Кіріспе
П 5 "Пятёрка" (П 5 Пятёрка), НАТО-ның SS N 3C Shaddock кодтық атауымен де белгілі, - бұл Совет Одағының суық соғыс дәуіріндегі турбореактивті зымыранды зымыран, оны Челомей жобалау бюросы жобалаған. Ракета 1959 жылы пайдалануға берілді. Пятёрка - ракетаның жалпы атауы "сандық 5", R 7 Семиоркаға сәйкес, сандық 7. Ракетаның негізгі нұсқасы АҚШ жағалауына қауіп төндіретін инерциялық бағыттағы зымыранды кемеге түсіру болды. Ракета 1000 кг-дық жарылғыш затты немесе 200 немесе 350 кт ядролық оқпен жабдықталуы мүмкін. Оның жылдамдығы шамамен 0,9 Мах, қашықтығы 500 км және CEP шамамен 3000 м. Кейінгі нұсқаның қашықтығы 1000 км-ге дейін болуы мүмкін. Бірінші зымырандар 644 жобасының, "Уиски Твин Цилиндр" және 665 жобасының, "Уиски Лонг Бин" су асты кемелеріне орнатылды. Кейіннен P-5-дің радиолокациялық бағыттау жүйесімен жабдықталған нұсқалары кемеге қарсы зымыран ретінде пайдаланылды. Соңғы кемеге қарсы нұсқалар 1990 жылы белсенді қызметтен шығарылды, олардың орнына 1970 және 1980 жылдары қызметке кірген P 500 Bazalt және P 700 Granit суперзвукпен ауыстырылды. Шын мәнінде, батыс барлаушы дереккөздер "SS N 3" деп атаған турбореактивті зымыранның үш нұсқасы болды. Ең ертедегі P 5 SS N 3c деп аталды, ал кейінгі нұсқалары SS N 3a және SS N 3b болды. Ресейдегі түрлі атаулар P 5 "Пятёрка", P 6, P 7 және P 35 Прогресс деп саналады. Кейбір дереккөздер "P 10" және "P 25" зымырандары да болған болуы мүмкін деп көрсетеді. НАТО су асты кемелерін Р 6 SS N 3A "Шаддок" деп атады. Бұл қарулар АҚШ-тың ұшақ тасымалдағыш кемелеріне қарсы қолданылған. Echo I класындағы су асты кемелері кемеге қарсы нұсқаның нысаналау радарларын қабылдай алмады және су асты шабуылы нұсқасы алынып тасталғаннан кейін зымырандармен жабдықталмаған, мүмкін 1960-шы жылдардың ортасында ядролық қуатты баллистикалық зымырандар (SSBN) жеткілікті болған кезде. Ресейлік дереккөздер P-5 тек қана су асты кемесімен ұшырылған нұсқасы болғанын көрсетеді. P35 деп аталатын жер бетінен ұшырылған, радармен бағытталатын нұсқасы және класты басқарылатын зымыран крейсерлері пайдаланылды. P 7 ықтимал P 5 ұзын қашықтықты нұсқасы немесе P 6 одан әрі дамуы. Сонымен қатар, осы зымырандардың жағалауды қорғауға арналған зымырандар ретінде сегіз дөңгелекті жүк көлігімен (ZIL 135KM) тасымалданатын және ұшырылатын жер бетіндегі нұсқалары болды. Бұларға "СПУ 35В" "Редют" немесе НАТО "SSC 1 Сепал" деген атау берілді. P 35 ұшағының алғашқы операциялық қолданылуы 2024 жылы Ресей мен Украина соғысы кезінде болған.
The P 5 "Pyatyorka" (П 5 «Пятёрка»), also known by the NATO codename SS N 3C Shaddock, is a Cold War era turbojet powered cruise missile of the Soviet Union, designed by the Chelomey design bureau. The missile entered service in 1959. Pyatyorka is a common name for the missile as the "digit 5", corresponding to the R 7 Semyorka, the digit 7. The basic version of the missile was an inertially guided submarine launched cruise missile to threaten the US coasts. The missile could be armed with either a 1000 kg high explosive or a 200 or 350 kt nuclear warhead. It had a speed of about 0.9 Mach, range of 500 km and CEP of about 3000 m. The later variant had a range of possibly up to 1000 km. The first missiles were installed in Project 644, Whiskey Twin Cylinder and Project 665, Whiskey Long Bin submarines. Versions of P 5 were later developed equipped with radar homing to be used as anti ship missiles. The last anti ship versions were retired from active service about 1990, replaced by the supersonic P 500 Bazalt and P 700 Granit, which entered service in the 1970s and 1980s. There were actually three versions of turbojet powered, cruise missiles that were called "SS N 3" by Western intelligence sources, with multiple variants. The earliest, P 5 was called SS N 3c, and later versions SS N 3a and SS N 3b. The various Russian designations are believed to be P 5 "Pyatyorka", P 6, P 7, and P 35 Progress. Some sources indicate that missiles 'P 10' and 'P 25' may also have existed. NATO called the submarine launched radar homing versions of the P 6 SS N 3A 'Shaddock'. These were carried by and s for targeting US aircraft carriers. The Echo I class submarines were incapable of accommodating the targeting radar for the anti ship version, and were not equipped with missiles after the land attack variant was withdrawn, probably in the mid 1960s when sufficient nuclear powered ballistic missile submarines (SSBNs) became available. Russian sources indicate that there was only submarine launched version of P 5. The surface launched, radar homing version called P 35 was used by and class guided missile cruisers. The P 7 was possibly a longer ranged version of the P 5, or a further development of the P 6. There were also land based versions of these missiles transported in and launched from an eight wheel truck (ZIL 135KM) as coastal defense missiles. These were designated SPU 35V "Redut" or NATO "SSC 1 Sepal". The first known operational use of the P 35 was in 2024 during the Russo Ukrainian War, identified by fallen debris following a missile interception.
Инари көліндегі оқиға
1984 жылы 28 желтоқсанда Кеңес теңіз күштері нысана ретінде қолданған SS N 3 зымыраны Финляндия шекарасынан шығып, Инари көліне құлады. Финляндияның Рovaniemiдегі және Кааманендегі радарлары оны анықтады, екі Saab 35 Draken истребительдері жіберілді, бірақ ештеңе таба алмады. Бірнеше күннен кейін, бір қара малшы электроника бөлімшесінің пластмасса қақпағын тауып алды, оны анықтауға мүмкіндігі болмағандықтан, шекара күзетшілерінің бекетіне алып келді. Фин әскери сарапшылары оны МиГ құрауышы ретінде таныды. Ракетаның модификацияланған нұсқасы болды, оған МиГ-тан алыстан басқару үшін алынған авиация орнатылған. Ракета өздігінен көл мұзын бұзып жіберді, сондықтан апат орнын оңай анықтауға болады, ал фин әскерилері ракетаны талдау үшін көліктен тез көтерді. Оқиғаның себебі - оператор мен зымыран арасындағы радиобайланыстың бұзылуы. Апат себептері қарапайым болса да, ол сәтсіз болды, зымыранға қарсы халықаралық конференция басталар алдында болды, және бұл совет күштерінің күш көрсетуі ме деген болжамдар көп болды.
Қазіргі операторлар
4K44 Utyos. 4K44 Redut. Қызметтен шығарылды. SS N 3B Шаддок. Қызметтен шығарылды. SS N 3A Шаддок, SS N 3B Шаддок және 40 SS C 1B Сепал 1989 жылы. Ресей теңіз флотына берілді.