Кіріспе
Билокси тайпасы - сиуан тілдері тұқымдасына жататын америкалық түпкүлдіктер. Олар өздерін сиуандық билокси тілінде автономды Tanêks (а) деп атайды. 1699 жылы еуропалықтар алғаш рет кездескен кезде, билоксилер Мексика шығанағының жағалауында, қазіргі Миссисипи штатының Билокси қаласының маңында өмір сүрген. Олар батысқа қарай Луизианаға және шығыс Техасқа қарай мәжбүрленді. Билокси тілі Танексуааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааааа Бүгінде білокси ұрпақтары туникалар мен басқа да халықтармен қосылды. Олар 1981 жылы бірлесіп федералды түрде танылды; бүгін олар Туника Билокси үнді тайпасы деп аталады және Луизиана штатының Авойелс еншісіндегі шағын резервациямен бөліседі. Олардың қатарында басқа да бірнеше ұсақ тайпалардың ұрпақтары бар. Екі негізгі тайпа әр түрлі тілдік топтардан шыққан: Билоксилер сиуан тілінде сөйлеген, ал туникалар оқшауланған тілде сөйлеген. Бүгінде тайпа мүшелері ағылшын немесе француз тілдерінде сөйлейді.
Тарих
1699 жылы Еуропалықтармен байланысқа келгенге дейінгі Билокси тарихы туралы аз мәлімет бар. Олар туралы ақпарат археологиялық зерттеулерден, олардың дәстүрлерін баяндаған ауызша тарихтардан және туысқан тайпалардың материалдарынан алынған. Олар Луизиана колониясын құрып жатқан француз канадасы Пьер ЛеМойн д'Ибервиллге кездесті. Д'Ибервиллге Білокси халқының бұрын өте көп болғанын, бірақ олардың халқының жұқпалы аурулар эпидемиясынан қатты қырылып, бүкіл ауылды тастап, қираған күйінде қалдырғанын айтты. Д'Ибервилл 17 ғасырдың аяғында, екі жыл бұрын ауру жұқтырғаннан кейін, бос қалған ауылға келгенін сипаттады. Ауылда саздан жасалған үйлердің қалдықтары бар, төбелері ағаш қабығымен жабылған (Дорси мен Свантон 1912 жылы: 6). Олар оны еуропалықтармен байланыста болған басқа халықтардан жұқтыруы мүмкін еді, олардың арасында шар ауруы кең таралған. Американың түпкүлкі тұрғындарында ауруға қарсы иммунитет болмаған. Билоксистер " Миссисиппи мәдениетінің үйінділер тұрғызушыларының ұрпақтары " (Brain 1990: 80). Тарихи тұрғыдан алғанда, сиуан тілінің шығу тегі болғанымен, билоксилердің ата-бабалары Оңтүстік-Шығыстағы басқа халықтармен ұқсас мәдени ерекшеліктерді бөлісті, антропологтар оны Оңтүстік-Шығыс салтанатты кешені (SECC) деп атайды. Олар ауыл шаруашылығы қоғамы болды, онда әйелдер жүгері, бұршақ және құмшекер өсірді. Ерлер елен, аю және бизондарды аулау арқылы аграрлық тамақты толықтырды (Kniffen et al. 1987) деген шешімге келді. Олар жыл бойы балық аулады. (Брейн 1990). Көптеген аграрлық қоғамдардағыдай, астық қоймалары мен қоймаларына кіруді бақылау, сондай-ақ олардың мазмұнын бақылау, Яакситауя немесе "Ұлы қасиетті" ең жоғары билеуші дворян, патша немесе патшайымның айналасында айналатын қабатталған қоғамға әкелді. Яакситасяйяның төменгі абыройы немесе ixi деп аталатын орынбасарлары болды. Билокси тілінде патша немесе әмірші дегенді білдіретін сөз, яааси немесе яааси, сондай-ақ сиқыршы немесе шаман деген сөз. Осылайша саяси билеушілер де рухани тәжірибеде болған. Білокси жерлеу рәсімдері туралы көп мәлімет жоқ, бірақ қайтыс болған ąyaaxi денелері отта және түтінде кептірілді. Құралған денелер ғибадатхананың ішкі ортасындағы жерге қапталған қызыл бағаналарға тік орналастырылды. Сонда ол мәйітті ғибадатхананың кіреберісінің алдындағы бір тұғырға көтеріп қоятын. Азық-түлік күн сайын келушілермен "талап етілетін" (Де Монтиньи 1753: 240). Сиуан халықтары бойынша мамандық алған американдық этнолог Джеймс Оуэн Дорси 1892 және 1893 жылдары Луизианадағы Билоксиге барды. 1912 жылы сөздікте жарияланған оның жинаған деректеріне сәйкес, еуропалықтардың келуінен бұрын Biloxi дәстүрлі мәдениетінде ерлер әдетте "аяқтардың арасына өткізіліп, алдымен және артқы жағынан белбеудің астына тығылып, екі шетінде де қосалқы көп" болатын бұғы терісінен жасалған брезхлот немесе брезхлот киетін (Swanton 1985: 681). Белбеулер теріден немесе баудан жасалған. "Ерлер дененің жоғарғы бөлігін аю, бұғы (әсіресе еркек бұғы), пантера, жабайы мысық, бобёр, семіргіш, еншілес, үйрек, бизон сияқты түрлі жануарлардың терісінен жасалған киіммен немесе киіммен жауып алады. Олардың кейбіреулері ұзын, әсіресе қарттармен қолданылған және қыста киюге арналған" (осы жерде). Басқа тайпалардағыдай, әйелдер жануарлардың терісін өңдеп, тігіп, осындай киімдерді, сондай-ақ мокасиндер мен leggings-ті жасайды. Жақсы киімдер суық күндерде немесе аяқты бұтадан қорғау үшін киілетін. Лэггиндердің төменгі бөліктері мокасиннің жиектерімен жабысып, жоғарғы бөліктері белбеу арқылы бекітілетін (осы жердегідей). 682) деген жолдарды қараңыз . Билоксилер бизон мен бұғы мүйізінен құрал-саймандар жасап, кескен және жылтыратылған қабық-қорықтан әшекей жасайтын. Кейбір билоксилердің бетінде дәстүрлі татуировкалар болған және мұрын және/немесе құлақ сырғалары болған (Дорси мен Свонтон 1912). Тірі қалған билоксилер біртіндеп Миссисипиден Луизиана мен Техасқа көшіп барды. Олар басқа халықтармен бірікті, мысалы, Каддо, Чоктау және жақында Туника халқы. 1892 және 1893 жылдары Луизианада этнолог Джеймс Оуэн Дорси келген кезде тайпалық құрылымның көп бөлігі жоғалған болса да, олар әлі де аналық желіде, аналық туыстық жүйеде шыққан. Үш клан белсенді болды: Ита аняди, Елендер халқы; Онʇи аняди, Айыулар халқы; және Накотодка аняди, Аллигаторлар халқы. Билоксидің көпшілігі Елік халқы деп танылды. Дорси олардың күрделі әлеуметтік жүйесін сипаттады, 53-тен астам туыстық қатынастар үшін терминдер және оннан аст�...