Кіріспе
"Жолаушы күйеу жігіт" - Гримм ағайындыларының жинақтаған 40-шы ертегісі. Джозеф Джейкобс ағылшын ертегілерінде Мистер Фокс деген нұсқаны енгізді, бірақ түпнұсқасы әлдеқайда ескі; Шекспир (1599 жылы) Мистер Фокс нұсқасына сілтеме жасайды ештеңе туралы көп шу, 1-ші акт, 1-ші сахна: Ескі аңыз сияқты, мырза: "бұл олай емес, не `t олай болған жоқ; бірақ, шынымен, Құдай бұлай болмасын". Бұл Арне Томпсон 955 типті, қарақшы күйеу жігіт. Бұл тип 312-түрдегі, мысалы, Көкжұрқақ және 311-түрдегі, мысалы, "Құдай үш қарындасқа қалай үйленді" және "Фичердің құсы" сияқты ертегілермен тығыз байланысты.
"The Robber Bridegroom" is a German fairy tale collected by the Brothers Grimm, tale number 40. Joseph Jacobs included a variant, Mr Fox, in English Fairy Tales, but the original provenance is much older; Shakespeare (circa 1599) alludes to the Mr. Fox variant in Much Ado About Nothing, Act 1, Scene 1:
Like the old tale, my lord: "it is not so, nor `t was not so; but, indeed, God forbid it should be so." It is Aarne–Thompson type 955, the robber bridegroom. This type is closely related to tales of type 312, such as Bluebeard, and type 311, such as How the Devil Married Three Sisters and Fitcher's Bird.
Қысқаша мазмұны
Бір диірменші қызын үйленгісі келеді, сондықтан бай жігіт келіп, қызын өзіне айттырады. Бір күні жігіт қыздың еш қасына бармайтынын айтып, шағымданады. Ол оған орманда тұратынын айтады және оның үйін табу үшін күлдің ізін қалдыратынын айтып, оның келуден бас тартуын болдырмайды. Ол қалтасын бұршақ пен линзамен толтырып, күлдің соңынан еріп, солармен жолды белгілейді. Олар оны қараңғы әрі үнсіз үйге алып барады. Қауыстағы құс: "Қайтып кел, қайтып кел, сүйкімді келіншек, осы өлім үйінде де тұрма" деп айқайлайды. Бір жертөледегі ас үйде бір қарт әйел оған қарт әйел оны қорғап, бөшке артына жасырмаса, сол жердегі адамдар оны өлтіріп, жейтінін айтады. Ұрылар тобы жас әйелді өлтіріп, жеуге дайындап әкеледі. Алғашқыда бір саусағын кесіп, алтын сақинасын алса, сол саусағы мен сақинасы ауаға ұшып, жасырынған әйелдің алаңында қалады. Қарт әйел топты оны іздеуден бас тартады, өйткені "бармақ та, сақина да қашып кетуі мүмкін емес: олар оны таңертең табады". Қарт әйел тонаушылардың шараптарына есірткі салады. Олар ұйықтап қалғаннан кейін, тірі қалған екі әйел қашады. Шамал ұшып кеткен кезде үйге келген ұшқышты үйге әкелген күлден бұршақ пен линзалар өсіп, көшеттерге айналады. Той күні қонақтар әңгіме айтып жатқанда күйеу жігіт қызды да әңгіме айтып беруге шақырады. Ол өзінің көрген түсі туралы айтып береді және әр сөйлемнің арасында "Бұл тек қана арман еді, сүйіктім!" деп айта отырып, кісі өлтірушілердің орнына бару туралы әңгімелейді. Ол саусақтың аяғына түскен бөлігін айтса, саусағын шығарады. Сол кезде тонаушы күйеу жігіт пен оның бүкіл тобы өлтіріледі.
Нұсқалар
Гриммдердің 1812 жылғы ертегі нұсқасында титуллы кейіпкер - ханзада. Қалыңдық - ханшайым, ал оның әкесі - патша. Патшаның қарақшылардың өлім жазасына кесілуіне бұйрық беру билігі бар. Гриммдердің 1857 жылғы нұсқасында қалыңдық - диірменшінің қызы, ал титулдық күйеу жігіт - бай талапкер. Топтың жазасын қалыңдықтың әкесі емес, сот орындайды. Джейкобс нұсқасында әйел, леди Мэри, қызығушылықтан үйге барды, Мистер Фокс тіпті оның келуін ұсынбады, оған сондағы қорқыныштылықтар туралы айтылмаған, бірақ әйелдердің өлтірілген денелерін тапты, Bluebeard-те. Пушкин Жених (Күйеу) атты ертегі нұсқасын жазды, ол тонаушылардың үйінен үйге келген әйелден басталады. Американың Озарк аймағындағы кейіпкер әйел ешқашан үйленбеуге шешім қабылдады, өйткені ол еркектер жаман деп ойлады; ол тек өз отбасында қалды, олар оны қуана қабылдады.