Кіріспе
Маркстың қоғам, сезімдер мен мінез-құлықтардың тұтастығына көзқарасы Кейбір марксистер Карл Маркстың адам табиғаты туралы теориясы деп санайды, оған капитализмді сынға алуда, коммунизм туралы түсінікте және оның материалистік тарих түсінігінде маңызды орын береді. Маркс адамның табиғатын емес, Gattungswesen-ті айтады, оны әдетте "түрлі зат" немесе "түрлі мән" деп аударады. Маркстың 1844 жылғы "Қолжазбалар" атты еңбегінде жазылған жазбасына сәйкес, бұл термин Людвиг Фейербахтың философиясынан алынған, онда ол әр адамның табиғатына да, жалпы адамзаттың табиғатына да қатысты. Фейербах туралы алтыншы тезистерінде (1845) Маркс адамның табиғаты туралы дәстүрлі түсінікті әркімнің өзіне тән түрі ретінде сынға алады, оның орнына адамның табиғаты әлеуметтік қатынастардың жиынтығымен қалыптасады деп айтады. Осылайша, адам табиғатының тұтастығы классикалық идеалистік философиядағыдай тұрақты және әмбебап деп түсінілмейді: түр әрқашан белгілі бір әлеуметтік және тарихи формация бойынша анықталады, кейбір аспектілері биологиялық болып табылады.
Some Marxists posit what they deem to be Karl Marx's theory of human nature, which they accord an important place in his critique of capitalism, his conception of communism, and his materialist conception of history. Marx does not refer to human nature as such, but to Gattungswesen, which is generally translated as "species being" or "species essence". According to a note from Marx in the Manuscripts of 1844, the term is derived from Ludwig Feuerbach's philosophy, in which it refers both to the nature of each human and of humanity as a whole. In the sixth Theses on Feuerbach (1845), Marx criticizes the traditional conception of human nature as a species which incarnates itself in each individual, instead arguing that human nature is formed by the totality of social relations. Thus, the whole of human nature is not understood, as in classical idealist philosophy, as permanent and universal: the species being is always determined in a specific social and historical formation, with some aspects being biological.
Фейербах туралы алтыншы тезис және әлеуметтік қатынастар арқылы адам табиғатын анықтау
Фейербах туралы тезистердің алтыншысы 1845 жылы жазылған, Маркстың адам табиғаты туралы тұжырымдамасын ерте талқылауын қамтамасыз етті. Онда былай делінген: Фейербах діннің мәнін адамның мәнін [menschliches Wesen = 'адам табиғаты'] құрайды. Бірақ адамның мәні әр адамның өзіне тән абстракция емес. Шын мәнінде, бұл әлеуметтік қатынастардың жиынтығы. Фейербах, осы нақты мәнді сынға алмаса, міндетті түрде: 1. Тарихи процестен абстракттау және діни сезімді өзіндік сипаттау және абстрактты - оқшауланған адам тұлғасын болжау. 2. Қауіпсіздік. Сондықтан ол үшін жан тек "түр" ретінде, көптеген жеке тұлғаларды табиғи жолмен ғана біріктіретін ішкі "мұм" жалпылық ретінде қарастырылуы мүмкін. Маркс адам табиғаты "әлеуметтік қатынастар" арқылы қалыптасады деп айтқысы келеді. Норман Герастың "Маркс және адам табиғаты" (1983) еңбегінде бұл ұстанымға қарсы дәлел келтірілген. Жалпы алғанда, Герас әлеуметтік қатынастар адамдардың табиғатын "таңдап шығады" деп есептелетін болса да, олар жалғыз анықтағыш емес екенін көрсетеді. Дегенмен Маркс адам табиғатына қатысты айрықша пікірлер айтады, ол адамның өмірінің жағдайына байланысты емес. Капитал кітабында ол утилитаризмді сынға алған төменгі жазбада утилитаристер "жалпы алғанда адам табиғаты, содан кейін әрбір тарихи дәуірде өзгерген адам табиғаты" туралы ойланулары керектігін айтады. Маркс адам табиғатының абстрактілік тұжырымдамасына қарсы тұрып, оның орнына сезімдік өмірге негізделген есеп ұсынады. Ол "адамдар өз өмірлерін білдіреді, сондықтан олар. Сондықтан жеке адамдар олардың өндірісінің материалдық жағдайларына байланысты", ол сондай-ақ адам табиғаты жеке адамдардың өмірін білдіру жолдарын (өндірістік күштер мен өндіріс қатынастарының фонына қарсы) реттейді деп санайды. Тарих "адам табиғатының үздіксіз өзгеруін" қамтиды, дегенмен бұл адам табиғатының әрбір аспектісі толығымен өзгермелі дегенді білдірмейді; өзгерген нәрсе толығымен өзгеруіне қажеті жоқ. Маркс "әзіргі өндіріс тәсілі мен меншік формасынан туындайтын әлеуметтік формаларды табиғат пен ақыл-ойының мәңгілік заңдарына айналдыру" үрдісін сынға алды. Осы себепті ол адам табиғаты туралы кейбір жазбалардың кейбір тұстарын сынға алғысы келген