Кіріспе
Стандартты жазудағы венгр тілінің орфографиясы (helyesírás) венгр тілінің стандартты жазу түрін айқындайтын ережелерден тұрады. Ол лексикалық сөздердің, зат есімдердің және шет тілдердегі сөздердің (қарыз сөздер) жазылуын, олардың жұрнақтарымен және құрама сөздерімен, сондай-ақ сөздердің тіркесімдерімен, тыныш белгілерімен, қысқартуларымен, жинақтауларымен (алфавиттік ретпен) және басқа да ақпаратпен (мысалы, күндерді қалай жазу керек) қамтылады.
Hungarian orthography (helyesírás) consists of rules defining the standard written form of the Hungarian language. It includes the spelling of lexical words, proper nouns and foreign words (loanwords) in themselves, with suffixes, and in compounds, as well as the hyphenation of words, punctuation, abbreviations, collation (alphabetical ordering), and other information (such as how to write dates).
Әліпби
Венгрия тілі латын әліпбиінің кеңейтілген нұсқасы - венгрия әліпбиімен жазылады. Оның әріптері әдетте дыбыстарды білдіреді, морфемаларды белгілеу керек болған жағдайда (төменде қараңыз). Бұл ұзартулар диграфтармен немесе триграфтармен жазылған ырғақтар мен диакритика белгілерімен белгіленген дауысты әріптерді қамтиды. Ұзын дауыссыздар қос әріппен белгіленеді (мысалы, l > ll және sz > ssz), ал ұзын дауыстылар өткір дыбыс алады (мысалы, o > ó) немесе олардың umlaut қос өткір дыбыспен ауыстырылады (ö, ü > ő, ű). Диграфтардың және триграфтың dzs тек бірінші әрпі ғана кәдімгі мәтінде бас әріппен жазылған кезде үлкен әріппен жазылады, бірақ барлық әріптер акронимдер мен барлық үлкен әріптерде жазылады. Q, w, x, y әріптері тек кеңейтілген венгр алфавитіне кіреді және олар венгр тіліндегі сөздерде сирек қолданылады, онда олар әдетте олардың фонетикалық эквиваленттерімен ауыстырылады kv, v, ksz, i (тек x ғана салыстырмалы түрде жиі кездеседі, мысалы, такси). Алайда y бірнеше түпнұсқалық диграфтарда кездеседі, олар өздері әріптер ретінде қарастырылады: gy, ly, ny, ty. Диграф ch алфавиттің бөлігі емес, бірақ ол кейбір сөздерде (мысалы техника, "технология" немесе "техника") әлі де бар. Дәстүрлі тегісте басқа да дыграфтар болуы мүмкін, олар дауыстылар мен ырғақтар үшін де қолданылады.
Түпнұсқаның төрт қағидасы
Венгрия орфографиясы төрт негізгі қағидаға негізделген: айтылуды қадағалау, сөзді талдау (құрауыш морфемаларды көрсету), дәстүрлерді сақтау және жеңілдету. Бірінші қағида - венгр жазуы әдетте фонемиялық, яғни әріптер фонемаларға (шамамен дыбыстарға) сәйкес келеді және керісінше. Алайда кейбір жағдайларда дауыстылардың немесе дауыссыздардың ұзындығы жазуда да, айтыста да бірдей емес (мысалы, szúnyog 'шаяу', küzd 'жарысы', állat 'жануар', egy 'бір'). Суффикстер мен құрама сөздер әдетте екінші негізгі принципке, яғни сөзді талдауға бағынады. Бұл сөздің бастапқы құрамдас бөліктері (морфемалары) айтылу ассимиляцияларына қарамастан бірдей жазылуы керек дегенді білдіреді. Үшінші принцип, дәстүр, мысалы, тегін, онда көптеген жазылулар венгр тілінің қазіргі орфографиялық ережелеріне дейінгі. Мысалы, kovács "кісші" фамилия ретінде Kovács, Kováts немесе Kovách деп жазылуы мүмкін. Дәстүрдің тағы бір мысалы - ли диграфы бүгінгі стандартты венгр тілінде j дыбысы сияқты дыбыс үшін тұрса да, әлі күнге дейін қолданылады. Төртінші принцип - оңайлату - тек бірнеше жағдайға қатысты. Егер қос дауыссызда аяқталатын жалпы есімнің сол дауыссыздан басталатын жұрнағы болса, үшінші мысал алынып тасталады, мысалы, toll + lal > tollal. Бұл ереже жеке есімдерге немесе тегі бар есімдерге қолданылмайды, мысалы Бернадет + től > Бернадет től "Бернадеттен", Виттманн né "Мисс Виттманн": барлық үш бірізді бірдей дауыссыздар сақталады, бірақ тіркесім қосылған және жұрнақпен берілген жеке есімдерде (сақ kör "шахмат тобы", Бонн наль "Боннмен") сияқты. Қарапайымдастыру принципі қосымшалардың шекарасындағы қос диграфтарға да қолданылады, сондықтан sz + sz ssz болады (мысалы, Ковач + csal > Kováccsal "Kovács-пен"). Алайда, құрамаларда оңайлату жоқ: мысалы, kulcscsomó "кілттер тобы". Сондай-ақ, szerű және féle "like" сияқты суффикс тәрізді туынды элементтер жағдайында, оңайлату viasz + szerű > viaszszerű "шамы сияқты" сияқты бір диграфпен аяқталатын сөздерге қолданылмайды, екі еселенген нысандарға ұқсас: dzsessz + szerű > dzsessz szerű "жаз сияқты". Бернадет тől (венгр тегiндегi атаулар) және виащескелик сияқты жағдайларға қатысты ережелер 2015 жылы өзгерді, ережелердің 12-ші басылымы шығарылды. Бұған дейін Бернадеттől және виассафьо сияқты жазулар артықшылыққа ие болды.
Сөзді үзіп жазу: бір сөз ретінде немесе жеке сөз ретінде жазу
Құрама сөздер әдетте бір сөз (аралықсыз) және сөз тіркестері әдетте бір сөзден көп (бір немесе бірнеше аралықпен) деп жазылады, бірақ бұл әрқашан бола бермейді. Бір сөз ретінде жазуға балама ретінде гифенмен жазылу қарастырылады және, мысалы, құрамында жеке атау бар болса қолданылады.
Үйлестіру
Қайталанған сөздер болса, олар әдетте бөлек жазылады (ішінара), бірақ олардың байланысы кездейсоқ болса, үтірлі таңба қолданылады (мысалы, "кім" деген сөзді "кім" деп, бірақ "әркім" деген сөзді "әркім" деп жазыңыз). Егер сөз басқа жұрнақпен немесе кейінге қалдырумен қайталанса, сөздер бөлек жазылады (napról napra 'күн сайын', әліпби. "күннен-күнге") деген сөз тіркесінде кездесетін болса, онда сөз тіркесімінде тіркесіммен жазылады ("régi" "эски" réges régi "древний старый"). Үйлестірілген сөздер әдетте бөлек жазылады (ішіне үтір қойылады). Егер нәтижеде екі сөздің мағынасы екеуінің мағынасынан айырмашылығы болса, бірақ екеуі де жұрнақтарды қабылдаса, олар үтірмен жазылады (мысалы, süt főz "тамақ пісіру", пеште пісіру мен суда пісіру сөзінен тұрады, sütnek főznek "олар пісіреді"). Бір сөз тіркесі тек белгілі бір жұрнақтармен ғана қолданылған жағдайда, тіркесімді жалғау қажет. Сөздердің толықтай біріктірілген байланыстары, сондықтан тек екінші элементтің соңында жұрнақтарды алады, бір сөз ретінде жазылады (мысалы, búbánat 'қайғы мен қайғы', búbánatos 'қайғы мен қайғыға ұшыраған'). Алайда, сөздердің соңында тек қана жұрнақтарды алатын, бірақ олардың элементтері әлі де делеммен байланысты, мысалы, сөздер қарама-қарсы болғанда (мысалы, édes bús 'bittersweet'). Кейбір сөз тіркестері екі элементтің соңында да, екінші элементтің соңында ғана жалғастырылуы мүмкін (мысалы, hírnév 'атак': hírneve немесе híre neve 'оның / оның / оның даңқы').
Құралған элементтерге байланысты ауыспалы
Жоғарыда аталған ереже элемент құрамының өзі құрама болған кезде, тіпті бүкіл құрама функцияны немесе мақсатты білдірсе де, құрамаларға қолданылмайды. Мысалы, rakétaindító állvány "ракетаны ұшыру платформасы" екі сөз ретінде жазылады, өйткені оның құрама бірінші элементі, ракетаны ұшыратын платформа емес, ол тек ол үшін қолданылады, сондықтан функция көрсетіледі. Санды жалғаумен жазылған сөздер бір сөз ретінде жазылады (мысалы, húszméteres út "жиырма метрлік жол", қараңыз. húsz méter "жиырма метр"), егер элемент қазірдің өзінде құрама болса (мысалы, huszonegy méteres út "жиырма бір метрлік жол" немесе húsz kilométeres út "жиырма шақырымдық жол"). Бұл ереже цифрлармен жазылған сандар бар қосылыстарға қолданылмайды, мысалы, 20 méteres út, өйткені олар бос орындармен жазылады. Осыған ұқсас принцип бірінші элементі екінші элементтің материалдарын білдіретін қоспаларға қолданылады (мысалы, faasztal "ағаш үстел", бірақ fenyőfa asztal "қайың ағашы үстелі" және fa konyhaasztal "ағаш асхана үстелі"). Проблемалық нүктелер: лингвистикалық тұрғыдан алғанда, олар нақты қосылыстарды құрамайды (себебі мағына институционалдандырылмаған), сондықтан оларды бір сөзбен жазудың жақсы себебі жоқ. Сонымен қатар, бір сөзді жазудың қалыпты нұсқасы бөлек жазудың орнына, тіркесіммен жазу болып табылады, сондықтан бұл оппозиция венгр орфографиясында ерекше.
