Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай философы (10111077) Шао Ён (; 10111077), әдепті аты Яофу (夫), аты Шэо Канццзэ (康節) - Қытай космологы, тарихшысы, философы және ақыны, ол Сун әулеті кезінде Қытайдағы неоконфуциандықтың дамуына үлкен ықпал етті. Шао өз заманының ең білімді адамдарының бірі болып саналады. Өз қоғамындағы осындай мәртебелі адамдардың көпшілігінен айырмашылығы, Шао өмір бойы үкіметтегі лауазымдардан аулақ болды, бірақ оның ықпалы аз болған жоқ. Ол космогония туралы ықпалды трактат жазды, Хуанцзи Цзинси (皇極經世, Әлемді реттеудің жоғарғы қағидаттары кітабы).
Chinese philosopher (1011–1077)
Shao Yong (; 1011–1077), courtesy name Yaofu (堯夫), named Shào Kāngjié (邵康節) was a
Chinese cosmologist, historian, philosopher, and poet who greatly influenced the development of Neo Confucianism across China during the Song dynasty. Shao is considered one of the most learned men of his time. Unlike most men of such stature in his society, Shao avoided governmental positions his entire life, but his influence was no less substantial. He wrote an influential treatise on cosmogony, the Huangji Jingshi (皇極經世, Book of supreme world ordering principles).
Шығу тегі
Шаоның ата-бабалары Фаньяннан шыққан. Ол 1011 жылы Хенцзян (衡, қазіргі Аньян, Хэнань) деп аталатын аймақта Шао Гу (古, 9861064) және Ли ханымның (李氏, 1032 немесе 1033 ж.т.) отбасында дүниеге келген. Шаоның анасы Ли буддизмді өте берік ұстанатын. Буддизммен байланысы Шаоның өмір бойы ой-пікіріне үлкен әсер етті. Шао Ённің алғашқы ұстазы оның әкесі Шао Гу болды. Бұл сол кездегі Қытайдағы отбасылық ортада кең тараған тәжірибе болды. Шао Гу филологияның ғалымы болды және оның әсерін Шаоның әдеби шығармаларынан байқауға болады. Әкесінің басшылығымен ол жас кезінде Конфуцийдің алты классигін жан-жақты зерттеді. Шао сондай-ақ көптеген монахтар басқаратын және буддизмнің ықпалында болған жеке мектептердің стипендиясын іздеді. Шамамен 1020 жылы Шао отбасы Гонченг округіне (қазіргі Синьсянь, Хэнань) қоныс аударды. 1032 немесе 1033 жылы анасы қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай. Шао өзінің ең маңызды ұстазы Ли Жичаймен (李之才) кездеседі. Ли Му Сиу (穆修, 9791032) ескі проза маманының бұрынғы шәкірті болды. Му Сюдің басшылығымен Ли И Цзиньді жан-жақты зерттеді.
Shao's ancestors were from Fanyang. He was born in 1011 in an area known as Hengzhang county (衡漳, now Anyang, Henan) to Shao Gu (邵古, 986–1064) and Lady Li (李氏, d. 1032 or 1033). Shao's mother, Li, was an extremely devout practitioner of Buddhism. This link with Buddhism proved to be a major influence on Shao's thought throughout his life. Shao Yong's first teacher was Shao Gu, his father. This was common practice in the familial environment of China at the time. Shao Gu was a scholar in philology and his influence can be discerned in Shao's literary works. Guided by his father, he studied the Six Confucian classics intensively at a young age. Shao also sought out the scholarship of private schools, many of which were run by monks and heavily influenced by Buddhism. Around 1020, the Shao family moved to Gongcheng county (now Xinxiang, Henan). Shortly after his mother's death in 1032 or 1033. Shao met his most important teacher, Li Zhicai (李之才). Li was a former pupil of ancient prose specialist Mu Xiu (穆修, 979–1032). Under Mu Xiu, Li had studied the I Ching extensively.