болар. Мысалы, кейбір адамдар адамдар табиғи түрде өзімшіл деп санайды. Мысалы, Имануил Кант пен Томас Гоббс. (Хоббс пен Кант жақсы қоғамға жету үшін адам табиғатын шектеу керек деп ойлады. Кант рационалдылықты қолдану керек деп ойлады, Хоббс мемлекеттің күшін қолдану керек деп ойлады. Маркс, біз көріп отырғанымыздай, жақсы қоғам адам табиғатын толық көрсетуге мүмкіндік беретін қоғам деп ойлады.) Марксистердің көпшілігі бұл көзқарас идеологиялық иллюзия және тауар фетишизмі әсері деп айтады: адамдардың өзімшіл әрекет етуі адамгершілікке жатпайтын қасиет емес, ол жетіспеушілік пен капитализмнің өнімі деп саналады. Бұл көзқарасты растау үшін, біз Маркстың "Киелі отбасы" кітабында капиталистерді ешқандай маңызды зұлымдық емес, "адамдық өмірдің ұқсастығына" деген ынталандыруды қалай дәлелдегенін көреміз. (Маркс "қосылу" деп айтады, өйткені ол капиталистердің капитализмде пролетариат сияқты адам табиғатынан алшақ екеніне сенеді, тіпті олардың негізгі қажеттіліктері жақсырақ қанағаттандырылса да.)
Feuerbach resolves the essence of religion into the essence of man [menschliches Wesen = 'human nature']. But the essence of man is no abstraction inherent in each single individual. In reality, it is the ensemble of the social relations. Feuerbach, who does not enter upon a criticism of this real essence is hence obliged:
1. To abstract from the historical process and to define the religious sentiment regarded by itself, and to presuppose an abstract — isolated human individual. 2. The essence therefore can by him only be regarded as 'species', as an inner 'dumb' generality which unites many individuals only in a natural way. Thus, Marx appears to say that human nature is no more than what is made by the "social relations". Norman Geras's Marx and Human Nature (1983), however, offers an argument against this position. In outline, Geras shows that, while the social relations are held to "determine" the nature of people, they are not the only such determinant. However, Marx makes statements where he specifically refers to a human nature which is more than what is conditioned by the circumstances of one's life. In Capital, in a footnote critiquing utilitarianism, he says that utilitarians must reckon with "human nature in general, and then with human nature as modified in each historical epoch". Marx is arguing against an abstract conception of human nature, offering instead an account rooted in sensuous life. While he is quite explicit that "[a]s individuals express their life, so they are. Hence what individuals are depends on the material conditions of their production", he also believes that human nature will condition (against the background of the productive forces and relations of production) the way in which individuals express their life. History involves "a continuous transformation of human nature", though this does not mean that every aspect of human nature is wholly variable; what is transformed need not be wholly transformed. Marx did criticise the tendency to "transform into eternal laws of nature and of reason, the social forms springing from your present mode of production and form of property". For this reason, he would likely have wanted to criticise certain aspects of some accounts of human nature. Some people believe, for example, that humans are naturally selfish – Immanuel Kant and Thomas Hobbes, for example. (Both Hobbes and Kant thought that it was necessary to constrain our human nature in order to achieve a good society – Kant thought we should use rationality, Hobbes thought we should use the force of the state – Marx, as we shall see, thought that the good society was one which allows our human nature its full expression.) Most Marxists will argue that this view is an ideological illusion and the effect of commodity fetishism: the fact that people act selfishly is held to be a product of scarcity and capitalism, not an immutable human characteristic. For confirmation of this view, we can see how, in The Holy Family Marx argues that capitalists are not motivated by any essential viciousness, but by the drive toward the bare "semblance of a human existence". (Marx says "semblance" because he believes that capitalists are as alienated from their human nature under capitalism as the proletariat, even though their basic needs are better met.)
