Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз ақыны (1844–1896)
French poet (1844–1896)
Пол Мари Верлен (/vɛərˈlɛn/, ; 30 наурыз 1844 – 8 қаңтар 1896) – символизм және декаданс қозғалыстарымен байланысты француз ақыны. Ол халықаралық және француз поэзиясындағы «ғасыр соңы» (fin de siècle) кеземінің ең көрнекті өкілдерінің бірі саналады.
Paul Marie Verlaine (/v//ɛər/'/l//ɛ//n/ vairLEN, ; 30 March 1844 – 8 January 1896) was a French poet associated with the Symbolist movement and the Decadent movement. He is considered one of the greatest representatives of the fin de siècle in international and French poetry.
Ерте өмір
Мец қаласында туған Верлен Париждегі Императорлық Бонапарт лицейінде (қазіргі Кондорсе лицейі) білім алып, кейін мемлекеттік қызметке орналасты. Ол өлең жазуды ерте жасынан бастады, алғашқыда Парнассиан қозғалысы мен оның басшысы Леконт де Лильдің ықпалында болды. Верленнің алғаш рет жарияланған өлеңі 1863 жылы ақын Луи Ксавье де Рикард негіздеген «La Revue du progrès» басылымында жарық көрді. Верлен 10-шы Батиньоль бульварындағы маркиза де Рикардтың (Луи Ксавье де Рикардтың анасы) үйіне және басқа да әлеуметтік орындарға жиі баратын, онда ол сол кездегі көрнекті өнер қайраткерлерімен араласты: Анатоль Франс, Эммануэль Шабьер, өнертапқыш ақын және юморист Чарльз Крос, циник антибуржуазиялық идеалист Вильер де Л’Иль Адам, Теодор де Банвиль, Франсуа Коппе, Хосе Мария де Хередия, Леконт де Лиль, Катуль Мендес және тағы басқалар. Верленнің алғашқы жинағы «Poèmes saturniens» (1866) – Сайнт-Бёвтің сынға алғанына қарамастан, оны болашағы зор және өзгеше ақын ретінде таныстырды.
Born in Metz, Verlaine was educated at the Lycée Impérial Bonaparte (now the Lycée Condorcet) in Paris and then took up a post in the civil service. He began writing poetry at an early age, and was initially influenced by the Parnassien movement and its leader, Leconte de Lisle. Verlaine's first published poem was published in 1863 in La Revue du progrès, a publication founded by poet Louis Xavier de Ricard. Verlaine was a frequenter of the salon of the Marquise de Ricard (Louis Xavier de Ricard's mother) at 10 Boulevard des Batignolles and other social venues, where he rubbed shoulders with prominent artistic figures of the day: Anatole France, Emmanuel Chabrier, inventor poet and humorist Charles Cros, the cynical anti bourgeois idealist Villiers de l'Isle Adam, Théodore de Banville, François Coppée, Jose Maria de Heredia, Leconte de Lisle, Catulle Mendes and others. Verlaine's first published collection, Poèmes saturniens (1866), though adversely commented upon by Sainte Beuve, established him as a poet of promise and originality.
Неке және әскери қызмет
Матильда Мауте 1870 жылы Верленнің әйелі болды. Сол жылы Үшінші республика жарияланғанда, Верлен Ұлттық гвардияның 160-шы батальонына қосылып, 18 наурыз 1871 жылы коммунашы болды. Верлен Париж Коммунасының Орталық Комитетінің баспасөз бюросының меңгерушісі болды. Верлен "Қанды апта" деп аталатын қауіпті көше шайқасынан қашып, Па-де-Кале аймағында жасырынды.
Mathilde Mauté became Verlaine's wife in 1870. At the proclamation of the Third Republic in the same year, Verlaine joined the 160th battalion of the Garde nationale, turning Communard on 18 March 1871. Verlaine became head of the press bureau of the Central Committee of the Paris Commune. Verlaine escaped the deadly street fighting known as the Bloody Week, or Semaine Sanglante, and went into hiding in the Pas de Calais.