Сөйлемдерді санау ережесі
Өте ұзын сөздерді болдырмау үшін "силлабтарды санау ережесі" қолданылады. 6 иілмеден астам (барлық иілмелі жұрнақтарын, сондай-ақ i-дің туынды жұрнағын қоспағанда) және 2 элементтен астам элементтері бар қосылыстар екі негізгі элементтің шекарасында тіркесімді алады. Мысалы, labdarúgócsapataitokkal 'with your [PL] football teams' сөзінің 10 буыны бар, бірақ оның түбірінде, labdarúgócsapat тек 6 буыны бар, сондықтан оның барлық формалары бір сөз ретінде жазылады. Ал "лабдаруго байнноксаг" "футбол чемпионаты" деген сөздің негізгі түрінде 7 әріп бар, сондықтан оның барлық түрінде де үтір болуы керек. Қандай ұзындықтағы қоспалар болсын, олар тек екі элементтен тұрады деп есептесек, рұқсат етіледі, мысалы, "азотты ассимиляция" 9 ырғаққа қарамастан бір сөз ретінде жазылады. Алынма жұрнақтар (i атаушыны құрайтынды қоспағанда) иілгіштерді санау тұрғысынан негізгі форманың бөлігі болып саналады, мысалы, divatlapszerkesztő "мода журналының редакторы" бір сөз ретінде жазылады, бірақ divatlap szerkesztőség "мода журналының редакциясы" жоғарыда аталған ережелерге сәйкес тіркесімді алады. Жоғарыда келтірілген ерекшеліктерге байланысты "vendéglátóipari" "catering industry related" бір сөз ретінде жазылады, өйткені i оның "vendéglátóipar" "catering industry" деген атауын анықтау кезінде ескерілмейді. Соңғысы 2015 жылы 12-ші басылымның шығарылуымен байланысты. Алдыңғы басылымда i-ге ешқандай ерекшелік жасалмады, нәтижесінде тек тіркесіммен ғана ерекшеленетін гомографтар пайда болды, мысалы gépjárművezetői "оның автокөлік жүргізушілері" және gépjármű vezetői "автомобиль жүргізушілеріне қатысты" (көпшілік иеленушінің инфлекциялық жұрнағымен сәйкес келетін туынды жұрнағы). Бұрынғы ереже сонымен қатар тығыз байланысты сөз жұптарының көрінісін өзгертті, оқылмауы басқаша дәлелденбегенде, үтірлі таңбаны қолданды. Проблемалық нүктелер: сандар мен олардың мағыналарын және инфлекциялық және деривациялық жұрнақтар арасындағы айырмашылықты есте сақтау ғана емес, сонымен қатар араласқан сөздер кейде бүгінгі спикерлерге айқын емес (мысалы, "систем" "систем" "режим" және ескірген szer). Сонымен қатар, элемент деп есептелетін нәрсе жалпыға мәлім емес: мысалы, ол шетелдік префикстерді қамтиды, олар венгр тіліндегі екінші элементтермен бірге қолданылады (олардың тізімі бар), сондай-ақ екі сөзден кем емес екі сөзден тұратын сөздік префикстер.
Үш "көші-қон ережесі"
Кейде сөз шекаралары бүкіл құрамның мағынасын көрсету үшін икемді түрде қайта орналастырылады: оны қарастыратын үш ереже "қозғалыс ережелері" деп аталады. Егер де тіркесімді құрама басқа элементті алса, оның бастапқы тіркесімі алынып тасталады, ал тек жаңа элемент тіркесімді алады: békeszerződés tervezet "бейбітшілік шартының жобасы" бірақ békeszerződéstervezet kidolgozás "бейбітшілік шартының жобасын әзірлеу". Егер екі сөзден тұратын сөз тіркесінде екеуіне де тиесілі басқа элемент болса, екі бастапқы элемент ерекше жағдайда бірге жазылады, ал жаңа элемент оларға тіркесіммен қосылады: hideg víz 'салқын су', бірақ hidegvíz csap 'салқын су краны'. Егер бірдей элементі бар екі қосылысты жасақтаса, бірдей элемент бөлек жазылады, ал қалған екі элемент үтірмен байланыстырылады: мысалы, rézötvözet "мыс қорытпасы" және aranyötvözet "алтын қорытпасы", бірақ réz arany ötvözet "мыс алтын қорытпасы". Проблемалық нүкте: өте ұзын сөздерді түсіну қиын, сондықтан оларды қайта жазудың орнына адамдар оларды бөлек жазуға бейім. Сонымен қатар, бұл формаларды кейде бір сөзбен жазуға рұқсат етілу керек пе, жоқ па, деген сұрақ талқыланады, өйткені бұл форма тек ең жоғары байланысты басқа бөліктердің оңай оқылатын шолу есебінен көрсетеді. (ОХ-ның бірі. авторы Атилла Мартонфи атап өткендей: " forgalmi rend változás " деген жазуды " forgalmirend változás " деген қозғалыс ережелерімен жасалған қалыпты формадан гөрі үш сөзбен жазғанда оқу оңайырақ. Кейде бұл ереже тіпті лингвистикалық кітаптардың атауларында да ескерілмейді, мысалы Magyar nyelvtörténet ('Мажар тарихи лингвистикасы', lit. "Мажар тілінің тарихы"), ол Мажар тіліндегі тарихи лингвистика емес, мажар тілінің тарихи лингвистикасы екенін көрсету үшін Magyarnyelv történet деп жазылуы керек. Бұл сондай-ақ, қатысы бар элементтер өзіндік атаулар болған кезде, мәселен, NapFöld távolság 'SunEarth distance' сияқты проблемалар тудыруы мүмкін, өйткені бұл жағдайда тіркесімдер мен тіркесімдер басқа ережеге сәйкес келеді (пунктуация бөлімін қараңыз).
Өзгеше атаулар
Жеке атаулардың келесі түрлері бар: жеке атаулар, жануарлардың атаулары, географиялық атаулар, астрономиялық атаулар, мекемелердің атаулары, брендтер, наградалар мен сыйлықтардың атаулары және (жұмыстардың) атаулары. Өзгеше атаулар жалпы атауларға айналуы мүмкін, бұл жағдайда олар кіші әріппен жазылады (мысалы, рентген 'x-сәуле') және тіпті олардың туынды қосылыстары кіші әріпке айналуы мүмкін, үтірден айырылып қалуы мүмкін (мысалы, Ádám csutka 'Адам алмасы' дегенге қарағанда ádámcsutka).
Жеке есімдер мен жануарлардың есімдері
Ата-ананың тегі мен аты бас әріппен жазылады. Олар екі немесе одан да көп элементтен тұрады, бір сөз немесе бірнеше сөзбен беріледі, бірақ бүгінгі таңда тіркесім ең көп таралған әдіс. Аталған есімдер фонетика бойынша жазылады (Дженифер сияқты қазіргі заманғы есімдер, қара. Ағылшынша Jennifer), x және ch сақталғаннан басқа (олар ksz және h айтылса да), мысалы, Richárd, Alexandra. Құдайлар мен діни тұлғалардың есімдері, олар жалпы атаулар ретінде аталған кезде (грек құдайлары сияқты) немесе олар жалпы сөз тіркестерінің бөлігі ретінде аталса (мысалы, hála istennek 'Аллаға шүкір') басқа жағдайларда, бас әріппен жазылады. Кейбір эпитеттер бас әріппен жазылмайды: тек олардың тұрақты эквиваленттері. Атауында немесе туыстарында ерекшелік білдіретін жалпы есімдер бөлек жазылады ("István király" ("Стефан патша"), "Németh mérnök" ("Немет мырза, инженер"). Адамдардың есімдерімен аталған адамдар тобы (немесе тіпті сәнді атау) сол адам құрған немесе басқаратын топтарды қоспағанда, бөлек жазылады (осы жағдайда бұл аралас, үтірмен жазылады). Проблемалық нүктелер: кейде бұл жағдайдың қандай екені жалпыға белгілі емес, мысалы, Кодалий фонноснегиес "Кодалийдің кыллы квартеті" Кодалийдің атымен аталғандықтан бос орынмен жазылады, ал [[Татрай квартеті Вильмос Татрайдың негізін қалаушы болғандықтан, тіркесіммен жазылады. Тағы бір проблемалық мәселе - бұл ереже отбасыларға (мысалы, Ковач család "Ковач отбасы") қолданылады, бірақ династияларға (Bourbon család "Bourbon отбасы") қолданылмайды. Егер жұрнақ қосылса, онда ол сөздің айтылуына сәйкес келеді, соның ішінде ескірген ырғақ топтамалары (мысалы, Móricz, айтылады , жұрнағы: Móriczcal). Алайда, егер тегі немесе шетелдік аты қос дауыссызмен аяқталса, түпнұсқалық форма қалпына келтірілуі үшін жалғаулар тіркесіммен қосылады (мысалы, Папп папп пал ретінде жалғанады, өйткені Папп басқа атауға сілтеме жасайды, Пап). Аталған атаулар, тіпті олар шектеулі жиынтықтан болса да, бірдей түрде жалғанады, сондықтан олардың бастапқы формалары қайта қаралуы мүмкін (мысалы, Бернадет + тел > Бернадет тел). Жеке есімдермен құрылған қосылыстар әрқашанда тіркесіммен жазылады, мысалы, Ади "Адидің өлеңіне" қарсы. Проблемалық нүктелер: мысалы, Коссут díj Коссут сыйлығы, тіпті ол Лахос Коссуттың сыйлығы болмаса да, демек, нақты құрамдас себепті табу мүмкін емес: ол сыйлыққа ешқандай қатысы жоқ, ол тек оның құрметіне аталған. Бұл ереже де жиі ескерілмейді, өйткені оны мекемелердің атауларына қатысты басқа ережемен жоққа шығарылады деп есептеледі, мысалы, Mindszenty emlékhely "Mindszenty Memorial" атауында, Mindszenty Emlékhely ретінде жарнамаланады. Бұл жағдайда Mindszenty-ді үлкен әріппен жазудың екі себебі бар (адамның аты және мекеме атауының алғашқы әрпі), бірақ құраманың екінші элементі әсер етпеуі керек. Қатарлы сөздерді жеке атаумен таңбалаудан ерекшелік - жеке атауда жалпы есімнің бас әріппен жазылмауы. Мысалы, егер Jeremiás próféta "Иеремия пайғамбар" есімімен аталған монастырь (колостор) болса, Jeremiás próféta kolostor құрамында әдеттегі тіркесім болуы мүмкін емес, өйткені бұл próféta мен колостор арасындағы тығыз байланысты жалған түрде білдіреді. (Егер барлық элементтер жалпы есімдер болса, онда жағдай қарапайым болар еді, өйткені жоғарыда көрсетілген мобильдік ережелері қолданылуы мүмкін.) Жануарлардың есімдері бас әріппен жазылады, ал түрлер қосылса, ол кіші әріппен, тіркесіссіз жазылады.