Адамның объектілері ретінде өмір мен түрлер
А - қандай да бір Б субъектісінің объектісі деп айту, Б (агент ретінде көрсетілген) А-ға қандай да бір жағынан әсер етеді дегенді білдіреді. Сонымен, егер "пролетариат мемлекетті талқандаса", онда "мемлекет" - бұл пролетариаттың объектісі (субъект), оны талқандау. Бұл A - B-нің мақсаты деп айтумен бірдей, бірақ A - бұл нақты мақсат емес, бүкіл алаңдаушылық саласы болуы мүмкін. Осы тұрғыда, адамдар өздерінің "түрлерін" және "өмірлерін" өздерінің "объектісіне" айналдырады дегенді қалай түсінеміз? Маркстың затты деген сөзді қолданғаны адамның затты қалай шығаратынын, солай етіп шығаратынын білдіреді. Егер бұл тұжырым дұрыс болса, Маркс жоғарыда айтқан адам өндірісі туралы сөздері адам өмірін өндіруге де қатысты. Сонымен қатар, "Адамдар өз өмірлерін қалай білдірсе, солай болады. Сондықтан олардың қандай екендігі олардың өндірісімен, не өндіретіндерімен және қалай өндіретіндерімен сәйкес келеді. Демек, жеке тұлғалардың табиғаты олардың өндірісін анықтайтын материалдық жағдайларға байланысты". Өз түрін өзіне айналдырудың өзі күрделірек. Бір жағынан, бұл адамның әлеуметтік сипатына және олардың түрлер қауымдастығында өмір сүру қажеттілігіне баса назар аударады. Басқаларында бұл біздің өмірімізді өз түріміздің мәнін білдіруге тырысатынымызды баса көрсетеді; сонымен қатар, жалпы түрдің қандай болатынына қатысты мақсаттарымыз бар. Бұл ой "өз өміріңді өзіңнің нысанаң етіп алу" сияқты аумақты қамтиды: ол өзін-өзі тануға, мақсатты қызметке және тағы басқаларға қатысты.
Адамдар гомо-фабер ретінде?
Маркс пенделерді "homo faber" деп ойлап тапты деп жиі айтылады, бұл Бенджамин Франклиннің "адам - жануарларды жасау құралы" деген анықтамасына сілтеме жасайды, яғни "адам, жасаушы" дегенді білдіреді, бірақ ол бұл терминді ешқашан қолданған жоқ. Маркстың пікірінше, өндірістік қызмет - адамның негізгі қызметі және оны еркін жүзеге асырғанда, ол пайдалы болуы мүмкін. Маркстың жоғарыдағы бөлімде жұмыс және еңбек сөздерін қолдануы біржақты жағымсыз болуы мүмкін; бірақ бұл әрқашан да солай болған жоқ және оның ерте жазуында барынша күшті кездеседі. Дегенмен, Маркс капитализмде еңбек адамгершілікке жатпайтын, адамгершілігінен айыратын нәрсе екенін әрқашан анық білдірген. "еңбек жұмысшыға сыртқы, яғни оның негізгі болмысына жатпайды; сондықтан ол өз жұмысында өзін растамайды, бірақ өзін мойындамайды, өзін бақытсыз және бақытсыз сезінеді, еркін ақыл-ой және физикалық энергияны дамытпайды, бірақ денесін өлтіреді және ақыл-ойын бұзады". Коммунизм кезінде "Мен жеке өмірде сіздің өміріңізді тікелей білдірдім, сондықтан жеке іс-әрекетімде мен тікелей растап, менің нағыз табиғатымды, менің адам табиғатымды, менің қоғамдық табиғатымды түсіндім".