Рембо және Летнуамен қарым-қатынасы
1871 жылы тамызда Верлен Парижге оралды, ал қыркүйекте оның поэзиясына ғашық болған Артур Рембодан алғашқы хат алды. Верлен Рембоны Парижге шақырды, ал 1872 жылы ол Матильдаға деген қызығушылығын жоғалтып, оны және ұлын тастап кетті, Рембоның серігін артық көрді, ол оның сүйіктісіне айналған еді. Ол қайтадан Рим-католик дініне қайтып оралып, бұл оның шығармашылығына әсер етіп, Рембоның өткір сын-пікірін тудырды. Romances sans paroles (1874) жинағындағы өлеңдер 1872-1873 жылдар аралығында жазылған, бір жағынан Верленнің Матильдамен өткен өміріне ностальгиялық еске түсірулер, екінші жағынан Рембомен бір жыл бойы болған құштарлықтың импрессионистік эскиздерімен шабыттандырылған. "Сөзсіз романстар" Верлен түрмеде отырғанда жарық көрді. Түрмеден босағаннан кейін Верлен тағы да Англияға сапар шекті, онда бірнеше жыл француз, латын, грек тілдерін және сурет салуды Линкольнширдегі Стикнидегі Уильям Ловелл мектебінде оқытушы болып оқытты. Одан кейін Боронмутқа көшіп барудан бұрын, жақын жердегі Бостон қаласына барып сабақ берді. Англияда жүргенде ол тағы бір сәттілі жинақ шығарды – Sagesse. Верлен 1877 жылы Францияға оралып, Ретелдегі мектепте ағылшын тілін оқыта отырып, өзінің шәкірті Люсьен Летенойға ғашық болды, ол Верленді тағы да өлеңдер жазуға шабыттандырды. 1883 жылы Летеной тифтен қайтыс болғанда Верлен қатты қайғырды.
Verlaine returned to Paris in August 1871, and, in September, received the first letter from Arthur Rimbaud, who admired his poetry. Verlaine urged Rimbaud to come to Paris, and by 1872, he had lost interest in Mathilde, and effectively abandoned her and their son, preferring the company of Rimbaud, who was by now his lover. where he underwent a re conversion to Roman Catholicism, which again influenced his work and provoked Rimbaud's sharp criticism. The poems collected in Romances sans paroles (1874) were written between 1872 and 1873, inspired by Verlaine's nostalgically coloured recollections of his life with Mathilde on the one hand and impressionistic sketches of his on again off again year long escapade with Rimbaud on the other. Romances sans paroles was published while Verlaine was imprisoned. Following his release from prison, Verlaine again travelled to England, where he worked for some years as a teacher, teaching French, Latin, Greek and drawing at William Lovell's school in Stickney in Lincolnshire. From there he went to teach in nearby Boston, before moving to Bournemouth. While in England, he produced another successful collection, Sagesse. Verlaine returned to France in 1877 and, while teaching English at a school in Rethel, fell in love with one of his pupils, Lucien Létinois, who inspired Verlaine to write further poems. Verlaine was devastated when Létinois died of typhus in 1883.
Соңғы жылдар
Верленнің соңғы жылдары есірткіге, ішімдікке және кедейлікке құлдырады. Ол жағдайы нашар аудандарда және мемлекеттік ауруханаларда өмір сүрді, күндерін Париж кафелерінде абсент ішіп өткізді. Бірақ, халықтың оның өнеріне деген сүйіспеншілігі Верленге қайта қолдау көрсетіп, табыс әкелді: оның ерте шығармалары қайта жаңғырылып, өмір салты мен көпшілік алдындағы ерекше мінез-құлқы таң қалдырып, құрмет тудырды. 1894 жылы ол әріптестері тарапынан Францияның «Ақындар патшасы» деп сайланды. Верленнің поэзиясы жаңашыл деп танылып, композиторларға шабыт берді. Габриэль Форе көптеген мелодиялар жазды, мысалы, «Cinq mélodies "de Venise» және «La bonne chanson» ән циклдері – Верлен өлеңдеріне жазылған туындылар. Клод Дебюсси «Clair de lune» және «Fêtes galantes» поэмаларының алтауын музыкаға қосты, олар «Recueil Vasnier» мелодиялар жинағының бір бөлігін құрады; ол «Clair de lune»-нің тағы бір нұсқасын жасады, ал поэма «Suite bergamasque»-тің үшінші бөліміне шабыт берді. Рейнальдо Хан Верленнің бірнеше өлеңдерін музыкаға қосты, сондай-ақ бельгиялық-британ композиторы Полдовски (Генрих Винявскидің қызы) және неміс композиторы Анна Тейхмюллер де Верлен өлеңдерін өңдеді. Верленнің есірткіге және ішімдікке тәуелділігі оның өміріне зор зиян келтірді. Ол 1896 жылдың 8 қаңтарында Парижде 51 жасында қайтыс болды және Cimetière des Batignolles зиратына жерленді (алғаш 20-шы бөлімде жерленген, бірақ Бульвар Периферик салынуына байланысты оның қабірі 11-ші бөлімге, көшеленген жерге – әлдеқайда ыңғайлырақ орынға – көшірілді). 1911 жылы Родоның жасаған Верленнің бюсті орнатылды. Ол Париждегі Люксембург бағында тұр.
