Кіріспе
Валлии - индустар тәңірі. Валлии - индустар тәңірі. Вишнуның қызы Сундаравали құдайының инкарнациясы, Валли жер бетінде бір әміршінің қызы ретінде дүниеге келеді, ол аңшы өмірін өткізеді. Тамил халқының аңызына сәйкес, соғыс құдайы Муруган ақырында оны сүйіп, үйлендіреді. Олардың екеуінің де аңыздары Тамилкамадағы Курунжи деп аталатын таулы аймақтан шыққан. Оның әпкесі Амритавалли (Девасена) Мурганды Индраның асырап алған қызы ретінде үйлендіріп, оларды әйел бауырлары етеді.
Vaḷḷi ("Creeper, Sweet potato plant") is a Hindu goddess, and the second consort of the deity Murugan. An incarnation of the goddess Sundaravalli, daughter of Vishnu, Valli is born on earth as the daughter of a chieftain, leading a life of a huntress. Murugan, the god of war, eventually woos and weds her, according to Tamil folklore. Both of their legends originate from the mountain region also known as Kurunji in Tamilakam. Her sister, Amritavalli (Devasena), also succeeds in marrying Murugan as the adopted daughter of Indra, making them sister wives.
Номенклатура
Валли - Тамил Наду мен Кераладағы көптеген жергілікті немесе ауыл құдайларына және Шри-Ланкадағы Родия және Ведда халықтарына қатысты қолданылады. Валлии Понги деп те аталады. Тамил Надудағы Веллоредегі Валлималайда ол Муруганның шөлін басу үшін су тартқан тоған әлі де бар. Бұл көл ашық жерде болса да, күн сәулесінің әсерін алмайды. Веддалар әлі күнге дейін Катарагама аймағында тұрады және Шри-Ланканың осы аймағында тау құдайы Муруганға арналған ғибадатханалар бар.
Шығу тегі
Канда Пурананың тамил нұсқасы - Канда Пурананың айтуынша, Вишнуның қыздары Сундаравали мен Амритавали Муруганмен кездескенде оған ғашық болып, екеуі де оған үйлену тілегін білдірді. Инду мифологиясына сәйкес, Сундаравали мен оның әпкесі Вишнуның Вамана ретінде өмір сүрген кезінде төгілген қуанышты көз жастарынан немесе Вишнуның ғаламдық күйі кезінде оның бір көзінен шыққан жарықтан пайда болды. Бірнеше күнәдан кейін соғыс құдайы әпкелердің алдына келіп, Surapadman асурасына қарсы шайқаста жүргенін және олар адам түрінде қайта тірілгеннен кейін ғана олардың тілектерін қанағаттандыра алатынын айтады. Оның еркіне сай, Сундаравалли Курунжи аймағындағы бір жыланның астында Валли ретінде қайта өмірге келді және Намбиражан немесе Намби есімді басшының қызы ретінде асырап алынды. Кейбір аңыздарда Валлидің бір дананың ой жүгірткен кезінде оны көрген кезде, ол қызыл бұқадан туылған деп айтылады. Ол аңшы болып өскен, өз халқын қорғап, тары даласынан құстарды аулауға көмектескен. Бір сиқыршыдан Муруганға үйлену тағдырының өзі екенін естіген соң, ол оны қатты сағынады және басқа ешкімге үйленбейді деп ант береді. Шри-Ланка мифологиясына сәйкес, бұл оқиғалар Шри-Ланканың Катарагама маңындағы Ведда халқы арасында орын алды. Алайда Оңтүстік Үндістанның Пураналарында Муруган Сурападманмен соғысқан кезде Катарагама өзінің әскерін орналастырған жер екені айтылған. Валли өзінің жан-тәнімен Муруганға бағышталған еді және әрқашан оған жан-жақты бағышталып, онымен бірге болу үшін дұға ететін. Бірде рубасы тинай (тұмсық қайың) өсіретін егістікті игеруге ниеттеніп, Валлиге оны зиянкестерден қорғауды тапсырды. Валлидің адалдыққа деген құлшынысына таңғалған Муруган оны аңшылықта адасып қалған әдемі аңшы түрінде кездестіреді. Муруганның бұл түрі "Ведуван Колам" деп аталады, ол Белукуричидегі Паланияппар ғибадатханасында табынады. Валли бейтаныс адамды танымай, дереу одан кетуін өтінді. Бастықтың Валлиге бал мен жеміс әкеліп, далаға келгенін көрген Муруган өзін ағашқа айналдырды. Басшы мен оның ізбасарлары кеткеннен кейін құдай өзінің аңшы түріне қайта оралып, Валлиге өзінің сүйіспеншілігін білдірді. Бұл сөзге жүрек қалауын тек Муруганға ғана арнайтын әміршінің қызы ашуланып, аңшыға қарсы аттанады. Басшы өзінің еріктілерімен сол жерге келгенде, Муруган өзін қарт адам етіп танытады. Басты әскербасы қартты көргенде, оны аңшылық сапармен келгенше, Валлимен бірге болуды өтінді. Қарт аштыққа ұшырап, Валлиден тамақ сұрағанда, ол оған қарақұмық ұны мен балдың қоспасын берді. Бірақ ол шөлдеп, су сұраған еді. Ол жақын маңдағы өзеннен су алды. Ол қыздың өз құштарлығын қанағаттандырғандығын, әрі оның жолдас табуға деген құштарлығын басаңдата алатынын әзілмен айтты. Валли қайта ашуланып, үйден кетуге кірісті. Ол өзінің құдайлық бауыры Ганешадан көмек сұрады, ол сол кезде жабайы пил болып көрінді. Аждаһаны көргенде, Валли қорқып, қарт жігітке жүгіріп барып, өзін құтқарып алуын сұрады. Мұруган қызды тек өзімен үйленсе ғана құтқаруға келісті. Ол қызу күйде келісіп, күйеуінің шынайы бейнесін көрсетті. Сол кезде Валли өзінің сүйікті құдаймен некеге тұруға келіскенін түсінді.