Маркс пен нәсіл
Маркс шығармаларында нәсілшілдікке қатысты көптеген мысалдар бар, олар қара нәсілді африкалықтар, үндістер, славяндар және еврейлер сияқты түрлі-түсті адамдарға қатысты жағымсыз сілтемелермен. Мысалы: "Бұл аптаның соңында кететін еврей неггер Лассалл, бақытты түрде, жаман оймен ойластырылған шұғылдықпен тағы 5000 талер жоғалтты. Бұл жігіт тезірек ақша құдыққа лақтырып, оны "досқа" беремін деп, тіпті оның пайыздық және капитал кепілдік берілген. Мен үшін қазір өте анық, өйткені оның басы мен шашы өскенде, ол Мұсаның Мысырдан қашуын ертіп келген негрлердің ұрпағы екендігіне куәлік етеді (егер оның анасы немесе әжесі неггермен араласпаса). Бұл еврейлік пен немісдіктің бірігуі, бір жағынан, және негроидтық негізгі құрамның бірігуі, екінші жағынан, сөзсіз ерекше өнімге әкелуі тиіс. Бұл жігіттің да қарақшы сияқты дәмсіздігі бар ". Карл Маркс, "Маркс Фридрих Энгельске Манчестерде", 1862 Tremaux "жалпы негр түрі Дарвиннен әлдеқайда жоғары дегенгерейген форма екенін дәлелдеді". Карл Маркс, Фридрих Энгельске жазған хатында, 7 тамыз 1866 жылы "Амстердамды алыңыз, мысалы, Фердинанд пен Изабелла Испаниядан қуып шыққан және Португалияда біраз уақыт болғаннан кейін, одан да қуып шығарылған және ақырында Голландияда бас сауғалау орнын тапқан еврейлердің көптеген нашар ұрпақтары орналасқан қала. Мұнда және онда және барлық жерде аз капитал соттар инвестициялар, әрқашан бар бір осы кішкентай яһудилер дайын жасауға аз ұсынысы немесе орын аз несие. Абруццидегі ең ақылды жолшыбайлар саяхатшының әмиян немесе қалтасындағы ақшаның қайда екені туралы осы кішкентай еврейлерден гөрі саудагердің қолындағы кез-келген бос капитал туралы жақсы білмейтін болады. Бұл кішкентай еврей агенттері өздерінің қорын үлкен еврей үйлерінен алады және өздерінің нәсілінің дініне үлкен адалдық танытады. " Карл Маркс, "Орыс қарызы", 1856 "Жүделердің дүниелік діні қандай? Сауда-саттық. Оның дүниелік құдайы қандай? Ақша. Ақша - Исраилдің қызғаныш құдайы, оның алдында басқа құдай жоқ. Ақша адам баласының барлық құдайларын құлатып, оларды тауарға айналдырады. Ал, еврейлердің нағыз құдайы - вексель. Оның құдайы - арам ойдан шыққан бір вексель ғана. Яһудилердің химералық ұлты саудагерлердің, жалпы алғанда ақшаның адамдарының ұлты болып табылады". Карл Маркс, "Иудей мәселесі туралы", 1844 "Бұл тамаша аумақта [Балқан аймағында] әртүрлі нәсілдер мен ұлттардың конгломераттары мекендейді, олардың қайсысы прогресс пен өркениетке ең аз лайық екенін айту қиын. Славяндар, гректер, валахиялықтар, арнауттар, он екі миллион адам, олардың барлығы бір миллион түрікпен мойынсұнады, және соңғы кезге дейін түріктердің осы түрлі нәсілдердің ішінен ең қабілетті емес екендігі күмәнді болып көрінді. Карл Маркс, "Еуропаға Ресейдің қатерлі әсері", 1853 "Осылайша біз әр түрікшілдің еврейдің қолдауымен, әр Папаның иезуитпен қолдайтынын табамыз. Шын мәнінде, егер ойды тұншықтыратын иезуиттердің әскері және қалталарды тонауға арналған бірнеше яһудилер болмаса, қанаушылардың құмарлықтары үмітсіз болар еді, ал соғыстың мүмкіндігі сөзсіз. Мәсіхтің 1855 жыл бұрын яһуди ақша айырбастаушыларын ғибадатханадан қуып шығарғаны, ал біздің заманымыздағы ақша айырбастаушылар, төрешіліктің жағында болып, қайтадан яһудилер болып шыққаны, мүмкін, тарихи кездейсоқтықтан басқа ештеңе емес". Карл Маркс, "Орыс қарызы", 1856 "Египеттен алапестілерді қуып шығару, олардың басында Мұса есімді египет діни қызметкері болды. Лазар деген алапеспен ауырған кісі де яһудилердің негізгі кейіпкері". Карл Маркс, Фридрих Энгельске жазған хатында, 10 мамыр 1861 жылы "Авраам, Ысқақ және Жақып - қиял-ойындар сатушылары, исраилдіктер жалған тәңірлерге табынушылар, Симеон руы (Саулдың тұтқындығында) Меккеге көшіп барды, онда олар жалған ғибадатхана салып, тастарға табынады". Карл Маркс, Энгельске жазған хатында, 1864 жылы 16 маусымда "Үндістан қоғамының тарихы жоқ, кем дегенде, белгілі тарихы жоқ. Біз оның тарихын атаған жөн, ол - өз империяларын қарсылық көрсетпейтін және өзгермейтін қоғамның пассивті негіздеріне негіздеген бірінен соң бірі басып кіргендердің тарихы ғана". Карл Маркс, Нью-Йорк Daily Tribune, 8 тамыз 1853 "Ресей - бұл москвиктер узурпациялаған атау. Олар славян емес, олар индогерман нәсіліне жатпайды, бірақ олар де интрус [ішкі кіргендер], оларды тағы да Днепрден артқа қарай лақтыру керек және т.б. " Карл Маркс, Фридрих Энгельске жазған хатында, 1865 жылы 24 маусымда
