Snow-White-Fire-Red

Кіріспе

Сицилия ертегісі Қар ақ, от қызыл (Bianca comu nivi russa comu focu) - Джузеппе Питр жинаған және Томас Фредерик Крейн аударған сицилиялық ертегі.

Қысқаша мазмұны

Бір патша мен патшайым балалы болса, бір бұлақтан май, екіншісінен шарап ағызатын болады деп ант берген. Патшайым ұл туып, барлық адамдар май мен шарап алатын су көздерін орнатты. Жеті жыл өткен соң бұлақтар құрғап, бір сұрқай суға толы суды алып кетеді. Ол бәрін жинап алған соң, ханзада бір шарды лақтырып, құмыраны сындырады. Ол қызыл түске үйленбей тұрсын деп қарғыс шығарды. Ол өскенде осыны есіне алып, жолға шығады. Бір күні ол үлкен үй тұрған кең жазықта ұйықтады. Таңертең ол бір сұрқайды көріп, Қызыл отты қарға шашын түсіруін сұрады. Ол оған көтеріліп, өз оқиғасын айтып берді. Ол оған жыртқыш оны жейді деді, сондықтан оны жасырып, жыртқыштан қалай құтылу керектігін сұрады, егер ол қаласа. Огрес оған өзінің дауысымен жауап беру үшін барлық жиһаздарды сиқырлау керек екенін айтты, бірақ ол огрес көтеріліп, уақытында білетін болады, сондықтан ол жеті доп жіп алып, оларды лақтырып тастауы керек, өйткені огрес ұстады. Қызыл от әсемдікті таңғалдырып, жиһаздарды алып, ханзадамен бірге қашып кетті. Огресс жиһаз шақырды, және ол жауап берді, ақыры, ол көтерілді және қыздың кеткенін анықтады. Ол артынан қуып, Қызыл отқа бұрылуға шақырды, бұл оны сиқырлауға мүмкіндік береді. Қызыл шақ қызыл шақты тастап, әр шар оған кедергі келтіріп, жараланды. Ол ханзадаға қарғыс айтып, қызыл шақты ұмытып, анасы сүйген соң, қызыл шақты өлтірді. Сүйіктілер жалғасты, ал ханзада Қызыл отқа, Қар аққа, оның сарайда болу үшін лайықты киімдерін алатынын айтты. Ол анасына оны сүйуге тыйым салды, бірақ ол түнде оның бөлмесіне келіп, ұйықтап жатқанда оны сүйді, ал ол Қар ақ қызыл отты ұмытты. Бір қарт әйел Қызыл отқа жанасып, Қар аққа үйіне алып кетті. Қар ақ, от қызыл керемет заттар жасады, және қарт әйел оларды сатты. Бір күні ол қарт әйелге сарайдан киім-кешектерін алып келсін деп бұйырды да, оның қолында болған екі көгершінді кигізді. Екі құс сарайға ұшып барды, онда барлығы оларға таңданып, көгершіндер ханзаданың Қамшы ақ қызыл қызылға қалай ие болғанын айтып берді. Ол құстарды есіне түсіріп, артынан еріп жүруге бұйырды. Көп ұзамай ол мен Қар аққыз от қызылға үйленді.

A king and queen made a vow that, if they had a child, they would make one fountain run with oil and another with wine. The queen gave birth to a son, and they set up the fountains so that everyone could take oil and wine. At the end of the seven years, the fountains were running dry, and an ogress came to take the last with a sponge and pitcher. Once she had labored to collect it all, the prince threw a ball, breaking the pitcher. She cursed him to be unable to marry until he found Snow White Fire Red. When he grew up, he remembered this and set out. One night he slept in a great plain where there was a large house. In the morning, he saw an ogress come and call to Snow White Fire Red to let down her hair. When the ogress left, he called to her, and she, thinking it was her mother (as she called the ogress), let down her hair. He climbed it and told her his tale. She told him the ogress would eat him, and so she hid him and asked the ogress how she could escape, if she wanted to. The ogress told her that she would have to enchant all the furniture to answer in her own voice, but that ogress would climb and find out in time, and so she would have to take seven balls of yarn and throw them down as the ogress caught up. Snow White Fire Red enchanted all the furniture, took the yarn, and fled with the prince. The ogress called to the furniture, and it answered until finally she climbed and discovered that the girl was gone. She chased after, calling to Snow White Fire Red to turn around, which would have let her enchant her. Snow White Fire Red threw down the yarn, and each ball impeded and injured her until she cursed the prince to forget Snow White Fire Red as soon as his mother kissed him, and the ogress died. The lovers went on, and the prince told Snow White Fire Red that he would get her suitable clothing to appear at court. He forbade his mother to kiss him, but she came into his bedroom at night and kissed him while he slept, and he forgot Snow White Fire Red. An old woman took pity on Snow White Fire Red and took her home. Snow White Fire Red made marvelous things, and the old woman sold them. One day she told the old woman to get her scraps of cloth from the palace, and she dressed two doves that the old woman owned. The two birds flew to the palace, where everyone admired them, and the doves told the story of how the prince had won Snow White Fire Red. He remembered and ordered the birds to be followed, and soon he and Snow White Fire Red were married.

Аудармалар

Бұл ертегі сондай-ақ тәржімеленген Snow White, Flaming Red және Snow White, Blazing Red Джек Зипс және Джозеф Руссо.

Тарихы

Ертегі Аарн Томпсон Утер индексі бойынша ATU 310 ертегі түрі ретінде "Қаладағы қыз" деп жіктеледі. Фольклоршы Томас Фредерик Крен бұл ертегіде қыздың жыртқыш анасынан сиқырлы қашуы туралы мотивтің де бар екенін атап өтті. Бұл ATU 313 "Сақылға қонымды ұшу" ертегі түрінде кездесетін баяндау тізбегі. Ол сондай-ақ бұл сицилиялық ертегіде "Естен кеткен қалыңдығы" деген мотив бар екенін айтты: кейіпкер қалыңдығымен үйіне оралғаннан кейін, ол біреуді сүйеді және оны және оның оқиғаларын ұмытады.

Нысандар

Ғалымдар Кристин Голдберг пен Макс Лютхи ATU 310 типіндегі "Қаладағы қыз" Оңтүстік Еуропалық нұсқалары, мысалы, Грекиялық нұсқаларда ұмытылған күйеу жігіттің эпизодын көрсетеді деп көрсетті. Уолтер Пучнердің айтуынша, "Естен кеткен қалыңдығы" кіші түрінде, Жерорта теңізі түрлерінде кейіпкер қыздың оны еске түсіру үшін ханзада сарайына көгершіндерді жіберуі "әсіресе жиі кездеседі". Бұл мотив те теңіздік аңыздарда ATU 310 аңыз түрімен бірге кездеседі.