Suffixes are added to personal names without hyphens. If a suffix is attached, it follows the pronunciation of the word, including obsolete consonant clusters (e. g. Móricz, pronounced , suffixed: Móriczcal). However, if a surname or a foreign name ends in a double consonant, suffixes are added with a hyphen, so that the original form can be restored (e. g. Papp is suffixed as Papp pal, because Pappal would refer to another name, Pap). Given names are suffixed the same way, even if they are from a fairly limited set, so their original forms could be retraced (e. g. Bernadett + tel > Bernadett tel). Compounds formed with personal names are always hyphenated, e. g. Ady vers 'a poem by Ady'. Problematic point(s): e. g. Kossuth díj Kossuth Prize is also hyphenated, even if it is not a prize by Lajos Kossuth, and no reason can be found for an actual compound: he had nothing to do with the prize, it was only named in his honour. This rule is also often ignored when it is considered to be overruled by another rule concerning names of institutions, e. g. in the name of Mindszenty emlékhely 'Mindszenty Memorial', advertised as Mindszenty Emlékhely. In this case there are actually two reasons to capitalize Mindszenty (as a name of a person and the beginning letter of the institution name) but the second element of the compound should not be affected. An exception to the hyphenation of compounds with a proper name is when the proper name contains an uncapitalized common noun. For example, if there is a monastery (kolostor) named after Jeremiás próféta 'the Prophet Jeremiah', the compound Jeremiás próféta kolostor cannot have the usual hyphen, as it would falsely suggest a closer relationship between próféta and kolostor. (If all the elements were common nouns, the case would be simpler, as the above mobility rules could be applied.) Animals' names are capitalized, and if the species is added, it is written in lowercase, without a hyphen.
Географиялық атаулар
Географиялық атаулар туралы ең маңызды екі сұрақ: атау бір сөзбен, тіркесіммен немесе жеке сөздермен жазылуы керек пе және қай элементтер үлкен және кіші әріптермен жазылуы керек. Әр түрлі жазбаша нысандар әр түрлі субъектілерге сілтеме жасай алады, мысалы, Sáros patak lit. "Бұздық өзен" өзенді білдіреді, ал Сароспатак қаланы білдіреді (себебі өзендер атаулары тіркесіммен жазылады, ал қала атаулары бір сөз ретінде жазылады). Бұл сала мажар орфографиясының ең күрделі бөліктерінің бірі болып саналады, сондықтан ол туралы жеке том жарық көрді, ал Ауыл шаруашылығы министрлігінде жұмыс істейтін жеке комиссия (Földrajzinév bizottság) мәлімдеме беруге құқылы. Оның құрамына лингвистика, білім беру, көлік, гидрология, табиғатты қорғау, мемлекеттік басқару, этникалық азшылықтар, сыртқы қатынастар және басқа да салалар бойынша сарапшылар кіреді. Бір элементтің атауларынан басқа, ел атаулары ország, föld, alföld немесе part ("ел", "жер", "дала", "жағалау") және көптеген өңірлер бір сөзбен жазылады, сондай-ақ венгр қоныстары мен олардың аудандары ("қалалар") және кварталдар, тіпті Венгриядан тыс венгр атаулары. I жұрнағын құрайтын қосымша есімге тікелей қосылады. Егер i-мен аяқталса, бұл аяқталу қайталанбайды. Проблемалық нүктелер: кейбір аймақтардың атаулары бір сөзге айналды, мысалы Дунаканяр сияқты, тіркес тасталды; мұндай 60-қа жуық форма бар. Төртінші сөзді бір сөз ретінде жазу керек, тіпті егер олар өз атын (мысалы, Wekerletelep, lit. "Wekerle's settlement"), тіпті олар 6 иілімнен асып кетсе де (мысалы, [[Sânmartin, Cluj, 7 иілім және 4 элемент, жоғарыда аталған иілімді санау ережесіне қарамастан). Егер географиялық атау ортақ географиялық сөзбен (өзен, көл, тау, арал және т.б.) қамтылса немесе басқа ортақ есім немесе қосымша сөз, құрама тіркесіммен жазылады (мысалы, Huron tó "Huron көлі" немесе Új Zéland "Жаңа Зеландия"). Бұл нысандар сын есімге айналған кезде, тек нақты өз есімдері болып табылатын элементтер ғана бас әріппен жазылады (Kaszpi tenger және Kaszpi tengeri "Каспий теңізі", бірақ Új Zéland және új zélandi zélandi сын есімнің жалғауы бар, сондықтан ол өзіндік атау деп саналмайды). Үш немесе одан да көп элементтері бар қосылыстарға да осы ереже қолданылады, бірақ төрт элементтен көп элементтері бар қосылыстар оңайлатылады (төменгі қатардағы талдамалы таңбалар алынып тасталады). En dash екі орын арасындағы байланысты білдіру үшін қолданылады, ал оның қосымша түрі толықтай кіші әріпке айналады (мысалы, MoszkvaPárizs 'Moscow Paris [route]' және moszkvapárizsi 'Moscow Paris жолының'). Алайда, егер жоғары тұрған байланысты элемент қосымшаға айналса, географиялық меншікті атаулар үлкен әріпті сақтайды (мысалы, VolgaDon csatorna 'Volga Don canal' vs. VolgaDon csatornai), бірақ атау элементтерінде қосымшалар немесе жалпы есімдер болса, олар кіші әріпке айналады (мысалы, CsehMorva dombság 'Bohemian Moravian Highlands' vs. csehmorva dombsági). Барлық элементтер (бір сөз ретінде немесе тіркесіммен жазылған жоғарыда аталған атауларды қоспағанда) қазіргі және тарихи елдердің атаулары мен географиялық тарихи аймақтардың атаулары ретінде бөлек жазылады. Олардың атауларының барлық түрлері кіші әріптермен жазылады. (Мысалы, Egyesült Királyság "Ұлыбритания" және egyesült királysági "Ұлыбританиядан/оның", Dél afrikai Köztársaság "Оңтүстік Африка Республикасы" және dél afrikai köztársasági, бірақ San Marino Köztársaság "Сан-Марино Республикасы" және San Marino köztársasági). Тек бірінші элемент қана округтер, аудандар, аудандар, көршіліктер сияқты субұлттық құрылымдарда капиталдандырылады. Сифатты құрағанда, бұл үлкен әріп тек осы элемент жеке атау болса ғана сақталады, мысалы, Нью-Йорк állam "Нью-Йорк штаты" және Нью-Йорк мемлекеттік. Алайда, егер мұндай тұлғаның бірінші элементі жалпы зат есім немесе қосымша сөз болса, барлық элементтер кіші әріппен жазылады (мысалы, жергілікті әкімшілік бірліктердің есімдерінде Váci kistérség және váci kistérségi). Қоғамдық орындардың атауы (жолдар, көшелер, алаңдар, көпірлер және т.б.) бөлек жазылады (алғашқыда құрама элементтер немесе тіркесіммен белгіленген элементтерден басқа). Олардың бірінші элементі бас әріппен жазылады, ал бұл бас әріптер тіпті атаулық формаларда сақталады, мысалы Váci utca 'Váci Street' және Váci utcai. Проблемалық нүктелер: адамдар сөз тіркесінің ресми түрде сол жердің атауы немесе жай ғана атау екенін білуі керек, мысалы, Erzsébet híd - бұл атау ("Елизавета көпірі"), бірақ Duna híd тек Дунайдағы көпірге сілтеме жасайды, сондықтан үтірлі таңба қолданылуы керек. Егер географиялық атаумен қатар оның сипатын түсіндіру үшін жалпыға ортақ атау қосылса, ол бөлек жазылады. Проблемалық нүкте: көп жағдайда жалпы есімнің рес�...