"The Jewish nigger Lassalle who, I'm glad to say, is leaving at the end of this week, has happily lost another 5,000 talers in an ill judged speculation. The chap would sooner throw money down the drain than lend it to a 'friend,' even though his interest and capital were guaranteed. It is now quite plain to me—as the shape of his head and the way his hair grows also testify—that he is descended from the negroes who accompanied Moses' flight from Egypt (unless his mother or paternal grandmother interbred with a nigger). Now, this blend of Jewishness and Germanness, on the one hand, and basic negroid stock, on the other, must inevitably give rise to a peculiar product. The fellow's importunity is also nigger like." Karl Marx, "Marx to Friedrich Engels in Manchester", 1862
Tremaux "proved that the common Negro type is the degenerate form of a much higher one a very significant advance over Darwin." Karl Marx, letter to Friedrich Engels, August 7, 1866
"Take Amsterdam, for instance, a city harboring many of the worst descendants of the Jews whom Ferdinand and Isabella drove out of Spain and who, after lingering a while in Portugal, were driven out of there too and eventually found a place of retreat in Holland. Here and there and everywhere that a little capital courts investment, there is ever one of these little Jews ready to make a little suggestion or place a little bit of a loan. The smartest highwayman in the Abruzzi is not better posted about the locale of the hard cash in a traveler's valise or pocket than these little Jews about any loose capital in the hands of a trader These small Jewish agents draw their supplies from the big Jewish houses and practice great ostensible devotion to the religion of their race." Karl Marx, "The Russian Loan", 1856
"What is the worldly religion of the Jew? Huckstering. What is his worldly God? Money. Money is the jealous god of Israel, in face of which no other god may exist. Money degrades all the gods of man—and turns them into commodities. The bill of exchange is the real god of the Jew. His god is only an illusory bill of exchange. The chimerical nationality of the Jew is the nationality of the merchant, of the man of money in general." Karl Marx, "On the Jewish Question", 1844
"This splendid territory [the Balkans] has the misfortune to be inhabited by a conglomerate of different races and nationalities, of which it is hard to say which is the least fit for progress and civilization. Slavonians, Greeks, Wallachians, Arnauts, twelve millions of men, are all held in submission by one million of Turks, and up to a recent period, it appeared doubtful whether, of all these different races, the Turks were not the most competent to hold the supremacy which, in such a mixed population, could not but accrue to one of these nationalities." Karl Marx, "The Russian Menace to Europe", 1853
"Thus we find every tyrant backed by a Jew, as is every Pope by a Jesuit. In truth, the cravings of oppressors would be hopeless, and the practicability of war out of the question, if there were not an army of Jesuits to smother thought and a handful of Jews to ransack pockets. The fact that 1,855 years ago Christ drove the Jewish money changers out of the temple, and that the money changers of our age, enlisted on the side of tyranny, happen again to be Jews is perhaps no more than a historic coincidence." Karl Marx, "The Russian Loan", 1856
"The expulsion of a Leper people from Egypt, at the head of whom was an Egyptian priest named Moses. Lazarus, the leper, is also the basic type of the Jew." Karl Marx, letter to Friedrich Engels, May 10, 1861
