Кіріспе

Опера театры – опера қойылымдары үшін арналған театр ғимараты. Көптеген театрлар сияқты, ол әдетте сахнаны, оркестр шұңқырын, көрермендерге арналған орындықтарды, костюмдерді сақтауға және декорациялар жасауға арналған сахна артындағы жайларды, сондай-ақ мекеменің басқару кеңселерін қамтиды. Кейбір ғимараттар опера қойылымдары үшін ғана салынса, басқа опера театрлары ірі өнер орталықтарының құрамына кіреді. Шындығында, "опера театры" термині кез келген үлкен өнер орталығының мәртебесін білдіру үшін жиі қолданылады.

Грек-рим ежелгілігі

Аристоксеннің музыкалық жүйесіне негізделген және ежелгі грек театрының сәулетшілеріне құрмет көрсеткен Витрувий б.з.б. I ғасырында «De architectura» атты еңбегінде театрлардың идеалды акустикасын сипаттады. Ол Қорынт театрын қиратып, Римге әкелген Муммиус әкелген қола құмыраларды қалай қолданғанын, сондай-ақ олардың Помпей театрында қолданылған болуын түсіндірді. Ағаш театрлар табиғи түрде дыбысты болғандықтан, осы құмыралар трибуналардағы орындықтар арасында резонаторлар ретінде қолданылды: «Осы құрылым арқылы сахнадан шыққан дауыс дөңгелектермен таралып, құмыралардың қуыстарына соғылып, олардың бірімен үйлесімді қатынасқа түскенде күшейе түседі және анық болады». Афинадағы Дионис театрының жанында Перикл салған ода, Суда мәліметінше, үлкен театрда орындалатын музыканы репетициялауға, ал Плутархтың айтуынша, жүргізушілердің сыйлық үшін жарысқан музыканттарды сынақтан өткізуіне арналған. Ежелгі театрлар идеалды жағдай жасады, бірақ операға әлі уақыт жетпеді: мақсат – құдайларды құлшылық ету болды, музаларды емес. Тақырыбы діни болды және ән мен аспаптық музыкамен сүйемелденді. Құлшылық ашық түрде жүргізілді, оған азаматтар мен халықтың басқа да өкілдері қатысты. Төрт ғасырдан кейін шіркеу ежелгі дәуірдегідей көріністерге тыйым салды. Грек-рим өркениетінің өкілдері болған гистриондар біртіндеп жоғалып кетті.

Орта ғасырлар

Орта ғасырларда ежелгі театрлар тасталып, көптеген басқа да ежелгі ғимараттар сияқты, мемлекеттік немесе жекеменшік, алып тас карьерлеріне айналды. Музыка ғибадатта әлі де өз орнын сақтап, көрермендерді біріктіре берді, бірақ мазмұны толыққанды жаңарып кетті. "Даниелдің ойыны" (Jeu de Daniel) – 12-шы ғасырдағы ортағасырлық өркендеудің ерекшелігі болған әнмен орындалатын пьеса. Оның сюжеті Киелі кітаптан – Даниял кітабынан алынған, Израильдің Вавилон тұтқындығы туралы айтады. Бұл пьеса Францияның солтүстігіндегі Бове епископ мектебінің шәкірттерімен жазылып, сахналаған. 15-шы ғасырда діни мазмұндағы әнмен орындалатын театр, собор алаңдарында қойылатын мистик пьесаларда ерекше орын алды. Олар бұрынғыдай қасиетті тақырыптарды қамтыды, бірақ ғибадат етуге тікелей қатысты емес еді. Дүниеуи музыкалық театр да болды, бірақ ол халыққа жақын және көбірек жеке сипатқа ие болды (мысалы, Адам де ла Халлдің "Робин мен Марионның ойыны" (Jeu de Robin et Marion), 13-шы ғасырда).

Қазіргі заман

XVII ғасырдың басында Италияда ән өнері тағы да жаңарып, Ренессанс дәуірінің шарықталу кезеңінде барокко өнері пайда болды. Италияда бүгінгі күнге дейін Театро Массимо (Палермо, елдегі ең ірісі), Театро ди Сан-Карло (Неаполь) және Театро-алла-Скала (Милан) сияқты көптеген опера театрлары жұмыс істеп келеді. Венециядағы Сан-Кассиано театры 1637 жылы ашылған әлемдегі алғашқы публично опера театры болды. XVII және XVIII ғасырларда опера театрлары көбінесе билеушілер, ақсүйектер және өнерді демеу арқылы саяси мақсаттарын және әлеуметтік беделін арттырған бай адамдардың қаржыландыруымен құрылды. Генри Перселл шығармалар жазаған кезде Лондонда опера театры болмады, ал Германиядағы алғашқы опера театры – Oper am Gänsemarkt 1678 жылы Гамбургте, одан кейін 1693 жылы Лейпцигтегі Oper am Brühl және 1701 жылы Наумбургтегі Opernhaus vorm Salztor салынды. XIX ғасырда буржуазиялық және капиталистік қоғамдық құрылымдардың қалыптасуымен еуропалық мәдениет меценаттық жүйеден мемлекеттік қолдау көрсетілетін жүйеге көшті. Америка Құрама Штаттарындағы алғашқы опера театрлары қалаларда және елді мекендерде түрлі мақсаттарда қолданылды: қоғамдық билер, жәрмеңкелер, спектакльдер, водевиль көрсетілімдері, сондай-ақ опералар мен басқа да музыкалық шаралар өткізілді. 2000-шы жылдарда көптеген опера және театр ұйымдары мемлекеттік және институционалдық гранттар, билет сатудан түскен қаражат және жеке қайырымдалықтар есебінен қаржыландырылады.

Терминнің басқа қолданылуы

XIX ғасырдағы АҚШ-та көптеген театрларға "опера үйі" деген атау берілді, тіпті опері мүлдем қойылмайтын театрлар да. Опера, театрдан көбірек беделді өнер түрі саналды; сол себепті, жергілікті театрды "опера үйі" деп атау оның мәртебесін көтеруге және театрды әдепсіз деп санайтындардың наразылығын басуға мүмкіндік берді.