Verlaine's last years saw his descent into drug addiction, alcoholism, and poverty. He lived in slums and public hospitals, and spent his days drinking absinthe in Paris cafés. However, the people's love for his art resurrected support and brought in an income for Verlaine: his early poetry was rediscovered, his lifestyle and strange behaviour in front of crowds attracted admiration, and in 1894 he was elected France's "Prince of Poets" by his peers. Verlaine's poetry was admired and recognized as ground breaking, and served as a source of inspiration to composers. Gabriel Fauré composed many mélodies, such as the song cycles Cinq mélodies "de Venise" and La bonne chanson, which were settings of Verlaine's poems. Claude Debussy set to music Clair de lune and six of the Fêtes galantes poems, forming part of the mélodie collection known as the Recueil Vasnier; he also made another setting of Clair de lune, and the poem inspired the third movement of his Suite bergamasque. Reynaldo Hahn set several of Verlaine's poems as did the Belgian British composer Poldowski (daughter of Henryk Wieniawski) and German composer Anna Teichmüller. Verlaine's drug dependence and alcoholism took a toll on his life. He died in Paris at the age of 51 on 8 January 1896; he was buried in the Cimetière des Batignolles (he was first buried in the 20th division, but his grave was moved to the 11th division—on the roundabout, a much better location—when the Boulevard Périphérique was built). A bust monument to Verlaine sculpted by Rodo was erected in 1911. It sits in the Luxembourg Gardens in Paris.
Стиль
Француз поэзиясының көп бөлігі "фин де сиекль" дәуірінде оның шоқтықты мазмұны немесе моральдық көрінісі үшін "декаденттік" деп сипатталды. Осыған ұқсас, Верлен 1884 жылы Стефан Малларме, Артюр Рембо, Алоизий Бертран, граф де Лотреамон, Тристан Корбьер немесе Алис де Шамбриер сияқты поэтикалық конвенцияларға қарсы күрескен және қоғамдық айыптауға ұшыраған немесе сыншылар тарапынан назарсыз қалған бірқатар ақындарды атау үшін "қасіретті ақын" (poète maudit) деген сөзді қолданды. Бірақ 1886 жылы Жан Мореаның Символизм манифесті жарияланғаннан кейін, осы термин жаңа әдеби ортаға көбірек қолданыла бастады. Верленмен бірге Малларме, Рембо, Поль Валери, Альберт Самен және тағы да көптеген ақындар "Символисттер" деп аталды. Бұл ақындар көбінесе Шопенгауэрдің эстетикасымен және ерік, тағдыр және санасыз күштер туралы ұғымдарымен үйлесетін тақырыптарды бөлісті, сондай-ақ сексуалдық қатынастар (мысалы, проституция), қала, иррационалдық құбылыстар (сасқания, армандар, есірткі, алкоголь) және кейде шамалы ортағасырлық атмосфераны пайдаланды. Поэзияда символисттік тәсіл – Верленнің мысалында – нақты айтудың орнына нәзік ұсыныстар жасау (реторикаға тыйым салынды) және сөздердің сиқыры, қайталама дыбыстар мен өлеңнің ырғағы (музыкалықтығы) және метрикалық жаңару арқылы көңіл-күй мен сезімдерді ояту болды. Верлен өзінің әдеттегі декаденттік стилін "Art Poétique" өлеңінде егжей-тегжейлі сипаттап, музыканың басымдығын және ерекшелік пен "жайсыздықтың" маңыздылығын атап өтті. Ол орамалдар мен нюанстар туралы айтып, ақындарды "қатыгез тілден, зұлым әзілден және таза емес күлкіден" аулақ болуға шақырды. Верлен осы лирикалық орамалдарды ескере отырып, өлеңнің "құбас оқиға" болуы керек деген қорытындыға келді.