"Abraham, Isaac and Jacob were fantasy mongers, that the Israelites were idolators that the tribe of Simeon (exiled under Saul) had moved to Mecca where they built a heathenish temple and worshipped stones." Karl Marx, letter to Engels, June 16, 1864
"Indian society has no history at all, at least no known history. What we shall call its history is but the history of the successive invaders who founded their empires on the passive basis of that unresisting and unchanging society." Karl Marx, New York Daily Tribune, August 8, 1853
"Russia is a name usurped by the Muscovites. They are not Slavs, do not belong at all to the Indo German race, but are des intrus [intruders], who must again be hurled back beyond the Dnieper, etc." Karl Marx, letter to Friedrich Engels, June 24, 1865
Адам табиғаты мен тарихи материализм
Маркстың тарих теориясы адамдар қоршаған ортаны қалай өзгертетінін және (диалектикалық қатынаста) қоршаған ортаның оларды қалай өзгертетінін сипаттауға тырысады. Яғни: Көбейту актісінде тек объективті жағдайлар ғана өзгермейді, мысалы, ауыл қалаға айналады, жабайы дала тазаланған далаға айналады және т.б., бірақ өндірушілер де өзгеріп, өздерінде жаңа қасиеттер пайда болады, өндірісте өздерін дамытады, өздерін өзгертеді, жаңа күштер мен идеяларды, қарым-қатынастың жаңа тәсілдерін, жаңа қажеттіліктерді және жаңа тілді дамытады. Маркс өзінің "тарихи материалистік түсінігін" тарихтың "идеалистік" түсініктеріне қарсы қойып, мысалы Георг Вильгельм Фридрих Гегельдің түсінігін келтіреді. "Әрине, адамзаттың тарихының ең басты шарты - тірі адамдардың болуы. Осылайша, ең алдымен осы жеке тұлғалардың физикалық ұйымдастырылуы және олардың қалған табиғатпен қарым-қатынасы анықталады. Сонымен, біз адам табиғатының нақты сипатын қарастырмас бұрын, "нағыз, тірі" адам, "адамның өз мақсаттарын жүзеге асырудағы қызметі" Маркстың тарих теориясының негізгі бөлігі екенін көреміз. Адамдар әлемге әсер етіп, оны да, өздерін де өзгертеді.
Not only do the objective conditions change in the act of reproduction, e. g. the village becomes a town, the wilderness a cleared field etc., but the producers change, too, in that they bring out new qualities in themselves, develop themselves in production, transform themselves, develop new powers and ideas, new modes of intercourse, new needs and new language. Further Marx sets out his "materialist conception of history" in opposition to "idealist" conceptions of history; that of Georg Wilhelm Friedrich Hegel, for instance. "The first premise of all human history is, of course, the existence of living human individuals. Thus the first fact to be established is the physical organisation of these individuals and their consequent relation to the rest of nature. "</blockquote>So we can see that, even before we begin to consider the precise character of human nature, "real, living" humans, "the activity of man pursuing his aims" is the very building block of Marx's theory of history. Humans act upon the world, changing it and themselves; and in doing so they "make history".
Адам табиғаты, Маркстың этикалық ой-пікірлері және алшақтық
Герас Маркстың еңбегі туралы былай деді: "Бұл қандай да бір теория және әлеуметтік-тарихи түсінік болса да, ғылыми болса да, бұл еңбек адамзаттың негізгі қажеттіліктері туралы түсінікке негізделген моральдық айыптау, басқаша айтқанда, адам табиғатына қатысты көзқарас".
Шетелдік
Маркс үшін алшақтық - бұл адамдардың адам табиғатының бір қырынан алшақтауы. Адам табиғаты өмірлік қозғаушы күш пен бейімділіктердің белгілі бір жиынтығынан тұрады, оларды жүзеге асыру гүлденуді білдіреді, ал алшақтық - бұл қозғаушы күш пен бейімділіктердің тоқтаған жағдайы. Негізгі күштердің орнына шеттету күшін жояды; адамның өз өмірін өзінің объектісі ету үшін, адамның өмірі капиталдың объектісіне айналады. Маркс коммунизмге дейін бөтендік қоғамның ерекшелігі болады деп есептейді.
