Khwarizmi International Award

Кіріспе

Хорезми халықаралық сыйлығы - жыл сайын Иран Президенті беретін ғылыми-зерттеу сыйлығы. 10 аға және 10 жас ғылыми қызметкерлерді Иранның ғылым және технология жөніндегі ғылыми-зерттеу ұйымы (IROST) таңдап алады. Бұл марапатта "ғылым мен техниканың салаларында зерттеу, инновация және өнертабыс саласында ерекше жетістіктерге жеткен адамдар" марапатталады. Бұл марапатты ең көрнекті ғалымдар мен инженерлерге береді, соңғы уақытта ол цифрлық және механикалық технологияларға баса назар аударады және жалпы алғанда Ирандағы ең беделді ғылыми марапат ретінде қарастырылады. Оған ирандық емес зерттеушілер қатыса алады.

Тарих

1987 жылы Иранның Ғылым, Ғылым және Технология министрлігіне қарасты Иранның Ғылым және Технология Ғылыми-зерттеу Ұйымы (IROST) Иранның Ғылым және Технология саласындағы аса зор жетістіктерін мойындайтын сыйлық беру туралы шешім қабылдады. ИРОСТ Иранның ұлы математигі және астрономы (770 - 840 жж.) Әбу Жафар Мохаммад Ибн Муса Хорезмидің есіне Хорезми сыйлығын құруды ұсынды. Алайда, 1987 жылы өткен алғашқы сессия тек Иран азаматтарына арналған, бірақ бесінші сессиядан бастап ол халықаралық наградаға айналды. Бірінші марапаттау рәсімінен кейін жыл сайын ақпан айында сыйлық берілуі керек деп ресми түрде шешім қабылданды. Марапаттау куәлігіне Иран Ислам Республикасының Президенті ресми түрде қол қояды және табыс етеді. Үшінші сессияда инженерлік-техникалық салаларға медициналық ғылымдар мен негізгі ғылымдар қосылды. Осы сессия барысында Дүниежүзілік зияткерлік меншік ұйымы (ДЗЗҰ) бірінші рет қолдау көрсетті. ДСҰ инновациялық санат бойынша бірінші лауреатқа алтын медаль мен сертификат табыс етті. Алғашқыда, бірінші Хорезми сыйлығы ұлттық деңгейде өткізілді. Бесінші жылдан кейін байқау аймақтық елдерге де ашылды. Сол жылы 19 ұлттық лауреаттан басқа, екі беделді шетелдік лауреат Хорезми сыйлығын алды, олар кейіннен шетелдік бөлімді шығарды. Бесінші сессияның маңыздылығы гуманитарлық ғылымдар саласының қосылуымен байланысты болды. Хорезми сыйлығы ирандық зерттеушілерді ғылымның әр түрлі салаларында үздік болуға талпындырды. Алтыншы сессияға 10 елдің ұлттық және өңірлік ғылыми-зерттеу жұмыстары қатысты, 18 ұлттық ғылыми-зерттеу жұмыстары және 3 шетелдік ғылыми-зерттеу жұмыстары таңдалды. 1994 жылы жетінші рет өткен Хорезми сыйлығының отырысында Африка мен Азияның жаңа елдерінің қатысуымен тағы бір маңызды қадам жасалды. Бағалау процесінде нақты болу үшін ғылыми-зерттеу жұмыстары жаңа түрлі санаттарға бөлінді: қолданбалы ғылыми-зерттеу жұмыстары мен негізгі ғылыми-зерттеу жұмыстары, әр санаттың өз бағалау критерийлері бар. Байқаудың ауқымы кеңейтіліп, зерттеудің басқа да салалары да қамтылды және 8 ғылыми комитет құрылды: механика, химия өнеркәсібі, электр электроникасы және компьютер, азаматтық инженерлік, ауыл шаруашылығы, негізгі ғылымдар, медицина және гуманитарлық ғылымдар. Бұдан басқа, жетінші сессияда Хорезми сыйлығы қатысу аясын кеңейтіп, халықаралық байқауға айналды, онда әлемнің барлық елдері қатысуға шақырылды және ол Хорезми халықаралық сыйлығы (KIA) деп қайта аталды. 10-шы КИА сессиясынан бастап, халықаралық ұйымдар, мысалы, WIPO, ЮНЕСКО, IFIA, COMSTECH, COMSATS, TWAS, ISESCO және WAITRO КИА-ны демеушілік етті. 11-ші сессия шетелде тұратын ирандық зерттеушілерге қатысуға жаңа шақыру жариялаумен басталды. Бұл зерттеушілер еліміздің мақтанышы, өйткені олар өз елдерінің ғылым мен технология әлеуетін арттыруға көптеген жолдармен үлес қосады. Бұл байқауға жоғары білікті ғалымдар қатысып, олардың көпшілігі үздік ғалымдар болды. Осы сессияда шетелде тұратын екі ирандық зерттеуші сыйлық алды. 2008 жылы өткен 21-ші КИА-да 54 елден 192 жоба қабылданды.