Much of the French poetry produced during the fin de siècle was characterized as "decadent" for its lurid content or moral vision. In a similar vein, Verlaine used the expression poète maudit ("cursed poet") in 1884 to refer to a number of poets like Stéphane Mallarmé, Arthur Rimbaud, Aloysius Bertrand, Comte de Lautréamont, Tristan Corbière or Alice de Chambrier, who had fought against poetic conventions and suffered social rebuke, or were ignored by the critics. But with the publication of Jean Moréas' Symbolist Manifesto in 1886, it was the term symbolism which was most often applied to the new literary environment. Along with Verlaine, Mallarmé, Rimbaud, Paul Valéry, Albert Samain and many others began to be referred to as "Symbolists." These poets would often share themes that parallel Schopenhauer's aesthetics and notions of will, fatality and unconscious forces, and used themes of sex (such as prostitutes), the city, irrational phenomena (delirium, dreams, narcotics, alcohol), and sometimes a vaguely medieval setting. In poetry, the symbolist procedure—as typified by Verlaine—was to use subtle suggestion instead of precise statement (rhetoric was banned) and to evoke moods and feelings through the magic of words and repeated sounds and the cadence of verse (musicality) and metrical innovation. Verlaine described his typically decadent style in great detail in his poem "Art Poétique," describing the primacy of musicality and the importance of elusiveness and "the Odd." He spoke of veils and nuance and implored poets to "Keep away from the murderous Sharp Saying, Cruel Wit, and Impure Laugh." It is with these lyrical veils in mind that Verlaine concluded by suggesting that a poem should be a "happy occurrence."
Портреттер
Верленнің портретін көптеген суретшілер салған. Олардың ең белгілілері – Анри Фантен Латур, Антонио де ла Гандара, Эжен Каррьер, Густав Курбе, Фредерик Казалис және Теофил Александр Штайнлен.
Numerous artists painted Verlaine's portrait. Among the most illustrious were Henri Fantin Latour, Antonio de la Gándara, Eugène Carrière, Gustave Courbet, Frédéric Cazalis, and Théophile Alexandre Steinlen.
Тарихи түбіртек
Операция Оверлордқа дайындық барысында, BBC радиосы Лондон арқылы француз Төңкерісшілеріне 1866 жылғы Верленнің "Күзгі ән" поэмасының алғашқы тармақтары D күні операцияларының басталуын білдіретінін хабарлады. Поэманың алғашқы үш тармағы, "Les sanglots longs / Des violons / De l'automne" ("Күзгі скрипкалардың ұзақ зарлы үні"), Оверлорд операциясы екі апта ішінде басталатынын көрсетті. Бұл тармақтар 1944 жылдың 1 маусымында эфирге шықты. Ал келесі тармақтар, "Blessent mon coeur / D'une langueur / Monotone" ("Жүрегімді монотонды мұңмен жаралайды"), 48 сағат ішінде басталатынын және Төңкерісшілердің, әсіресе француз теміржол жүйесінде диверсиялық операцияларды бастауы керектігін білдірді; бұл тармақтар 5 маусымда сағат 23:15-те таратылды.
In preparation for Operation Overlord, the BBC via Radio Londres had signaled to the French Resistance that the opening lines of the 1866 Verlaine poem "Chanson d'automne" were to indicate the start of D Day operations. The first three lines of the poem, "Les sanglots longs / Des violons / De l'automne" ("Long sobs of autumn violins"), meant that Operation Overlord was to start within two weeks. These lines were broadcast on 1 June 1944. The next set of lines, "Blessent mon coeur / D'une langueur / Monotone" ("wound my heart with a monotonous languor"), meant that it would start within 48 hours and that the resistance should begin sabotage operations especially on the French railroad system; these lines were broadcast on 5 June at 23:15.