Джеральд Коэннің сын-пікірлері
Маркстың "философиялық антропологиясына" (яғни оның адам туралы түсінігіне) маңызды сын-пікірлердің бірі "Тарихи материализмді қайта қарастыру" (Каллиникос, ред., 1989) атты еңбегінде Аналитикалық марксизмнің жетекшісі Джеральд Коэн ұсынған. Коэн: "Марксистік философиялық антропология бір жақты. Оның адам табиғаты мен адам игілігі туралы түсінігі, өзін-өзі тану қажеттілігін елемеді, одан артық адам жоқ". 173, әсіресе 6 және 7-бөлімдерді қараңыз). Мұның салдары ретінде "Маркс пен оның ізбасарлары өз-өзіне деген қажеттілікті қанағаттандыратын дін мен ұлтшылдық сияқты құбылыстардың маңыздылығын бағаламады. (8-бөлім) " деген сөздермен толықтырылсын. Коэн Маркстың елеусіздігіне байланысты өз көзқарасын былай деп түсіндіреді: "Маркс өзінің антигегельдік, фейербахиялық материяның түбегейлі объективтілігін растау жолында субъектінің ешқандай мәнге ие емес объектке қатынасына назар аударды. Уақыт өте келе ол субъектінің өзіне деген қатынасын және субъектінің басқаларға деген қарым-қатынасының аралас (яғни жанама) қарым-қатынас түрін елемеуге келді". Коэн адамдардың, әдетте, өзіндік ерекшеліктерін жасамауға, бірақ, мысалы, "ұлт, нәсіл, дін немесе олардың бір бөлігі немесе қоспасы" арқылы иелік еткенін сақтауға итермеленеді деп санайды. Коэн "Маркс өзін-өзі анықтау қажеттілігін жоққа шығарды, бірақ [оның орнына] шындыққа тиісті мән бермеді" деп мәлімдеген. Сондай-ақ, Коэн дін арқылы өзін-өзі түсіну мүмкін екенін де айтқан жоқ. дәлдікке ие. Ол ұлтшылдық туралы "өзін-өзі танудың игі, зиянсыз және апатты түрде зиянды түрлерін алуы мүмкін" дейді және "мемлекет ұлтшылдықты жүзеге асырудың жақсы құралы" деп сенбейді.
Анықтамалар және қосымша оқу
Бұл мақалада Маркстан келтірілген барлық цитаталар Марксистердің интернет-архивінде қолданылған аударманы пайдаланды. Бұл дегеніміз, сіз сыртқы сілтемелерді орындай аласыз, содан кейін оның мән-жайын анықтау үшін браузеріңіздің іздеу функциясын қолданып, мәтіннің кейбір бөліктерін іздеуге болады.
Негізгі мәтіндер
Маркс адам табиғатын тікелей талқылаған екі мәтін - Джеймс Милл туралы түсініктемелер және 1844 жылғы Экономикалық және философиялық қолжазбалардағы шеттетілген еңбек туралы шығарма (1932 жылы жарияланған). Бұл шығармалардың екеуі де 1844 жылы жазылған, және жас Маркс жазған; кейбір талдаушылар (Луи Альтюссер және т.б.) Бұл кезеңдегі еңбектер кейінгі еңбектерден өз идеялары бойынша айтарлықтай ерекшеленеді деп мәлімдейді.
1978 жылға дейінгі есептер
Кейбір аспектілерде осы тақырыптағы көптеген бұрынғы жазушылардың көзқарастары, әдетте, ауыстырылды деп есептеледі. Дегенмен, 1978 жылға дейінгі ең жақсы жазбалардың таңдауы мына жерде. Оның көп бөлігі адами табиғатты тығыз байланысты жатсанау ұғымы арқылы қарастырады: Эрих Фромм, Маркстың Адам туралы ұғымы. Маркстың экономикалық және философиялық қолжазбаларының аудармасымен Т. Б. Боттомор, (1961). Евгений Каменка, Марксизмнің этикалық негіздері (1962). Кітаптың бәрін онлайн оқып алуға болады. Иштван Месарос, Маркстың шеттен шығу теориясы (1970). Бөлімдерді онлайн оқып алуға болады. Бертелл Оллман, Алыстану: Маркстың капиталистік қоғамдағы адам туралы түсінігі (1971). Көптеген тарауларды, оның ішінде адам табиғатына тікелей қатыстыларын, онлайн оқыуға болады. Джон Пламенац, Карл Маркстың "Адам философиясы" (1975).
Erich Fromm, Marx's Concept of Man. With a Translation of Marx's Economic and Philosophical Manuscripts by T. B. Bottomore, (1961). Eugene Kamenka, The Ethical Foundations of Marxism (1962). The entire book can be read online. István Mészáros, Marx's Theory of Alienation (1970). Sections can be read online. Bertell Ollman, Alienation: Marx's Conception of Man in Capitalist Society (1971). Many chapters, including some directly relevant to human nature, can be read online. John Plamenatz, Karl Marx's Philosophy of Man, (1975).