Мекемелер
Кеңселердің, әлеуметтік ұйымдардың, білім беру мекемелерінің, академиялық институттардың, кооперативтердің, компаниялардың т.б. атаулары байланыстар мен мақалалардан басқа барлық элементтер үлкен әріппен жазылады. Сын есімдерінде тек нақты жеке есімдер мен сауда есімдері ("ақылға қонымды есімдер") үлкен әріптермен жазылады. Мысалы, Országos Széchényi Könyvtár 'National Széchényi Library' vs. országos Széchényi könyvtári немесе Bíró Háza Étterem és Panzió "[Сотшының үйі] мейрамханасы мен қонақ үйі" vs. Bíró Háza étterem és panzióbeli, Bíró Háza "[Сотшының үйі]" деген бас әріпті жалғау түрінде сақтайды. Проблемалық нүктелер: белгілі бір нысанның іс жүзінде мекеменің ресми атауы немесе оның ресми атауы қандай екені (мысалы, орналасқан қала атауының бір бөлігі болып табыла ма) әрқашан белгілі емес. Сонымен қатар, топтың сотқа тіркелу, жарғы, мөртабан, хат басу және т.б. мағынада мекеме екені әрқашан анық емес. өздігінен. Үшінші мәселе - жоғарыда аталған ережеге сәйкес жазылмаса, ұйымның орфографиясын түзету мүмкін бе деген сұрақ. Сонымен қатар, мекеме атауларынан алынған қосымша есімдер жиі қате қолданылады, өйткені адамдар оларды нағыз жалпы есімдерден ажырату қажеттігін сезінеді (әсіресе, егер атауда сауда атауы болса, ол кіші әріппен жазылған жағдайда жалпы есіммен бірдей болады). Сонымен қатар, кинотеатрлар мен театрларға қатысты айырмашылықтың себебі (жоғарыда қараңыз) белгісіз. Мűvész mozi, бірақ Мажарский театр. Егер мекеменің атауының бір бөлігі толық атауды білдірсе, оның жоғарғы әріпті түрі сақталады, егер ол атаудың нақты кілт сөзі болса. Алайда, жалпы есімдік бөлігі бүкіл атау үшін қолданылса, ол кіші әріппен жазылады (Мажарстан Ғылым академиясы үшін Akadémia және Мажарстан Мемлекеттік Опера үйі үшін Операдан басқа). Бұл ереже заң құжаттарында жиі бұзылады, онда авторлар атаулардың келісімшарт жасасушы тараптарға қатысты екенін мүмкіндігінше айқын еткісі келеді, сондықтан олар оны үлкен әріппен жазады (компания атауларының жалпы есімдік бөліктері ғана емес, сонымен қатар қатысы бар тараптарға қатысты жалпы сөздер). Мекемелердің бағынысты бөлімшелері үлкен әріптермен жазылады, егер олар үлкен бөлімдер болса (мысалы, Венгрия ғылым академиясының жанындағы "Географиялық қоғам" Жер қойнауы компаниясы), кадрлар бөлімі немесе түрме директорының кеңсесі кірмейді. Темір жол станциялары, әуежайлар, кинотеатрлар, мейрамханалар, кафелер, дүкендер, моншалар мен шипажайлар, зираттар және т.б. Кәсіпорындардың атауы (әдетте, олардың нақты атауының элементтері ғана (оның ішінде мүмкін сауда атаулары, "фантазиялық атаулар") бірінші сөзден бөлек үлкен әріптермен жазылады. Олардың атаулық формалары бастапқы кейсті сақтайды. Мысалы, Keleti pályaudvar "Шығыс темір жол станциясы" және Keleti pályaudvari; Vén Diák eszpresszó "Alumnus Café" (немесе "Ескі студенттік кафе") және Vén Diák eszpresszóbeli. Алайда, бұл атаулардың көпшілігі толық мекеме атаулары болуы мүмкін, сондықтан олардың жазылуы жоғарыда берілген ережелерді көрсетеді (осы бөлімнің басында қараңыз).
Брендтер
Өнімдердің, бұйымдардың, маркалардың және брендтердің атаулары бас әріппен жазылады, мысалы, Alfa Romeo. Бұл өнімнің матасын немесе шығу тегін қамтитын атауларды қамтымайды, мысалы, narancsital "апельсин шырыны". Егер түрін көрсететін сөз атауға түсіндірме үшін қосылса, ол бос орынмен және кіші әріппен жасалады, мысалы, Panangin tabletta "Panangin pill".
Сыйлықтар мен марапаттар
Сыйлық, марапаттау, медаль және т.б. білдіретін сөздер жеке атауларға тіркесіммен қоса беріледі, мысалы, Kossuth díj "Kossuth Prize". Егер атау бірнеше элементтен құралса, олардың арақатынасы белгіленсе, барлық элементтер үлкен әріппен жазылады, мысалы, Akadémiai Aranyérem "Академияның алтын медалі". Сыйлықтардың дәрежесі мен түрлері кіші әріптермен жазылады.
Шығармалардың атаулары
Атаулар тұрақты және жеке атауларға бөлінеді: біріншісі газеттердің, мерзімді басылымдардың, журналдардың атауы, ал екіншісі әдеби, көркемдік, музыкалық және басқа да шығармалар, мақалалар және т.б. Тұрақты атаулардың барлық элементтері үлкен әріппен жазылады (мысалы, Élet és Tudomány 'Life and Science' [ апталық]), ал тек бірінші сөз жеке атауларда үлкен әріппен жазылады (мысалы, Magyar értelmező kéziszótár 'Мажар тілінің анықтамалық сөзі' немесе Kis éji zene 'Біраз түнгі музыка'). Тақырыбының үтірсіз аяқталуы үтірмен немесе үтір белгісімен аяқталса немесе үтірлегі қосымшаны құраса, үтірлегіштер қосылады: бұл жағдайларда үтірлі үтір қолданылуы тиіс. (Мысалы: Magyar Hírlapban 'in Magyar Hírlap' бірақ Magyar Hírlap szerű 'Magyar Hírlap сияқты.')
Өзгеше атаулар
Ұлттық және діни мерекелердің, мерекелердің, атақты күндердің, кезеңдердің, тарихи оқиғалардың атаулары бас әріппен жазылмайды (күн немесе ай атаулары да), сондай-ақ ұлт пен этностың, тілдер мен тіл топтарының, сондай-ақ діндердің атаулары да. Іс-шаралар, бағдарламалар мен шаралар да, егер олар институционалдық негізде болмаса, капиталдандырылмайды. Проблемалық нүктелер: орташа адам оқиғаның институционалдық негізі бар-жоғын әрқашан біле алмайды. Сондықтан оқиғалар әлі күнге дейін бас әріптермен жазылады. Жеке есімдерден басқа, дәреже немесе туыстықты білдіретін жалпы есімдер әдептілік үшін мекен-жайларда бас әріппен жазылуы мүмкін. Доктор, Юниор, Старший сияқты суффикстер мен атақтар және олардың қысқартулары тек көрнекті орында (мысалы, пошталық мекенжайларда немесе тізімдерде) болса ғана үлкен әріппен жазылады.
Шетелдік сөздер мен қарыздар
Шетелдік сөздер өздерінің шет тіліндегі орфографиясын сақтайды немесе олар фонетика бойынша мажар жазу жүйесіне сәйкес ауыстырылады.
Жалпы есімдер
Егер сөз латын қарпімен жазылған тілден келсе, ол тек қана мажар тілінің ажырамас, кеңінен танымал бөлігіне айналған жағдайда ғана қайталанады (мысалы, laser > lézer; manager > menedzser). Егер ол аз қолданылса, онда ол өзінің бастапқы жазылуын сақтайды, мысалы бестселлер, миокардит, rinascimento. Бірақ қатаң және дәйекті ереже жоқ, және көптеген кеңінен қолданылатын терминдер бастапқы жазылымда жазылады, мысалы, музыкалық немесе шоу. Кейбір шет тілдердегі сөз тіркестері әрқашан өздерінің бастапқы түрінде жазылады, тіпті жеке сөздер оқшауланып жазылған болса да, мысалы, tuberkulózis cf. бронхиальды туберкулез. Проблемалық нүктелер: Кейбір жағдайларда сәйкессіздіктер, қараңыз. "Fitness" және "wellness" үшін fitnesz, немесе Милано мен Торино. Венгрия тілінде ұзақ уақыттан бері қолданылып келе жатқан кейбір сөздер, олардың жалпыға белгілі болуына қарамастан, шетелдік тілінде жазылады (мысалы, музыкалық), өйткені венгрия тілінде жиі кездеспейтін дыбыс кластерлері (мысалы, *mjuzikel-дегі [mju]) немесе венгрия тіліндегі сөзбен шатастыруы мүмкін (мысалы, só 'тұз' үшін көрсетіңіз). Сонымен қатар, дәстүрлі венгр транслитерациясы өздерінің жазу жүйесінің латын нұсқасы бар қытай сияқты тілдер үшін қабылданбауы мүмкін. Сонымен қатар, латын немесе латын емес ресми тілінің негіз ретінде қарастырылуы керек пе (мысалы, үнді атаулары) анық болмауы мүмкін. Кейде бастапқы жазудың кейбір ерекшеліктері сақталады, мысалы, футбол > футбол ("fudbal" деп айтылады), миллион > миллион ("milió" деп айтылады). Диграф ch [h] айтылса сақталады. Х әрпі "ksz" деп айтылса, ол мажар тілінде де әдетте x деп жазылады. Алайда, егер ол "gz" деп айтылса, онда ол әдетте gz деп жазылады, тағы да бірнеше ерекшеліктермен. Qu әрпі әрқашан kv ретінде жазылады. Егер бастапқы тіл латын қарпіне жатпайтын болса (грек, орыс, қытай және т.б.) сөздердің дыбыстық рефлексі. Бұл әрқашан дәл транслитерацияны білдірмейді: кейде шетелдік айтылу венгр фонологиясына сәйкес келеді (мысалы, szamovár, tájfun 'самовар', 'тайфун'). Алайда, іс жүзінде ағылшын тіліндегі транслитерациялар жиі қолданылады, мысалы gírosz орнына gyros).