Ағылшын тіліндегі шығармалары (аударма)
Верлен өмірінің соңында француз тіліндегі әлемде "Le Prince des Poètes" (Поэттердің ханзадасы) атанғанмен, оның маңызды туындыларының өте аз бөлігі ағылшын тіліне толық аударылған (жинақтар емес, тек үзінділер). Міне, белгілі аудармаларды табуға көмектесетін тізім. Французша атау (Original) Ағылшынша атау Жанр Баспасы, &c. La Bonne Chanson Жақсы ән Поэзия Sunny Lou Publishing, 2022. Аударған: Ричард Робинсон. Chansons pour elle Оған арналған әндер және оның құрметіне арналған одалар Поэзия Sunny Lou Publishing, 2021. Аударған: Ричард Робинсон. Fêtes galantes Fêtes Galantes & Сөзсіз әндер Поэзия Sunny Lou Publishing, 2022. Аударған: Ричард Робинсон. Odes en son honneur Оның құрметіне арналған әндер & Одалар Поэзия Sunny Lou Publishing, 2021. Аударған: Ричард Робинсон. Poèmes saturniens Сатурн астындағы өлеңдер Поэзия Princeton University Press, 2011. Аударған: Карл Кирквей. Romances sans paroles Сөзсіз романстар Поэзия Omnidawn, 2013. Аударған: Дональд Ревелл. Mes hôpitaux Менің ауруханаларым және түрмелерім Автобиография Sunny Lou Publishing, 2020. Аударған: Ричард Робинсон. Mes prisons Менің ауруханаларым және түрмелерім Автобиография Sunny Lou Publishing, 2020. Аударған: Ричард Робинсон. Cellulairement Cellulely Поэзия Sunny Lou Publishing, 2020. Аударған: Ричард Робинсон. Femmes/Hombres Әйелдер/Ерлер Поэзия Anvil Press Poetry Ltd, 1979. Аударған: Алистер Эллиот. Voyage en France par un Français Француздың Франциядағы саяхаты Поэзия Sunny Lou Publishing, 2021. Аударған: Ричард Робинсон.
Although widely regarded as a major French poet—to the effect that towards the end of his life he was sobriquetted as "Le Prince des Poètes" (The Prince of Poets) in the French speaking world—surprisingly very few of Verlaine's major works have been translated in their entirety (vs. selections therefrom) into English. Here is a list to help track those known to exist. French Title (Original) English Title Genre Publisher, &c. La Bonne Chanson The Good Song Poetry Sunny Lou Publishing, 2022. Translated by Richard Robinson. Chansons pour elle Songs for Her & Odes in Her Honor Poetry Sunny Lou Publishing, 2021. Translated by Richard Robinson. Fêtes galantes Fêtes Galantes & Songs Without Words Poetry Sunny Lou Publishing, 2022. Translated by Richard Robinson. Odes en son honneur Songs for Her & Odes in Her Honor Poetry Sunny Lou Publishing, 2021. Translated by Richard Robinson. Poèmes saturniens Poems Under Saturn Poetry Princeton University Press, 2011. Translated by Karl Kirchwey. Romances sans paroles Songs Without Words Poetry Omnidawn, 2013. Translated by Donald Revell. Mes hôpitaux My Hospitals & My Prisons Autobiography Sunny Lou Publishing, 2020. Translated by Richard Robinson. Mes prisons My Hospitals & My Prisons Autobiography Sunny Lou Publishing, 2020. Translated by Richard Robinson. Cellulairement Cellulely Poetry Sunny Lou Publishing, 2020. Translated by Richard Robinson. Femmes/Hombres Women/Men Poetry Anvil Press Poetry Ltd, 1979. Translated by Alistair Elliot. Voyage en France par un Français Voyage in France by a Frenchman Poetry Sunny Lou Publishing, 2021. Translated by Richard Robinson.