Кіріспе

Француз дирижері, органшы және композитор (1886–1979)

Пол Мари Адольф Шарль Парай (pɔl paʁɛ) (24 мамыр 1886 – 10 қазан 1979) – француз дирижері, органшы және композитор. Ол 1952 жылдан 1963 жылға дейін Детройт симфониялық оркестрінің тұрақты дирижері болды.

Ерте өмір және білім

Пол Пэрай 1886 жылдың 10 қазанында Нормандиядағы Ле-Трепорт қаласында дүниеге келді. Оның әкесі, Аугуст, мүсінші, Сен-Жак шіркеуіндегі органшы және әуесқой музыкалық қоғамның жетекшісі, жас Парайды сол қоғамның оркестріне барабаншы ретінде қабылдады. Кейін Парай Руанға музыканы абат Буржуа мен Бурдоннан, ал органды Хаеллингтен оқуға барып, Париж консерваториясына түсуге дайындалды.

Мансап

1911 жылы Парай «Яница» кантатасы үшін Римнің Премьер Гран-приін жеңіп алды. Бірінші дүниежүзілік соғыста тұтқынға түскен кезде қағазға қол жеткізе алмаған Парай Ми минорындағы скрипка квартеті мен «Д’юн амо» фортепиано сюитасын тек соғыс аяқталғаннан кейін жадынан жазып шығарды. Соғыс аяқталған соң Парай Пиренейдегі Каутеретс казиноының оркестрін басқаруға шақырылды, оның құрамында Ламуро оркестрінің музыканттары болды. Каутеретс казиноы оған Париждегі оркестрлерді дирижерлеуге мүмкіндік берді. Кейін Парай Монте-Карло оркестрінің музыкалық директоры қызметін атқарды. 1922 жылы Парай Ида Рубинштейннің «Тырнылған Артемида» балетіне музыка жазды. Сол жылы ол испан скрипашысы Мануэль Кирогамен бірге скрипкалық сонатасын тұсаукесер етті. 1931 жылы Жанна д’Арктің қайтысының 500 жылдығына арналған месса жазды, ол Жанна д’Арктің шейіттік өлімінің бесінші ғасырына орай Руан соборында алғаш рет орындалды. Парай Консерт Колоннның президенті болды, ал 1935 жылы До мажордағы бірінші симфониясын жазды, оның тұсаукесері сол жерде өтті. Парай 1939 жылы Нью-Йорк филармониялық симфониялық оркестрімен американдық дебютін жасады. Ол 1941 жылы Ля мажордағы екінші симфониясын жазды. 1952 жылы Парай Детройт симфониялық оркестрінің музыкалық директоры болып тағайындалды және оларды Mercury Records-тың «Жанды оқиға» сериясы үшін көптеген жазбаларда дирижерлік етті. Парай 1963 жылы Детройттен кетіп қалды. Парай Францияға оралып, халықаралық дирижерлік мансабын жалғастырды. Ол АҚШ-тағы соңғы дирижерлік өнерін Филадельфиядағы Кертис музыка институтының оркестрін басқарып, тоқсан жасында жасады. «Музыкалық Америка» журналында былай делінген: «Қазір 92 жастағы Парай сахнаға тек біздің заманымыздың ең ұлы дирижерлерінің бірі ретінде ғана емес, сонымен қатар жылдар өте де әлсіремеген күш-қуат, энергия және берік техникамен келеді».

Марапаттар мен мойындау

Ол халықаралық кәсіби музыкалық бауырластық "Delta Omicron" ұлттық демеушісі болды. 1975 жылы Франция үкіметі оған ең жоғарғы наградасы – "Құрмет легионының Ұлы кресті" орденін табыс етті.

Жеке өмір

Парай соғысқа шақырылғанда жауап беріп, Бірінші дүниежүзілік соғыста француз армиясына қосылды. 1914 жылы ол тұтқынға алынып, Дармштадт лагерінде ұсталды. Парай 1942 жылдың 25 тамызында Франциядағы Кассис қаласында Йоланде Фалькке үйленді. 1979 жылы Монте-Карлода 93 жасында қайтыс болды.