Өзгеше атаулар
Латын әліпбиі бар тілдердегі жеке есімдер әдетте түпнұсқада жазылады, мысалы, Шекспир, Хораций, Шопен, барлық диакритиканы қоса алғанда (мысалы, Мольер, Гданск). Кейбір шетелдік жеке есімдердің венгр тіліндегі нұсқасы бар, мысалы, Христофор Колумбтың Kolumbusz Kristóf (шығыс аты-жөні, венгр тіліне тән). Басқа атаулар мажарлық әдет-ғұрыпқа сәйкес жеке атау мен сөз ретімен сәйкес келеді, бірақ тегі сақталады, мысалы, Жюль Верн үшін Верн Гюла. Жақында алынған атаулар мажар тілінде өзгертілмейді. Тек қана кейбір атаулар ғана мажар тілінде жазылады, мысалы, Кристиан үшін Кристян және Кармен үшін Кармен. Жалпы есімдердегідей, ch және x жеке есімдерде де, шетелдік географиялық атауларда да сақталады (мысалы, Беатрикс, Мексико). Жалпы атауларға ұқсас, латын графикасы жоқ тілдердегі өз есімдердің кеңінен танымал және тұрақты формалары сақталады (мысалы, Эзопус (Эзоп), Афина, Пекин), қазіргі заманғы немесе дәл транслитерацияны енгізудің орнына (мысалы, Айзопос, Афинай / Афина, Пежитинг). Кейбір шетелдік атаулардың сөз тіркестерінде қолданылатын танымал түрі бар, ал басқасы адамға қатысты (мысалы, Питагорастың теоремасы, бірақ философтың өзі үшін Путхагорас).
Қосымшалар
Көп жағдайда жұрнақтар тікелей қосылады. Егер сөздің соңы i әріппен аяқталса, i жұрнағы жазбаша түрде алынып тасталады (мысалы, Стокгольм > stockholmi; Хельсинки > helsinki). Венгер тіліндегі дауыстылар гармониясының ережелеріне байланысты өзгермелі формалардағы жұрнақтар жағдайында нақты айтылуға сәйкес нұсқа қолданылуы керек. Егер белгілі бір жұрнақ сөздің соңғы дауыстыларының a, e, o, ö ұзартуын қажет етсе, олар әдеттегідей ұзартылады, мысалы, Oslo, бірақ Oslóban, oslói. Сонымен қатар, сөздің соңғы қос дауыссыз және алдыңғы немесе артқы дауыстылар (мысалы, Бахал "Бахпен", Гринвичсел "Гринвичпен") бойынша айтылуынан кейін жұрнақтар болады. Егер шет тіліндегі сөздің соңғы әрпі үндемей (естілмесе) немесе әрпі күрделі топтаманың бір бөлігі болса, жұрнақтарды қосатын кезде талдама белгі қолданылады (мысалы, гильотина наль 'гильотинамен', Монтескье вель 'М.'). Егер қосымша есім тек бір элементі бар жеке есімнен құрылса, ол кіші әріпте болады (мысалы, voltaire es "Voltaire esque"). Егер жұрнақ сөздің соңғы қос әріппен бірдей әріппен басталса (мысалы, Grimm mel 'with Grimm'), қайтадан талдама қолданылады.
Құрамдастыру
Жолдың соңында таңбалау тіркесімнің оңай танылатын сөз шекарасы бар-жоғына байланысты. Егер сөз құрама сөз болмаса (немесе ол болса, бірақ шекара жақын болмаса), сөзді үтірмен, әйтпесе сөз элементтерімен (мысалы, vas út 'темір жол', lit. " темір жол " деген сөздің орнына " va sút " деген сөзді қолданады). Сөйлемдердің саны дауыстылардың санымен анықталады (яғни әр сөз тіркесінде бір ғана дауысты болуы керек) және негізгі ереже мыналай түйінделеді: бір сөз тіркесі ең көп дегенде бір ырғақпен басталуы мүмкін (сөздің бірінші ырғағынан басқа, онда үш бастапқы ырғақ болуы мүмкін). Бұл дегеніміз, егер алдыңғы дауыстыдан кейін дауысты болмаса (мысалы, di ó nyi 'жаңғақ мөлшерінде'), ал дауыстылар арасында бірнеше дауыстылар болса, тек біреуі ғана келесі дауыстыға бара алады (мысалы, lajst rom 'list'). Түйіндік белгі әдетте жазу формасына емес, айтылуға сәйкес келеді. Егер сөзде бірнеше дауысты әріптер болса, бірақ олар бір дыбыс ретінде айтылса, оны үтірмен жазуға болмайды (мысалы, Soós 'тегі', blues 'blues'). Ауыстыру ch жағдайында сақталады, ол бір дыбыс ретінде айтылады, сондықтан оның екі әріптері бірге сақталады (мысалы, pszi chológia, züri chi 'Zürich'тен). Венгерлік тегіс атаулар да дыбыспен жазылады, мысалы, Beöthy > Beö thy [pr. ті), Балогек "Балогек отбасы" > Балогек [pr. balog], móri czos 'typical of Móricz' Тіпті акронимдер, егер оларда кем дегенде екі дауысты болса (мысалы, NA TO) немесе акроним мен жұрнақтың шекарасында, егер де гифен бар болса (мысалы, NATO ért 'NATO үшін'). Екінші жағынан, x екі дыбысты білдіреді, бірақ ол екі ырғақтың шекарасында бөлінбейді (мысалы, фонетикаға негізделген так сзи емес, та ши). Қате болмаса да, жолдың соңында немесе басында бір дауысты қалдыру ұсынылмайды (мысалы, Áron, Le a). Екі дауыстыларды (мысалы, váku um 'вакуум') және ұзын ырғақтыларды (мысалы, ton na 'тон') бөліп алуға болады. Инфлекциялық жұрнақтар өздерінің элементтері ретінде қарастырылмайды (мысалы, "ақша үшін" деген pénzért сөзі pénz болса да, оның тіркесі pénz ért емес, pén zért). Айтуға негізделген тіркесуден басқа, егер префикс немесе жұрнақ кеңінен танылса, шеттік қосылыстар олардың шекарасында тіркесумен белгіленуі мүмкін, мысалы, фотог рафия (силлабтар бойынша) немесе фото графия (элементтер бойынша). Элементтер құрама атауларда да ескеріледі (мысалы, Pálffy [pr. pálfi], Pál ffy деп жазылған, Pálf fy емес). Кейде әртүрлі жолдардағы тіркесу әртүрлі сөздерді көрсетеді (мысалы, me gint 'қайтадан', бір сөзді үтірмен тіркескені, қараңыз. meg int 'кеңес беру', элементтермен тіркестелген, сөздік префиксі бар қосылыс). Проблемалық нүкте: кейбір дауыстылар жұптары кейде дифтонгтар ретінде айтылады, мысалы, augusztus 'август' жиі үш иілгішпен айтылады, бірақ иілгіш санау ережесі (жоғарыда) оны төрт иілгіш сөз ретінде қарастыру керек. Тағы бір проблемалық мәселе - кейбір сөздер құрама сөз сияқты көрінуі мүмкін, бірақ олар емес (мысалы, jobbágy 'serf' > job bágy, бірақ jobb 'better' және ágy 'bed' - бұл сөздердің бар). Үшінші мүмкін мәселе - үтірлеу тіркесінен кейін айтылса да, қысқа деп айтылатын ұзын ырғақтар ұзын деп айтылғандай қабылданады (мысалы, миллиметр [милиметр] деп айтылады, сондықтан үтірлеу mi lli mé ter болуы мүмкін, бірақ ол жазбаша нысанға сәйкес келеді және ол болады mil li mé ter, немесе Kossuth үтірлеу ретінде жазылады Кос сут, ss қысқа айтылса да). Тағы бір мәселе, dz қазіргі венгр фонологиясымен шынайы дифтонг ретінде қарастырылмайды, бірақ ол диграф ретінде қарастырылады, және оның екі әріпті де бірге қозғалуы керек (мысалы, ma dzag 'string') және триграф dzs де, тіпті ұзақ айтылғанда да, бір әріп ретінде қарастырылады (мысалы, me ne dzser 'impresario'). Ақырында, шет тілдердегі сөздердің айтылу және жазылу ережесі әрқашан белгілі бола бермейді, сондықтан адамдар оларды дұрыс таңбалай алмайтын шығар (бірақ оларды басқа жерден бөліп алуы немесе келесі жолға бірге алып кетуі мүмкін).
Сөйлемнің соңында
Сөйлемнің соңында оның мағынасына қарай үзіліс белгілері қойылады. Үндеу белгісі тек үндеу үшін ғана емес, тілектер мен бұйрықтар үшін де қолданылады. Егер сөйлем бір көңіл-күйді бейнелесе, бірақ ол басқа бір идеяны білдірсе, үзіліс белгісі нақты мағынаға байланысты таңдалады. Белгілер бір-бірімен қайталанып немесе бірігіп, бір сезімді білдіруі мүмкін. (Мысалы, Hogy képzeled ezt?! "Сен қалай батылдықпен?!") Үйлестіруші сөйлемдер болған жағдайда, үзіліс белгісі соңғы сөйлемге сәйкес келеді. Бағынышты сөйлемдер негізгі сөйлемді көрсететін тыныш белгісін алады, егер негізгі сөйлем тек қана символды болса, бағынышты сөйлемді баса көрсетеді.