Еңбек жолы және кейінгі өмірі
Шао XI ғасырдың соңғы үш онжылдығында Луоянға жиналған ойшылдар тобының мүшесі болды. Бұл топтың екі негізгі мақсаты болды. Солардың бірі - олардың өз ой-пікірлері мен менцийдің түсінігі бойынша конфуциандық (教) ой-пікірлер арасында параллельдер жасау. Екіншіден, олар IV ғасырдағы конфуциандық және олар төмен философиялық ойлау мектептері деп санайтын буддизм мен даосизм арасындағы нақты немесе басқа байланыстарды бұзуға кірісті. Ойшылдардың осы желісі деп аталатын басқа да еркін байланысты мүшелеріне: Ченг И, Чжан Цай, Ченг Хао (程, 10321085) және Чжоу Дуньи жатады. Бұл адамдардың әрқайсысы үшін ең маңыздысы ежелгі мәтін И Цзин болды, оны әрқайсысы мұқият зерттеді. Алайда Шаоның бұл көне мәтінді зерттеген тәсілі басқа мүшелерден ерекше болды. Сун әулеті кезінде И Цзинь зерттеулеріне екі негізгі көзқарас қолданылған. Ғалымдардың көпшілігімен бірге топтың басқа мүшелері сөзбе-сөз және моральдық тұжырымдамаларға негізделген yili xue (義理學, "негізді зерттеу") тәсілін қабылдады. Шаоның жалғыз қабылдаған екінші тәсілі - сианшукюэ (象數學, "бейне сандарын зерттеу") тәсілі, ол көбірек иконографиялық және космологиялық тұжырымдамаларға негізделген. И-Цзинге қатысты "Мэй Хуа И" деп аталатын көзқарас оған тиесілі. Сима Гуан (Шао Юнның жақын досы) Ян Сюньның Тайсуаньцзиньін (б.з. Тайсуаньцзинде кездесетін 3-негізгі сандық жүйе әсерінен, осы қауымдастыққа сүйене отырып, Тайсуаньцзинде қолданылатын 3-негізгі жүйені жүзеге асыру Шао Ён И Цзиңнің гексаграммаларын екілік реттілікке (Фу Си тәртібіне) қойды. Бұл өз кезегінде Лейбницке және оның бинарлық арифметика туралы ойлауына, сонымен қатар қазіргі заманғы компьютерлер тіліне әсер етті.
Shao was a member of a group of thinkers who gathered in Luoyang toward the last three decades of the 11th century. This group had two primary objectives. One of these was to draw parallels between their own streams of thought and that of Confucianism (儒教) as understood by Mencius. Secondly, the men set out to undermine any links, real or otherwise, between 4th century Confucianism and what they viewed as inferior philosophical schools of thinking, namely Buddhism and Taoism. Other loosely connected members of this so called network of thinkers include: Cheng Yi, Zhang Zai, Cheng Hao (程顥, 1032–1085) and Zhou Dunyi. Central to each of these men was the ancient text I Ching, which each had studied closely. The way in which Shao studied this ancient text, however, differed from the other members. During the Song Dynasty, there were two main approaches in I Ching studies. Together with the majority of scholars, the other members of the group took the yili xue (義理學, "principle study") approach, which was based on literalistic and moralistic concepts. The other approach, taken by Shao alone, was the xiangshu xue (象數學, "image number study") approach, which was based much more on iconographic and cosmological concepts. An approach to I Ching divination known as Mei Hua Yi has been attributed to him. Sima Guang (a close friend of Shao Yung) edited the Taixuanjing by Yang Xiong (written in 10 AD). Influenced by the Base 3 number system found in the Taixuanjing, probably drawing on this association and the realization of a base 3 system employed in the Taixuanjing Shao Yong then set the Hexagrams of the I Ching into a binary sequence (the Fu Xi Ordering). This in turn influenced Leibniz and his thinking on binary arithmetic, and in turn the language of modern computers.
Ұрпақтар
Шао Ённың ұрпақтары Удзинг Боши (五经博士; 五經博士; Wǔjīng Bóshì) атағын иеленді. 1452 жылы Вуджинг Боши Меңзи Мең Сивеннің ұрпағына берілді 孟希文 56-шы ұрпақ және Ян Хуэй Ян Шихуэй 顔希惠 59-шы ұрпақ, соны Жоу Дуньи Жоу Мианның ұрпағына берілді 週冕 12-ші ұрпақ, екі Чен ағайынды (Чен Хао және Чен И Чен Керен 程克仁 17-ші ұрпақ), Чжу Си Чжу Тинг 朱 (Чжу Чан?) 9-шы ұрпақ, 14561457, 1539 жылы Зенг Канның ұрпағы Зенг Жикюйге берілді 曾質粹 60-шы ұрпақ, 1622 жылы Чжан Цайдың ұрпағы атақ алды, ал 1630 жылы Шао Ённың ұрпағы.
Shao Yong's offspring held the title of Wujing Boshi (五经博士; 五經博士; Wǔjīng Bóshì). In 1452 Wujing Boshi was bestowed upon the offspring of Mengzi Meng Xiwen 孟希文 56th generation and Yan Hui Yan Xihui 顔希惠 59th generation, the same was bestowed on the offspring of Zhou Dunyi Zhou Mian 週冕 12th generation, the two Cheng brothers (Cheng Hao and Cheng Yi Chen Keren 程克仁 17th generation), Zhu Xi Zhu Ting 朱梴 (Zhu Chan?) 9th generation, in 1456–1457, in 1539 the same was awarded to Zeng Can's offspring Zeng Zhicui 曾質粹 60th generation, in 1622 the offspring of Zhang Zai received the title and in 1630 the offspring of Shao Yong.