабылданды және Джордж Герберт Мид басшылығымен философия саласында докторант атанды. Моррис ақыл-ойының символдық теориясы туралы диссертациясын қорғап, 1925 жылы Чикаго университетінен философия докторы (Ph.D.) ғылыми дәрежесін алды.

Америка ойлау институты

1976 жылы өмірінің соңына таман Моррис өзінің жұмысының екі бөлімін Индиана университеті – Пурдью университеті Индианаполис қаласындағы (IUPUI) Америкалық ой-сана институтына (IAT) жіберді. Үш жыл өткен соң, 1979 жылы Морристің қызы Салли Петрилли оның жұмысының тағы бір бөлігін IUPUI-ге жіберуді ұйымдастырды. 1984 жылы итальяндық философ Ферруччо Росси Ланди Чарльз В. Морриспен болған хат алмасын жіберіп, IUPUI-дегі Моррис жинағын толықтырды. IAT-тегі Моррис жинағында прагматизм, логикалық эмпиризм, поэзия, этика және Азия тану салаларына қатысты 381 кітап және журналдық мақала бар.

Жеке өмір

1925 жылы Моррис Гертруд Э. Томпсонға үйленді, олардан Салли Моррис Петрилли деген қызы дүниеге келді. 1951 жылы ол психолог Эллен Рут Алленге екінші рет үйленді. Чарльз Уильям Моррис 1979 жылдың 15 қаңтарында Флорида штатының Гейнсвилл қаласында қайтыс болды.

Ғылымның бірлігі қозғалысы

1934 жылы Чикаго университетінен демалысқа шыққан кезде Моррис Еуропаға саяхаттап, Бертран Рассел және Вена шеңберінің мүшелері – Рудольф Карнап, Отто Нейрат және Мориц Шлик сияқты еңбек ететін философтармен кездесті. Морис логикалық позитивизм (логикалық эмпиризм) қозғалысымен қатты әсерленді. Прагадағы Философияның сегізінші халықаралық конгресінде баяндама жасағанда, ол прагматизм мен позитивизмнің бірігуіне үміттенгенін айтты. Позитивистердің философиялық жобасына ықылас білдірген Моррис, Америка Құрама Штаттарында Отто Нейраттың «Ғылымның бірлігі қозғалысының» ең белсенді жақтаушысы болды. 1930 жылдары Моррис бірнеше неміс және австриялық философтардың, соның ішінде 1936 жылы Рудольф Карнаптың АҚШ-қа көшіп келуіне көмектесті. «Ғылымның бірлігі қозғалысының» аясында Моррис Нейрат пен Карнаппен тығыз жұмыстесіп, «Біртұтас ғылымның халықаралық энциклопедиясын» жасады. Энциклопедияның тең редакторларының бірі ретінде Моррис Чикаго университетінің баспасы арқылы Америкада оны жариялауға қол жеткізді. Оның Энциклопедиямен байланысы он жылға созылды, бірақ 1943 жылы жоба күшіне енбей қалды. Моррис пен Карнаптың екеуіне де жеткілікті қаржы болмағандықтан Энциклопедияны жалғастыру қиын болды. 1940 жылдардың соңында Моррис, ақыры, жобаның 1970 жылдары толық жариялануына мүмкіндік беретін қаржыландыруды қамтамасыз ете алды.

Таңдалған жарияланымдар

Чарльз В. Моррис (1925). Символизм мен шындық: Ақыл-ойының табиғатын зерттеу. Диссертация, Чикаго университеті. Қайта басылған, Амстердам: John Benjamins, 1993. Неміс тіліне аударылған, Symbolik und Realität, А. Эшбахтың кіріспесімен. Франкфурт: Suhrkamp, 1981. Чарльз В. Моррис (1932). Ақылдың алты теориясы. Чикаго: Чикаго университеті. 1966 жылы қайта басылған. Чарльз В. Моррис (1937). Логикалық позитивизм, прагматизм және ғылыми эмпиризм. Париж: Hermann et Cie. Қайта басылған, Нью-Йорк: AMS Press, 1979. Чарльз В. Моррис (1942). Өмір жолдары: Әлемдік діннің алғы сөздері. Нью-Йорк: Harper and Brothers. Чарльз В. Моррис (1946). Ым-ишара, тіл және мінез-құлық. Нью-Йорк: Prentice Hall, 1946. Қайта басылған, Нью-Йорк: George Braziller, 1955. Чарльз Моррис, белгілердің жалпы теориясы туралы жазбалар (Гаага: Mouton, 1971), 73–397 беттер. Итальян тіліне аударған, Segni, linguaggio e comportamento, С. Чеччато. Милан. Неміс тіліне аударған, Zeichen, Sprache und Verhalten, А. Эшбах және Г. Копш. Дюссельдорф: Schwann, 1973. Чарльз В. Моррис (1948). Ашық жан. Нью-Йорк: Prentice Hall; Швед тіліне аударған, Öppna Er Själv, Энн Було. Стокгольм: 1949. Чарльз В. Моррис (1956). Адам құндылықтарының түрлері. Чикаго: Чикаго университетінің баспасы. 1973 жылы қайта басылған. Чарльз В. Моррис (1964). Мағына мен мән: белгілер мен құндылықтардың қарым-қатынасын зерттеу. Кембридж, Массачусетс: MIT Press. 1-тарау, "Белгілер және әрекет", Чарльз Моррис, белгілердің жалпы теориясы туралы жазбалар (Гаага: Mouton, 1971), 401–414 беттерде қайта басылған. Чарльз В. Моррис (1970). Америка философиясындағы прагматикалық қозғалыс. Нью-Йорк: George Braziller. Чарльз В. Моррис (1971). Белгілердің жалпы теориясы туралы жазбалар. Гаага: Mouton. Чарльз В. Моррис (1973). Циклдер. Гейнсвилл: Флорида университетінің баспасы. Чарльз В. Моррис (1975). Белгілер, құндылықтар және эстетика. А. Эшбахтың кіріспесімен және аудармасы. Франкфурт: Suhrkamp. Чарльз В. Моррис (1976). Сурет. Нью-Йорк: Vantage Press. Чарльз В. Моррис (1977). Прагматикалық семиотика және әрекет теориясы. А. Эшбахтың кіріспесімен және аудармасы. Франкфурт: Suhrkamp.