Шарттардың арасында
Үтір (немесе екі нүкте, үтірден соң үтір, және т.б.) байланысы бар немесе жоқ, сөйлемнің шекарасына қойылуы тиіс. Бұл ереже сөйлемнің es, s, meg "and" және vagy "or" жалғауларының бірімен басталған жағдайларға да қолданылады. Алайда, кейде осы байланыстармен қосылған бөліктің жеке сөйлем екендігін бағалау қиын (себебі, егер ол болмаса, үтір қажет емес). Мысалы: "Бейне есіктен, ал есіктен шықпай тұр" Ол есікті қағып, ашуланып қашып кетті. Бірақ Хертлен Феллогротт пен Эльрохант. Ол кенеттен тұрып, қаша жөнелді. "as, like" сөзін келтірген ұқсас сөздер алдында үтір қойылады. Ерекшелік - бұл "небәрі" немесе "ерекше" дегеннен гөрі, тек қана күшейту функциясы бар "небәрі" немесе "ерекше" дегенге қарама-қайшы. " (жұмыс істеу) орнына", " (жұмыс істеу)сіз" және т.б. білдіретін қос байланыстар жағдайында тек бірінші элементтің алдында үтір болуы керек, егер бірінші элемент бірінші сөйлемге жақын болса, онда үтір екі байланыстың арасында орналастырылады. Жалпы, үтір-сырт белгілері бір-бірімен тығыз байланысты сөйлемдердің жиынтықтарын ажырату үшін қолданылады, егер бұл үлкен сөйлемдер бір-бірімен еркін байланысты болса. Екі жалғыз сөйлемнің бір-бірімен еркін байланысы бар екенін белгілеу үшін де нүкте-мезгіл қолданылуы мүмкін. Екі жақтан тұратын белгілер келесі ойға назар аударады немесе маңызды түсіндірмені немесе қорытындыны көрсету үшін қолданылады. Егер сөйлем бірнеше жеке сөйлемдерді енгізсе, олардың барлығы (біріншісін қоса) үлкен әріппен жазылады. Бірнеше ойдың бір-бірінен ерекше екенін білдіру үшін, тоқтамнан, сұрақ белгісінен немесе айқайлау белгісінен кейін тыныш сызық қолданылуы мүмкін.
Ерекшелік элементтері арасында
Егер жалғау қолданылмаса, үйлестірілген сөйлем элементтері үтірмен бөлінеді. (Ертеректе үтірмен бөлінетін сөздерді бөлуге нүктелер қолданылуы мүмкін.) Егер үйлестірілген сөйлем элементтері арасында байланыс қолданылса, онда ол ес, с, мег 'and' немесе vagy 'or' сөздерінің бірі болса, онда үтір алынып тасталады. Қысқартылған stb. " және т.б. "s" және "", қосылысын қосады, оған үтір қажет емес. Мысалы: tetszetős, de helytelen elmélet 'жағымды, бірақ дұрыс емес теория', rózsának, szegfűnek vagy a levendulának az illata 'роза, гвоздика немесе лаванда иісі'. Егер үйлестірілген сөйлем элементі бүкіл сөйлемнің соңында, байланысты элементтерден бөлек, кейінге қалдырылған түрде айтылса, ол сөйлемнің қалған бөлігінен үтірмен бөлінеді. Мысалы: Ernyőt hozzál magaddal a kirándulásra, vagy kabátot! "Экскурсияға шашақ немесе жаңбырлық жамылғы алып келіңіз". Қосылған жалғаулармен құрылған үйлестірілген құрылымдар (мысалы, "немесе немесе") екінші жалғаудың алдында үтір қойылады. Егер апозициялар көрсетілген элементпен бірдей грамматикалық жағдайда болса, олар көрсетілген элементтен үтірмен (немесе екі нүктемен) бөлінеді. Егер сөз тіркесімнің аяғында болса, үтір алдында болады. Егер апозициядан кейін сөйлеуде үзіліс болса, онда үзілістен кейін үтір қойылуы мүмкін. Егер сипаттамалық сөз тіркесі жеке есімге қосылса, бірақ тек соңғы бөлігі ғана жұрнақтарды алса (бұл жағдайда ол апозиция деп аталмайды), жеке есімнен кейін үтір қолданылмайды. Мысалы: Nagy Elemérnek, városunk díszpolgárának 'Elemér Nagy, біздің қаламыздың құрметті азаматы' иеленуші құрылымынан, екі элемент те жұрнақтарды алады, ал екінші бөлік тек қосымша болуы мүмкін, сондықтан үтір қажет. Екінші жағынан: Nagy Elemér díszpolgárnak 'to Elemér Nagy honorary citizen' бүкіл құрылымның соңында бір жұрнақ болады, сондықтан ол аппозитивті бола алмайды және үтір қолданылмайды. Егер қосымша немесе аталған элемент maga сөзінің туындысы болса ("өзін" және т.б. ), үтір қолданылмайды. Алайда, қосымшалар сияқты қолданылатын етістіктер үтірден тұрады. Бағынышты сөйлем элементтері үтірсіз (мысалы, fekete szemüveges férfi 'қара көзілдірікті адам' fekete 'қара' сөзі férfi 'адамға' емес, szemüveg 'көзлдірікке' тиесілі). Егер "а" сөзі мәртебе немесе сапаны білдіретін сөз тіркесінің алдында болса, онда оның алдында үтір қолданылмайды (мысалы, Bátyámat mint tanút hallgatták ki. "Менің ағам куәгер ретінде тыңдалды".) Артқы сөзбен құрылған құрылымдар, әдетте, үтірмен бөлінбейді, әсіресе, егер үтір тікелей байланыста болса. Алайда, егер бұл бөлік сөйлемге еркін қосылған болса (әсіресе, егер қатысушының өз толықтырмасы болса), үтірлі нүкте қолдану ұсынылады.
Араласқан
Сөйлемге енгізілген сөздер немесе сөз тіркестері (әсіресе сыртқы элементтер) үтірмен, сызу белгілерімен (аралықпен) немесе жақшалармен белгіленеді. Мысалы: Батыаммат, балет танужакенті, többször - киhallgatták. немесе Батымат a baleset tanújaként többször is kihallgatták. немесе Батыамат (балет танужакенті) többször is kihallgatták. Ағасы апаттың куәгері ретінде бірнеше рет тыңдалды. Комма аралас элементтердің айналасында, автордың ниетіне байланысты, алынып тасталуы мүмкін, мысалы, А vonat, persze, megint késett. "Поезд, әрине, қайтадан кешікті. үтірсіз де жазылуы мүмкін. Егер сөйлемде үзіліспен бөлінген интерполяция алдында "as" байланыстыруы болса, үзіліс бөлігінің алдында және артында үтір белгілері қолданылуы мүмкін. Бағынышты сөйлемдер, егер олар басқа сөйлемге енгізілсе, үтірмен, сызумен немесе жақшамен бөлінеді. Ева, егер мен сені сынап көрсем, мені машинаға салып жібересің. Ева, ол жолдан жүгіріп өтсе де, жүк көлігін жіберді. Егер сөйлемге сөз, сөз тіркесі немесе сөйлем бөлігі үзіліс белгісінің жанында орналасса, бұл белгі екі тіркесімнен немесе жақшадан кейін енгізілуі керек. Мысалы: Műszaki egyetemen szerzett diplomát vegyészmérnökit , de író lett. "Ол техникалық университет бітірген, химиялық инженер, бірақ жазушы болды". Алайда, егер тәуелсіз сөйлем енгізілсе, оның үзіліс белгісі жақшаның ішіне енгізіледі.
Адрестің түрлері
Адрестік формалар әдетте таңбалау белгісімен, мысалы, Kedves Barátaim! Жеке хаттарда 'Менің сүйікті достарым' немесе үтір қолданылуы мүмкін. Егер бұл нысан сөйлем ішінде тұрса, ол қалғандарынан үтірмен бөлінеді. Проблемалық нүктелер: интонация кейде сөйлемге қосылған қосымшалар алдында үзілмейді, сондықтан белгілі баспахана "Магад урам, га гондод ван а ПК вел" деген атаумен кітаптар сериясын шығарды. "Өздеріңіз жасаңыз, мырза, егер сіз ПК-мен қиындыққа тап болсаңыз", урам алдында үтірсіз.
