Кіріспе

Италия, Верона қаласындағы рим амфитеатры

Верона Аренасы (aˈrɛːna di veˈroːna, aˈreːna) – Италияның Верона қаласындағы Бра алаңында, біздің заманымыздың 30 жылында салынған рим амфитеатры. Ол әлі де қолданыста және ірі масштабты опералық қойылымдарды өткізу орны ретінде қызмет етеді. Бұл өз түріндегі ең жақсы сақталған ежелгі құрылыстардың бірі. Көне заманда аренаның сыйымдылығы шамамен 30 000 адамды құраған. Концерттер мен опералық қойылымдарға арналған сахна сыйымдылықты ең көп дегенде 22 000 адамға дейін азайтады.

Амфитеатр

Ғимараттың өзі біздің заманымыздың 30 жылы қала қабырғасының сыртында салынған. Онда өткізілетін луди (көрсетілімдер мен ойындар) соншалықты мәшһүр болғандықтан, көрермендер оларды тамашалау үшін көптеген алыс жерлерден келген. Амфитеатр көне заманда 30 мыңнан астам көрерменді қабылдай алатын. Ғимараттың дөңгелек фасады бастапқыда Вальполицелладан алынған ақ және қызғылт әктастан тұрған, бірақ 1117 жылы болған күшті жер сілкінісі құрылыстың сыртқы қабатын, "ала" (қанат) деп аталатын бөлігінен басқа, толығымен қиратқан. Содан кейін тас басқа ғимараттарды салу үшін қайта пайдаланылды. Дегенмен, ол орта ғасырларда қалаға келген саяхатшыларға әсер етті, олардың бірі оны кіруі де, шығуы да жоқ лабиринт деп сипаттады. Чириако д'Анкона оның салыну тәсіліне таң қалды, ал Джованни Антонио Пантеоның 1483 жылғы "De laudibus veronae" атты азаматтық мадақтауы, оның көрерменге адам күшімен салынғаннан гөрі ұлырақ құрылыс сияқты көрінетінін айтты.

Опера орындары

Аренаның опера өтетін орын ретінде қызметін қалпына келтіруге жасалған алғашқы тырабыстар Ренессанс дәуірінде басталды. Кейіннен, 1850 жылдары ғимараттағы өте жақсы акустикасының арқасында бірнеше опералық қойылымдар қойылды. 1913 жылы итальян опера теноры Джованни Зенателло мен импресарио Оттоне Роватоның ынтасы мен бастамасымен аренада опералық қойылымдар толыққанды бастау алды. Аренадағы 20-ғасырдың алғашқы опералық қойылымы – Джузеппе Вердидің «Аида» операсы, сол жылдың 10 тамызында Вердидің 1813 жылы дүниеге келгеніне 100 жыл толуына орай қойылды. Композиторлар Пуччини мен Маскани да бұл оқиғаға қатысты. Содан бері, 1915-1918 және 1940-1945 жылдары Еуропа соғысқа толы болған кездерді қоспағанда, аренада операның жазғы маусымдары үздіксіз өткізіліп келеді. Қазіргі кезде маусым мен тамыз айлары аралығында жылына кем дегенде төрт (кейде алтыға дейін) қойылым қойылады. Қыс айларында жергілікті опера және балет труппалары Филармония театрында өнер көрсетеді. Қазіргі саяхатшыларға аренаның тас баспалдақтарына отыруға арналған билеттер, төменгі қабаттардағы жұмсақ орындықтарға кіру билеттеріне қарағанда әлдеқайда арзан екені ескертіледі. Күн батқаннан кейін арена төңірегінде көрермендерге шамдар таратылып, жағылады. Жыл сайын 500 мыңнан астам адам осы аренада танымал опералардың қойылымдарын тамашалайды. Бұрын бір қойылымға 20 000 көрерменді қабылдай алатын (қазір қауіпсіздік талаптарына сәйкес 15 000-ға дейін шектелген) аренада әлемнің ең көрнекті опера әншілері өнер көрсеткен. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңде Джузеппе Ди Стефано, Мария Каллас, Тито Гобби және Рената Тебалди сияқты танымал есімдер де сахнаға шықты. Сонымен қатар, бірқатар дирижерлер де аренада өнер көрсеткен. Аренаның ресми дүкенінде олардың тарихи жазбаларын сатып алуға болады. Верона Аренасындағы опералық қойылымдар 2011 жылға дейін микрофондар мен дыбыс күшейткіштерді пайдаланбады, содан кейін ғана дыбысты күшейту жүйесі орнатылды.

Арена ди Верона фестивалі

Арена ди Верона фестивалі — 1913 жылы композитордың туылған күнінің 100 жылдығын мерекелеу үшін Джузеппе Вердидің "Аида" операсымен ашылған жазғы опера фестивалі.

Басқа қолданыстар

Соңғы уақытта аренада халықаралық рок және поп-топтардың бірнеше концерттері өтті, олардың ішінде 1989 жылдан 2017 жылға дейін 38 концерт өткізген Zucchero Fornaciari, сондай-ақ Black Cat World Tour аясында 22 концерт берген, Роджер Уотерс, Брюс Спрингстин, Элиза, Эрос Рамацотти, Лора Паузини, Pink Floyd, Алисия Киз, One Direction, Simple Minds (олардың концерттік фильмі «Верона» 1989 жылдың 15 қыркүйегінде «Street Fighting Years» турнесі кезінде аренада түсірілген), Duran Duran, Deep Purple, The Who, Dire Straits, Scatman John, Майк Олдфилд, Род Стюарт, Майкл Флэтли, Yanni, Sting, Pearl Jam, Radiohead, Питер Габриэль, Бьорк, Eiffel 65, Muse, Леонард Коэн, Пол Маккартни, Jamiroquai, Уитни Хьюстон, Mumford & Sons, Kiss, Spandau Ballet, 5 Seconds Of Summer, Måneskin, 2Cellos және Evanescence. 2020 жылы «Евровидение» ән байқауының күшін жоғалтуына байланысты, аренада Сан-Ремо музыка фестивалінің жеңімпазы Диодато өзінің «Fai rumore» әнін бос аренада арнайы орындады. Италия жеңіске үміткер елдердің бірі болды және бұл өнер «Europe Shine a Light» бағдарламасының жарқын сәттерінің біріне айналды. 1981, 1984, 2010, 2019 және 2022 жылдары арена Италия велотурның (Giro d'Italia) марапаттау рәсімі мен таныстырылымын қабылдады. 2023 жылғы CEV Еуропа әйелдер волейболы чемпионатының алғашқы ойыны осы аренада өтті. «B» тобындағы бірінші ойында Италия құрамасы Румыниямен кездесті. Милан—Кортина д’Ампеццо 2026 жылғы қысқы Олимпиада ойындарының жабылу салтанаты және 2026 жылғы қысқы Паралимпиада ойындарының ашылу салтанаты осы аренада өтеді деп жоспарланған.