In 1987, the Iranian Research Organization for Science and Technology (IROST), affiliated to the Ministry of Science, Research and Technology of Iran, decided to institute an award which acknowledges the Iranian outstanding achievements in the field of Science and Technology. IROST proposed the creation of the Khwarizmi Award in memory of Abu Jafar Mohammad Ibn Mousa Khwarizmi, the great Iranian Mathematician and Astronomer (770 840 C. E). However the first session which was held in 1987, was only for Iranian nationals, but from the fifth session it became an international award. After the first award ceremony, it has been officially decided that the award should be accorded, annually, in February. The award certificate would be officially signed and presented by the President of the Islamic Republic of Iran. At the third session, the fields of medical sciences and basic sciences were added to the engineering and technical fields of participation. During this same session, the World Intellectual Property Organization (WIPO) stepped in and offered its first sponsorship. WIPO presented a gold medal and a certificate to the first Laureate of the innovation category. Originally, the first Khwarizmi Award contest was held at national level. After the fifth year, the contest opened its door to regional countries. In that year, besides the 19 national Laureates, two prestigious foreign Laureates received the Khwarizmi Award which subsequently produced the foreign section. The fifth session was also important because of the addition of the field of human sciences. The Khwarizmi Award became a strong incentive of excellence for the Iranian researchers, in many different fields of science. The sixth session was held with the participation of national and regional research works from 10 countries, 18 national research works and 3 foreign research works were selected. In 1994, the seventh session the Khwarizmi Award took another significant step with the participation of new countries from Africa and Asia. For more precision in the evaluation process, research works were classified in new different categories, applied research works and fundamental research works, each category with its own evaluation criteria. The competition was broadened to attract more fields of research and eight distinct scientific committees were created: Mechanics, Chemical Industry, Electrical Electronics and Computer, Civil Engineering, Agriculture, Basic Sciences, Medical Sciences and Human Sciences. Apart from that, at the seventh session, the Khwarizmi Award expanded its area of participation and became an international contest, where all the countries from all over the world were invited to participate and it was renamed as the Khwarizmi International Award (KIA). From the 10th KIA Session, International Organizations such as WIPO, UNESCO, IFIA, COMSTECH, COMSATS, TWAS, ISESCO and WAITRO sponsored the KIA. The 11th session began with the launch of a new call for participation to Iranian researchers residing abroad. These researchers are the pride of the country as they contribute to the Science and Technology capacity building of their country and this, in many ways. This vast pool of high skilled scientists entered the competition and most of them were outstanding scientists. In this same session, two Iranian researchers residing abroad received the award. The 21st KIA held in 2008 received 192 projects from 54 countries.

Хорезми Янг атындағы сыйлық

Хорезми Жас сыйлығы - Хорезми Халықаралық сыйлығының ұлттық нұсқасы, ол тек қана 35 жасқа дейінгі ирандықтарға беріледі. KIA-ның 12-ші сессиясында 30 жасқа дейінгі, магистрлік және докторлық дәрежедегі студенттер қатысады. D. деңгейі, жас өнертапқыштар мен инноваторлар арнайы критерийлер бойынша жаңа сыйлыққа өз кандидатураларын ұсынуға шақырылды. Осыған орай 13-ші КИА сессиясында жас үміткер ғалымдарды марапаттау және оларды ғылыми мансабында одан да үлкен қадамдар жасауға батылдандыру үшін "Хуаризми жастар сыйлығы" (ХЯА) басталды. 2017 жылға дейін 19 сессия өткізілді, олар ғылымның дамуына үлкен үлес қосқан көптеген жас ирандықтарды кең ғылыми қауымдастыққа таныстырды.