Санаты
Цитаталар цитатаның басында төмен және соңында жоғары орналастырылады, екі белгі де солға бұрылады, қисық және қос. Егер басқа цитата цитатаға енгізілсе, бұрышты цитата белгілері (гильметтер) қолданылады, олар бір-біріне ұштарымен бағытталған: (quote1 quote2 quote1"). Егер цитаталар сөйлемді цитатамен бастаса, онда оның алдында екі нүкте қойылады; түпнұсқадағыдай аяқталу нүкте белгісі енгізілуі керек. Кіші әріпті инициалдар түпнұсқада кіші әріпте болса ғана қолданылуы керек. Егер цитатадан кейін цитаталық сөйлем болса, олар сызу арқылы (және бос орындармен) бөлінеді. Түпнұсқа мәтіннің нүкте белгілері сақталған, бірақ нүкте белгісі жоқ. Егер цитаталар сөйлемнің өзінде енгізілсе, онда ол кіші әріптермен жазылады және тіркесіммен (және бос орындармен) бөлінеді. Екінші таңбалау таңбасы таңбалаудың соңында болады. Мысалы: Így felelt: Igen, tudom". немесе "Igen, tudom" felelte. немесе "Мен білемін" деп жауап береді. "Иә, білемін, - деп жауап берді ол. Егер цитата өз мәтініне органикалық түрде еніп кетсе, цитаталанған бөлік цитата белгілерімен белгіленеді, ал цитатадан басталатын жалпы сөздер кіші әріппен жазылады (түпнұсқаға қарамастан). Мысалы: "Ата-ана сұхбатында мектептің мақсаты: "Сәулетке, рухани салауаттылыққа қол жеткізу". "Сынып бағдарламасына сәйкес, мектептің мақсаттарының бірі - "дене мен ақыл-ойы сау ұрпақты тәрбиелеу". Басқалардың сөздерін мазмұны жағынан келтіргенде, дәйексөз белгілері қолданылмайды: Alkotmányunk kimondja, hogy társadalmi rendszerünknek a munka az alapja. "Біздің конституциямызда әлеуметтік жүйеміз еңбекке негізделген деп жазылған. Жанама (хабарланған) сөйлеуге де осылай қаралады. Көркем әдебиеттер мен прозада цитаталар жолдың басында келтірілген цитаталар орнына сызулармен белгіленеді. Егер цитата жеке жолмен жазылған болса, онда тек алдыңғы сызық болады. Егер цитатадан кейін цитаталар келтірілсе, олар басқа тырнақпен бөлінеді (соңындағы нүкте алынып тасталады, жоғарыда сипатталғандай, басқа тыныш белгілері сақталады). Егер автордың сөзінен кейін цитата жалғаса берсе, оның артынан тағы бір тырнақ келеді. Мысалы: Nagyon vártalak már fogadta a barátját. Сок а teendőnk. "Мен сені күтіп жүрмін", - деп досын қабылдады. "Бізде әлі көп жұмыс бар".
– Nagyon vártalak már – fogadta a barátját. – Sok a teendőnk. "I have been waiting for you," he received his friend. "We have a lot to do."
Қысқартулар мен қысқартулар
Бұл екі топ қысқаша түрдің тек жазбаша (қысқартылған) немесе сөйлеуде (акронимдер) қолданылуымен ерекшеленеді. Аэронимдер олардың әріптерінің атауымен айтылуы мүмкін (мысалы, OTP "Ұлттық жинақ банкі" [pr. ótépé]), мүмкін болса, толық (MÁV "Венгрияның мемлекеттік темір жолдары" [pr. (оқулық) Осы нысандардың алдындағы мақала әрқашан сөйлеу түріне бейімделген.
Қысқартулар
Қысқартулар бір сөзден жазылады, олар бір зат есімнен, туынды жұрнақтары бар зат есімдерден немесе қосылыстардан жасалса да, олар тоқтаммен жазылады. Егер қысқартуда бастапқы сөздің аяқталуы сақталса, нүкте әлі де сақталады (мысалы, pság. < parancsnokság "бас штаб"). Қысқартылған сөйлемдер әдетте түпнұсқа сөйлемде бар элементтермен бірдей болады (мысалы, s. k. < saját kezével 'өз қолымен') бірақ ерекшеліктер бар (мысалы, vö. "Салыстыру") Кейс әдетте қысқартулармен сақталады (мысалы, Mo. < Magyarország "Мажарстан") деген сөздерді қолданады, бірақ кіші әріптен жасалған кейбір қысқартулар үлкен әріпті қолданады (мысалы, Ny < nyugat "батыс"). Өлшем бірліктері халықаралық стандартқа сәйкес қолданылады, бұл белгі жалпы атаудан (m < метр) немесе жеке атаудан (Исаак Ньютоннан кейін N < Ньютон) келетіндігіне байланысты. Қысқартулардың стандартты формалары тіпті толық бас әріппен жазылған жазуларда да өзгертілмейді (ÁRA: 100 Ft "PRICE: 100 HUF"). Кейбір қысқартулар нүктесіз жазылады, мысалы валюта атаулары, негізгі және реттік бағыттар, автомобильдердің ел кодтары, ел атауларының кодтары, химиялық, физикалық, математикалық символдар, бірлік символдары және т.б. Энциклопедиядағы қысқартулардан тоқтамды алып тастауға болады, бірақ олар аңызда түсіндіріледі. Соңғы элементі толық сөз болатын қысқартулардан кейін нүкте қолданылмайды (мысалы, uaz < ugyanaz "осындай"). Қысқартылған сөздерге олардың айтылуына байланысты жұрнақтар қосылады (егер айтылуы символдан едәуір өзгеше болса да, мысалы F [vas ' темір '] > Fe sal [vassal ' темірмен '] және мақала да айтылған форманы көрсетуі керек). Егер қысқарту толық сөзбен құрама сөз құраса, олар үтірмен (мысалы fszla. kivonat < folyószámla kivonat ("ағымдағы шоттың есебі")
Қысқартылған сөздер
Акронимдер екі топқа бөлінеді: тек инициалдардан тұратын (betűszók lit. "хатын сөздер"), және бастапқы сөздің бөліктері ("сөздің қысқартулары") құралған сөздер. Бірінші топ қайтадан жеке атауларды білдіре ме (ірі әріппен жазылған, мысалы, ENSZ < Egyesült Nemzetek Szövetsége "Біріккен Ұлттар Ұйымы", диграфтардың екі әріптері де SZ үлкен әріппен жазылған) немесе жалпы атауларды білдіреді (кіші әріппен жазылған, мысалы, vb < végrehajtó bizottság "атқару комитеті", екі элементке қарамастан бір сөз ретінде жазылған). Кейбір акронимдер жалпы атаулардан құрылған, бірақ әлі де үлкен әріптермен жазылады, әсіресе ғылымдарда (URH < ultrarövidhullám 'өте жоғары жиілік'), бірақ басқа да бас әріппен жазылған акронимдер де қабылдануы мүмкін (TDK < tudományos diákkör 'студенттердің ғылыми шеңбері'). Кейбір жағдайларда толыққанды сөздер жалпы атауларды білдіретін акронимдердің айтылған түрінен құрылады (мысалы, tévé < tv < televízió). 2015 жылдан бастап қосымша сөз қысқартуда бар болса да, үтірлі таңба қажет (мысалы, CD lemez сөзбе-сөз "CD диск", CD-де "диск" бар, CD írás "CD жағып жазу", бұрынғы ережелерге сәйкес). Екінші топтағы қысқартулар түпнұсқа сөздердің ұзын бөліктерімен жасалады (әдетте, түпнұсқаның кем дегенде бір сөзі, диграфтарды қоспағанда, кем дегенде екі әріпті сақтауы керек). Олардың әрқайсысы үлкен әріппен жазылған емес, тек жеке атаулардан алынған аббревиатуралардың алғашқы әріптері (мысалы, Kermi < Kereskedelmi Minőség ellenőrző Intézet, "Сауда сапаны бақылау институты" cf. gyes (балаларды асырау жөніндегі жәрдемақы). Аcronyms екі түрі олардың элементтері арасында немесе олардың соңында нүкте қажет емес. Акронимдер олардың әріптері бірінен соң бірі немесе толық сөз ретінде айтылғанына қарамастан, олардың айтылу формаларына сәйкес жұрнақтарды алады (мысалы, tbc s [tébécés] 'туберкулезбен ауыратын адам'). Бірінші топтағылар тек сөздің алғашқы әріптерімен жазылады. Олардың бас әріппен жазылған түрлері тіпті атаулық формаларында да бас әріптерін сақтайды (ENSZ beli 'БҰҰ-дан келген адам'), ал олардың соңғы дауысты әріптері фонологиялық негізделген болса да ұзартылмайды (мысалы, ELTE n [eltén] 'ELTE-де'). Екінші топтағылар құраушы сөздердің қысқа бөлшектерінен тұратын, бірақ үтірсіз жұрнақтар алады (мысалы, gyesen van "ол аналық демалыста". Сол сияқты, айтылған әріптерден құрылған сөздер де (мысалы, tévézik "теледидар көру"). Егер осы акронимдердің аттарынан қосымша есім пайда болса, олар кіші әріппен жазылады (мысалы, kermis "Кермимен байланысты"). Сонымен қатар, олардың соңғы дауысты әріптері жалпы фонологиялық ережелерге сәйкес ұзартылуы мүмкін (мысалы, Hungexpo > Hungexpónál "Hungexpo-да"). Құрамалар акронимдермен келесі ережелерге сәйкес құрылады: бірінші топтағылар басқа элементтерді тіркесіммен алады (мысалы, URH adás "UHF хабарландыру"), ал екінші топтың өзіндік атауы типтері бірдей әрекет етеді (мысалы, Kermi ellenőrzés "Кермидің бақылауы"). Екінші топтың жалпы атау түрлері, егер олар ұзындығы бойынша тіркесімді қажет етпесе (мысалы, tévéközvetítés "Теледидар хабарларын тарату") басқа элементтермен бірге бір сөз ретінде жазылуы мүмкін.
