Кіріспе

"Алтын кілт" - Джордж Макдональд жазған ертегі. Ол "Фейлермен қарым-қатынас" (1867) деген еңбегінде жарық көрді. Әсіресе, бұл оқиғаның оқиғалары үшін мөлдір аллегорияны ұсынбай, әңгіменің рухани мағынасын білдіретін суреттеудің қарқындылығымен ерекшеленеді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Кішкентай бала әжесінің аққудың ұшында табылған алтын кілт туралы әңгімелерін тыңдайды. Бір күні ол үлкен жаңбырды көріп, оның соңын сиқырлы орманнан іздеуге шығады. Орман әуендер елінде болғандықтан, онда барлық нәрсе кері әсер етеді, жаңбыр тек күн батқанда ғана жарқырайды. Ол кілтті тауып алады, содан кейін ол кілт қайда екенін білмейді. Сол орманның шетіндегі ауылда бір саудагердің қарапайым қызы жұлдыздардан қорқады. Олардың алғашқы әрекеті сәтсіз аяқталады, бірақ олар үш аюдың бөлмесіне кіретінін ойластырған кезде, ол орманға қашады. Бір ағаш оны тұзаққа түсіруге тырысады, бірақ қауырсын балық оны босатып, ақылды әйелдің үйіне алып барады. Қазан қайнап тұр, оған ауа балықтары ұшып кіреді. Қыз өзінің атын сұрайды; Қыз қызметшілердің оны әрқашан Таңба деп атағанын айтады, ал ханым оның шашы олардың кінәсі болғандықтан, оған қарамағаны үшін, Таңба әдемі есім екенін шешеді. Ол өзінің әже деп аталғанын және Тенглдің "айыулардан" қашып кеткеніне үш жыл болғанын айтады. Қызды балықпен жуып, киіндіреді. Содан кейін олар ауа балықтарын кешкі асқа жейді, әйел оған ауа балықтарының ыдысқа өз еркімен тамақ болу үшін кіргенін растағаннан кейін, ыдыста кішкентай қанатты фигура пайда болады, ол ұшып кетеді. Қыздар жаңбырдың түбіндегі жас жігітке тағы бір әуе балығын жібереді. Келесі күні кешкі асқа Мосси деген жас жігіт келеді. Әйел Моссиге кілт тесігін іздесе, табатынын айтады және Тенглді өзімен бірге жібереді. Олар ғажайып көлеңкелер көретін аңғарға тап болады. Олар сол жерде қалып, қартайып, сол керемет көлеңкелер түскен жерді табуға шешім қабылдайды. Бірақ олар бір-бірінен бөлініп, әрқайсысы өз саяхаттарын жалғыз жалғастырады. Тенгл бұрын балық болған қанатты аэрантпен (ауа гүлдері) кездеседі, ол оны тауға алып барады. Сол жерде ол теңіздің қариясымен танысады. Ол оған көлеңкелер түсетін жерге баратын жолды айта алмайды және оны өзінің ағасы Жердің Қарт адамына жібереді. Ол да білмейді, оны оттың қариясына жібереді. Содан кейін Жердің Ескі Адам үңгірдің еденіне еңкейіп, одан үлкен тасты көтеріп, оны иіліп қалдырды. Ол терең жерге түскен үлкен тесікті көрсетті. "Бұл - дұрыс жол" деді ол. "Бірақ, баспалдақ жоқ". "Сіз өзіңізді осыған арнауыңыз керек. Басқа жол жоқ". Ол өзін түбіне тастап, түбіне жеткенде оттың қариясын табады. Бұл Қарт барлық балалардың ішіндегі ең кішісі болып шығады, ол ақылды бала болып, түрлі-түсті шарларды ерекше түрде орналастырады. Ол әйелді оттан сақтап, жыланның соңынан ертіп, сол елге алып барады. Мосси теңіз адамын тауып, оны өлім деп таниды және теңізден өту қабілетін алады. Ол жартастан шығып, аяз түстердің жарық бағаналары сияқты көрінетін бөлмеге кіреді. Тенгл оны күтіп тұр. Ол оған кілтпен ашылатын басқа есікті көрсетеді, олар іздеген жерге қарай жарық шатырларға шығады, содан көлеңкелер түседі. Олар көтеріле бастағанда, оқиға аяқталады.

Интерпретация

"Алтын кілт" символдарының көбісі өлім мен өлімнен кейінгі өмірге деген үмітке байланысты. Макдональд христиандық, классикалық және норвегиялық мифологияға сүйенеді. Бифрост - бұл Мидгард (Жер) мен Асгард (илаһтар әлемі) арасына жететін көпір. Бұл көпір құдайлықпен байланысты.

Басылымдар

1967 жылы Farrar, Straus and Giroux баспасында Морис Сендактың суреттері мен В. Х. Ауденнің сөздерімен басылып шықты. 2016 жылы Eerdmans Books for Young Readers баспасында Рут Сандерсон суреттерін шығарды. Final Draft 12 сценарийін үлгі сценарий үшін кітаптың сценарийін қолдану.