Соңғы жалпы есептер
Маркс пен адам табиғаты: Норман Герастың аңызын жоққа шығару (1983) - Маркс адам табиғаты деген нәрсе бар деп сенбейтіндігіне, әсіресе Фейербах туралы тезистердің алтыншысын қоршаған шатастырғанына қарсы қысқаша дәлел. Бірінші бөлім Маркстың адам табиғаты туралы ой-пікірлері мен оның шеттен танылу туралы түсінігіне қатысты дәлелдерді өте оқымды түрде көрсетеді. Әсіресе 2- тарауды қараңыз. Вудтың кітабының екінші басылымының (2004) алғы сөзін онлайн оқыуға болады. Бірінші басылым 1983 жылы жарық көрді. Маркс және жоғалған буын: Адам табиғаты - В. Питер Арчибальд (1989). Марксизм және адам табиғаты Шон Сейерс (1998). Жас Карл Маркс: Неміс философиясы, қазіргі заманғы саясат және адамзаттың гүлденуі (2007) Дэвид Леопольд Маркстың 1843 жылғы мәтіндерін мұқият оқу үшін 4-тарауды қараңыз, ол адам табиғатын адам азаттыққа байланыстырады. Басқа жануарларға деген біздің міндеттеріміз Кристин М. Корсгаард (Оксфорд университеті) Баспасөз 2018) , б. 4850, 67, 196-шы сандар.
Адам табиғаты мен тарихи материализм туралы пікірталас
150 160 беттерінде (яғни 6-тарау, 4-бөлім) Г. А. Коэннің Карл Маркстың "Тарих теориясы" (KMTH) (1978) еңбегінде адам табиғатының тарихи материализммен қарым-қатынасы туралы баяндалады. Коэн Маркс тарихты басқаруға арналған өндірістік күштердің дамуын түсіндіру үшін біріншісі қажет деп санайды. Бұл негізгі көзқарасты Герас (1983) және Эрик Олин Райт пен Эндрю Левин "Жаңа солшыл" журналында алғаш рет жарияланған "Рационалдық және таптық күрес" мақаласында сынға алды. Оны "Марксистік теория" (ред. Алекс Каллиникос, 1989). Сондай-ақ, оны Джошуа Коэн Философия журналында KMTH-ді шолу барысында сынға алды. Г. А. Коэн "Тарихи материализмді қайта қарастыру" мақаласында KMTH-де өзінің баяндамасында кейбір қиындықтарды көрсетеді. (Бірінші рет 1983 жылы Марксизмде жарияланды: NOMOS XXVI, ред. Чепмен мен Пеннок; қазірде қол жетімді Марксистік теория редакциясы. Алекс Каллиникос, 1989; Мақаланың тұжырымдары (бес тармақты қорытынды үшін, Каллиникос бетін қараңыз. 1734) Маркстың тарихи материализмін оның "философиялық антропологиясына" байланыстырады. Г. А. Коэннің "Тарих, еңбек және бостандық" (1988) кітабының 5-тарауы "Марксистік тарих түсінігінде адам табиғаты және әлеуметтік өзгерістер" деп аталады және Коэн мен Уилл Кымличка авторлары. (Бірінші рет 1988 жылы Journal of Philosophy журналында жарияланған.) Кітаптың мақсаты Коэннің КМТГ-дағы өндіріс күштерінің дамуына деген дербес тенденциясы бар деген пікірін қорғау болып табылады, мұнда "автономды" деген сөз "белгілі бір әлеуметтік қатынастарға тәуелсіз" дегенді білдіреді. Мәтін - Дж. Коэн, Левин және Райттың сын-пікірлеріне жауап. Яғни, Г. А. Коэн мен Кымличка "адам табиғатының әлеуметтік ерекшеліктері мен адам жағдайының тарихи үрдісін қалыптастыруға жеткілікті күшті әсер ететінін" (ж. 106) деген пікірді "априорилік түрде жоққа шығаруға негіз жоқ" деп көрсетуге тырысады. Осы мақалада айтылғандар мен "Тарихи материализмді қайта қарастыру" мақаласында айтылғандар арасында қайшылық бар деп ойлануға болады.