Сандар
Қысқа сөзбен айтылатын сандар әдетте әріптермен жазылады, яғни жұрнағы, кейінге қалдырылуы немесе басқа да құрама элементтері бар сандар сияқты. Екінші жағынан, ұзын немесе үлкен сандар болған жағдайда цифрлар қолданылуы керек, сондай-ақ нақты мөлшерлерді, күндерді, ақша сомаларын, өлшеуді, статистикалық деректерді және т.б. жазу үшін. Егер негізгі сандар әріптермен жазылған болса, онда олар 2000 дейін бір сөз ретінде жазылуы керек (мысалы ezerkilencszázkilencvenkilenc '1,999') және олар 2000-ға дейін әдеттегі үш цифрлы бөліну арқылы талдамамен бөлінеді (мысалы kétezer egy '2,001'). Цифрлармен жазылған сандар төрт цифрға дейін бос орынсыз жазылуы мүмкін; одан жоғары олар әдеттегі үш цифрлы бөліну арқылы аяқталудан бастап бос орынмен бөлінеді (мысалы, 9999, бірақ 10 000). Егер сандар бір-бірінің астында бір бағанда жазылса, олардың бәрін бос орынмен бөлуге болады. Цифрлармен жазылған реттік сандар нүктемен аяқталады (мысалы, 3. sor "3-ші жол"). Тоқтама тіпті жұрнақтарды байланыстыратын тіркесімнен бұрын сақталады (мысалы, 10. kel " 10-шымен "). Бұл ережеге ерекшелік ретінде күндерді қараңыз. Егер бөлшек зат есім ретінде жұмыс істесе, сандық бөлгіш бөлек жазылады (мысалы, egy negyed 'бір ширек'). Алайда, егер бөлшек сөз тіркесінде атаулық рөлді алатын болса, екі бөлік бір сөзбен жазылады (мысалы, egynegyed rész 'бір ширек бөлігі'). Сағатты белгілеу де осы ережемен жүзеге асырылады. Ондық санның бүтін бөлігі қалған бөлігіне үтірмен бөлінеді (мысалы, 3,14 "3,14"). Сандар әдетте араб цифрларымен жазылады. Рим цифрлары тек кейбір ерекше дәстүрлі жағдайларда ғана қолданылады, тек реттік сандарды білдіру үшін (мысалы, монархтардың, папалардың, қаланың аудандарының, конгресстердің және т.б.) Араб цифрларына қарағанда ерекше рөл атқаратын болса, оларды қолдану ұсынылады, мысалы, жыл мен күн арасындағы айды белгілеу үшін немесе есіктің алдындағы қабат нөмірін белгілеу үшін.
Күндері
Жыл әрқашан араб цифрларымен көрсетіледі және оған нүкте қойылады. Айдың атын толық немесе қысқартылған түрде жазуға болады, немесе ол римдік немесе араб цифрларымен белгіленуі мүмкін. Күн әрқашан араб цифрларымен жазылады. Кейде күндерді толық аялдамаларсыз және бос орындарсыз, тек тіркесіммен бөліп жазылады. Әдетте, бір жылдан кейін аяқтау керек. Алайда, ол үш жағдайда алынып тасталады: 1) егер ол алдағы сөзбен иелік қатынасында болса, 2) егер оған кейінге қалдыру немесе одан жасалған қосымша сөз болса немесе 3) егер ол сөйлемнің тақырыбы болса немесе тек жақшада тұрса. Мысалы, 1994. tavasz "1994 жылдың көктемі" дегенмен, 1994 tavasza "1994 жылдың көктемі" және 1994 után "1994 жылдан кейін" деген. Жыл мен күнді білдіретін цифрлар жұрнақ алған кезде үтірден бұрын нүкте тасталады (мысалы, 1838 ban "1838 жылы" және március 15 én "15 наурызда"). elsején сөзінің "1-ші күні" және оның жұрнақтары 1 jén және т.б. деп қысқартылады. Егер бір күн кейінге қалдырылса, тоқтам сақталады (мысалы, 20. és 30. között "20-ден 30-ға дейін").
Басқа жағдайлар
Хаттар мен басқа да пошта жөнелтілімдері Венгрияның пошта қызметінің ресми адрестік үлгілерімен жіберіледі. (Қазіргі уақытта бұл атау алдымен, содан кейін елді мекен, көше немесе пошталық мекенжай. Б. және ақырында бір-бірінің астында жазылған пошталық код. Көшелік нұсқаулықта көше нөмірі бірінші, ал ерікті түрде қабат нөмірі мен есіктің нөмірі болады.) "Сағат" және "минут" (óra және perc) сөздері әдетте ағылшын тіліндегі мәтіндерде қысқартылмайды. Егер уақыт цифрмен көрсетілсе, сағат пен минут арасында бос орынсыз нүкте немесе тіркесім қойылады (мысалы, 10.35). Соңғы формада жұрнақтар алдында тіркесім қойылады (мысалы, 10.35 kor "10.35-те").
Жинақтау
Диграфтар олардың құрамында бар әріптерден (яғни сөздікте немесе каталогта жазулар реті) ажыратылады. Мысалы, cukor-дан кейін csata келеді, s u-дан бұрын болса да, cs бір бүтін болып саналады және c-ден басталатын барлық сөздерді жалғастырады. Жалпы сөздіктерде диграфтардың қысқартылған түрлері толық жазылып жатқандай жинақталады, мысалы, Menyhért mennybolt-тан бұрын, n y-дан бұрын болса да, өйткені nny ny + ny-ден тұрады, ал h ny-дан бұрын. Тік және қысқа дауыстылар біріктіру мақсатында тең болып саналады (мысалы, ír алды Irak), егер сөздер бірдей жазылмаса, бұл жағдайда қысқа дауысты ұзақ дауыстыдан (мысалы, egér алды éger) бұрын болады. Фразалар мен тіркесімді қосылыстар элементтер арасындағы бос орынды немесе тіркесімді елемейтін түрде жинақталады; кіші және жоғарғы әріптер де есептелмейді. Дәстүрлі венгр тіліндегі ескірген диграфтар мен шетелдік сөздер жеке әріптер сериясы ретінде қарастырылады. Диакритикалық белгілер сөздердің арасында басқа айырмашылық болмаса ғана ескеріледі. Алайда энциклопедияларда, карталар индекстерінде және басқа да арнайы еңбектерде венгр және шетелдік атаулар араластырылған жерде жалпы латын әліпбиі қолданылады.
Тарих
Венгрия орфографиясының ережелерін алғаш рет 1832 жылы Mihály Vörösmarty редакциялаған Венгрия ғылым академиясы (HAS) жариялады. 1877, 1922, 1954, 1984 және 2015 жылдары қайта қаралды (соңғы екеуі кіші). Қазіргі уақытта қолданыста 2015 жылғы 12-ші нұсқасы бар. Венгрия орфографиясының ережелерін Лингвистика ғылыми-зерттеу институтының (бұрын Венгрия ғылым академиясының атауы; бірақ 2019 жылдан бастап институт Eötvös Loránd ғылыми-зерттеу желісіне қосылған) Венгрия тіл комитеті белгілейді. Олар "Мажар орфографиясының ережелері" (A magyar helyesírás szabályai) деп аталатын кітапта жарияланды. Екі ең маңызды орфографиялық сөздік - Akadémiai Kiadó ("Академия баспасы") (алғашқыда HAS) жариялаған, онлайн іздеуге болатын және Osiris Kiadó жариялаған. Біріншісі стандарт ретінде қарастырылады және 140 000 сөз бен сөз тіркесінен тұрады; екіншісі 210000 сөз бен сөз тіркесінен, сондай-ақ ережелердің егжей-тегжейлі түсіндірілуінен тұрады.
Орфография және қоғам
Орфография тек қолданыстағы мәтінді қалай жазуға болатындығы туралы нұсқаулар бергенімен, мажар тілінің көпшілік басылымдарында пайдаланумен байланысты ұсыныстар да беріледі (мысалы, құрылысты қайта құру керек немесе сөзден аулақ болу керек). Бұл мерзімді басылымдарға Magyar Nyelv, Magyar Nyelvőr, Édes Anyanyelvünk, Magyartanítás және Nyelvünk és Kultúránk кіреді, және тағы бірнеше мерзімді басылымдарда тілдік бағандар бар (мысалы, Élet és Tudomány). Адам Надасди кейде орфографиялық мәселелерге өз колонкасында мадьярлар лингвистикасын кеңінен танымал еткен және осы колонка мен оның алдыңғыларына негізделген кітаптарында қатысты. Korrektorblog (Proofreader's Blog "Мейірімді грамматикалық нацист") жаңалықтары танымал Index жаңалық порталының басты бетінде жарияланады. - Жарайды. Теледидар арқылы тілдік білім беру бағдарламалары көрсетілді, олардың ең танымалдары "Аlljunk meg egy szóra!" "Let's stop for a word" 1987 және 1997 жылдар аралығында 500-ден астам рет көрсетілді, оның кейбір нөмірлері кітап болып жарияланды. Географиялық атаулар комитеті мен жоғарыда аталған географиялық атаулар жөніндегі нұсқаулықтан басқа, басқа салаларда арнайы орфографиялық сөздіктер бар, мысалы, экономика, медицина, технология, химия және әскери істер, сондай-ақ мерзімді басылымдардағы мысалдар жинақтары, мысалы, зоологиялық және ботаникалық атаулар. Орфографиялық байқаулар жыл сайын бастауыш, орта және жоғары білім беру деңгейінде ұйымдастырылады (Жоғары бастауыш мектептер үшін Зигмонд Симоньи байқауы 10-14 жас аралығындағы оқушылар үшін, орта мектептер үшін Йозеф Имплом байқауы және университеттер үшін Бела Дж. Сөз өңдеушілерге, кейбір интернет-браузерлерге және пошталық қосымшаларға мажар тіліндегі орфографиялық тексеруші беріледі: Hunspell for OpenOffice. org, Firefox және Thunderbird бағдарламаларын қолданады. Венгриялық MorphoLogic компаниясы Microsoft Office-те қолданылатын өздерінің коррекциялау құралдарын әзірледі. Орфографиялық және басқа да тілдік тақырыптар бойынша адамдар Венгрия ғылым академиясының тіл білімі ғылыми-зерттеу институтының Нормативтік лингвистика кафедрасынан немесе Венгрия тіл қызметі кеңсесінен тегін кеңес ала алады.