Үйлену тойы
Астық жинау аяқталғаннан кейін, әмірші қызымен бірге өз елдеріне қайта оралды. Муруган қарт адам кейпімен Валлиге оралды, ал ерлі-зайыптылар Валлидің отбасынан алыста уақыт өткізді. Нәмбіржан Валлидің жоқ екендігін білгенде ашуланып, оны іздеп шықты. Іздеу тобы Валлиді Муруганмен бірге тапқанда, әмірші мен оның адамдары Муруганға жебелер атып, бірақ бәрі де соғыс құдайына тиісе алмады, оның орнына Нәмбарьяжан мен оның ұлдары жансыз болды. Вали өзінің туыстары мен туыстарының жансыз денелерін көріп, көңілсіз болды және оларды қайта тірілтуді сұрады. Мұруган оған оларды қайта тірілтуді тапсырды; оның жай ғана қолын тигізіп, бәрі өмірге қайта оралды. Бас батыр Нәмбіржан мен оның тайпа мүшелері Мүргенге қарт адам түрінде шабуыл жасағанын түсінген соң, оған дұға етті. Мұруган өзінің шынайы кейпіне айналып, тайпа мүшелеріне батасын берді. Бұл жер Валималаи деп аталды. Мұруган мен Валлидің махаббатқа толы уақытын өткізген, ақырында үйленген жері. Оңтүстік Үндістанның Тамил Наду штатының Веллоре ауданында орналасқан. Үйлену тойынан кейін Муруган мен Валли Тирутаниге көшіп барды деп саналады, бұл Арупадай Веду (алты шайқас лагерінің) бірі.
Қанда Пуранам
Санскрит жазбаларының оңтүстік үнді қолжазбалары Сканда Пурана Девасена мен Валлиді бұрынғы өмірде Вишну құдайының қыздары деп атайды. Осылайша, Муруган Вишнудың күйеу баласы деп саналады. Сундаравалли Валли болып дүниеге келеді. Оны рубасы асырап алады да, аңшы болып өседі. Мұруган Валлидің қолын жеңіп, оны Тируттаниге алып барады. Ол Тирутани ғибадатханасында құдайға табынады, оның сол жағында Девасена, оң жағында Валли. Ақырында үштігі құдайлардың мекеніне барып, содан кейін тату-тәтті өмір сүреді. Шри-Ланканың басқа бір нұсқасында Муруган өзінің ғибадатханасы орналасқан Катарагамадағы үйлену тойынан кейін Валлимен бірге орманда қалған деп сипатталады. Деваянаи құдайды құдайлардың мекеніне қайтаруға мәжбүрлеуге тырысады, бірақ ақырында күйеуі мен Валлимен бірге Катарагамаға қоныстанды.
Сангам
Девасена мен Валли арасындағы келісім туралы сөйлейтін Сканда Пуранадан айырмашылығы, Парипатал Тамил Сангам әдебиетінің бөлігі болып табылады. Халықтық экал (экінің диалогы) дәстүрі де жұбайлар арасындағы сенімсіздік пен қақтығыстар туралы айтады. Деванай Валлидің үлкен әпкесі болған бір нұсқада Валли Деванайдың үйленуінен бұрын Муруганға ұмтылады. Дәстүр бойынша, ең алдымен үлкен әпке үйленуі керек. Ашулы Деваянаи Валлиді келесі өмірінде орманда тууға қарғайды, ал қарғыс Валли аңшы болып туғанда орындалады. Сангам әдебиетіндегі Тирумуратрупадайда Муруганның таза әйелі Деваянаимен бірге болғаны және құдайлар мен ришилердің (ағартушылардың) шеруімен құрметтелгені сипатталады.
Жаянтипура Махатмия
Жаянтипура Махатмияда, оның егжей-тегжейі Сканда Пуранадағы оқиғалардың көпшілігіне сәйкес келеді, Девасена мен Валли ежелгі кезеңде Картикеяға үйленген. Алайда, бұл нұсқада, Құдай Валлиді жер бетінде туған деп айыптайды, бұл оның әпкесі Деваянайды мазақ еткені үшін жаза.
Агни Пурана
Агни Пуранада Картикеяның бейнесі паунаға орнатылуы және Сумухи мен Видалакши бейнесі, олар Девасена және Валли деп те аталады.