Кіріспе

Стипуляция Рим заңына сәйкес келісімнің негізгі түрі болды. Ол сұрақ-жауап түрінде өткізілді.

Қуаттылығы

Келісімшарттың жарамды болуы үшін тараптар қабілеті болуы керек: intellectus ("түсінік") және voluntas ("мақсат", "иә"). Ақыл-есі жоқ адамдар мен сәбилер заңды түрде міндетті келісімшартты толықтай түсінбейтін, немесе оны түсінбейтін, сондықтан заңды түрде келісе алмайтын. Құлдардың вольтас жоқ, сондықтан олар келісімшарт жасай алмады. Құлдар келісімшартқа байланбағанымен, олар қожайынның рұқсатысыз да, оның игілігі үшін келісімшарт жасай алады (себебі ол оны орындай ма, жоқ па, немесе оның келісімімен, оны ауыртпалықтарға ұшырата алады, өйткені ол қажетті ерік-жігерді қамтамасыз етеді. Палаталар мен әйелдер өздерінің тәрбиешісінің өкілеттігімен шарт жасаса алады, егер олар шарт бойынша пайда тапса, бұл қажет емес еді.

Байланысты болу ниеті

Православтық аргумент бойынша, ниет Рим келісім-шарт құқығының негізгі шарты емес, бұл Византияның интегралды интерполяциясы. Алайда британдық заңгер Дэвид Иббетсон Рим заңына қатысты келісімшарт жасасқан тараптың ниеті маңызды екенін айтады. D.50.27.48 ажырасу жағдайында ашу-ызамен айтылған сөз, егер ол іс-әрекетпен бірге болмаса, міндетті емес деп санайды, мысалы, әйелдің өзі кетеді деп айтқанынан кейін солай етеді. Ақымақ адам ақыл-есі жетпегендіктен, шарт қоя алмайды. Бұл мәтіндердің бірігуі байлануға ниет білдірудің қандай да бір түрі қажет екенін көрсетеді.

Келісім

Рим заңына сәйкес келісімшарт жарамды болу үшін өте маңызды болған. Екі жақ ақылдаспаса, келісімшарт жарамсыз деп танылады. Нәтижесінде, екі тараптың да келісімшарт бойынша пайда алу үшін және ауыртпалықты қабылдау үшін екі жақтан да қарсылық қажет болды. Мәтіндер келісімге қол жеткізе алмайтын екі жағдайды қамтиды. Біріншіден, егер біреу А құлы үшін шарт жасаса және А деп аталатын екі құл болса, онда шартқа қандай құлдың міндетті екендігі ауызша келісімшартқа жат дәлелдерге байланысты, мысалы, құлға қол қойылады. Екіншіден, егер құжат келісімшартты дәлелдеу ретінде қолданылса, бірақ ол түсініксіз болса (бұл келісімнің ең маңызды жері) мәтіндер екі ықтимал жауабын талқылайды. Бұл түсініксіздік шартты жасайтын тарапқа қарсы шешілуі мүмкін (Селсус пен Ульпиан қабылдаған тәсіл), немесе қателік келісімшартты жарамсыз етуі мүмкін (Венеллиус пен Пауыл қабылдаған және Юстиниан институттарында қолданылған тәсіл).

Ауызша сөйлеу

Римдік келісім ауызша жасалуы керек еді. Келісім ауызша болғандықтан, оны құлақсыз немесе мылқау адам құлсыз ауыз немесе құлақ түрінде жасай алмайды және оны алыстан жасауға болмайды. D.45.1.1. - Ұйымның атауы pr, ол тұжырымдамасы толық орындалмағандықтан, қысылған сияқты, тараптар сөйлескен кезде ғана шарт болуы мүмкін, сондықтан мылқау, саңырау және мылқау шарт қоя алмайды, ал қатыспаған адам шарт қоя алмайды. Алайда құл құлақ немесе мылқау қожайынды талап ете алады. Алайда гректер келісімшарттарды тек жазбаша түрде жасайтын. Алайда Циммерманн мен Николас сияқты авторлар ауызша келісім-шарт маңызды болып қала берді және құжаттар келісім-шартты дәлел ретінде толықтырды. C.4.32.1 бөлімінде императорға құжат бойынша қарызды қайтару туралы уәде берілгені, бірақ ауызша уәдеде берілген пайызды талап етілгені туралы айтылмаған жағдай туралы сұрақ жіберілді. Бұл сұрақтың жауабы: пайыз әлі де күшінде. Бұл D.50.17.92 сәйкес келеді, онда қате жазылған шарт әлі де жарамды деп жазылған. Сонымен қатар, D.2.14.7.12 - бұл жазбаша шарттың мысалы және ол өткен уақытта сөйлейді, T сұраған және M уәде берген, бұл жазбаша құжаттар дәлелді функция атқаратынын тағы да көрсетеді. Кейінгі империяда император Леонның (оның рескриптіне әсер еткен) ауызша шарт жасалмады; құжаттарда оқиғалар тіркелмеген. Шарттың бұзылып, жазбаша келісімшартқа айналуы туралы дау бар. Барри Николас 140 жылы шамамен жазбаша құжат ауызша келісімнің өте күшті дәлеліне айналды деп дәлелдеді, егер тараптар кездеспегенін дәлелдемесе, ауызша уәде берілген деп болжайды. 201AD-ке қарай бұл мәтіндерде нақты айтылады. Бұл тәсіл римдік заңгерлердің грек келісімшарттарын келісуге тырысқанын көрсетеді, олар жазбаша түрде болуы керек, бұл Рим әлемінде ауызша алмасуды талап етті. Diosidi stipulatio одан әрі дегенерацияланды деп дәлелдеді, сондықтан теориялық түрде ауызша пікір алмасу қажет болса да, іс жүзінде бұл қажет емес еді. Ол өзінің дәлелін растау үшін G.3.1.34 мәтінін қолданады. Алайда, бұл мәтін кинографтар мен синографтарға (римдік терминдерге емес) қатысты және оны жақсырақ түсіндіру Грекиядағы жағдайды сипаттауы мүмкін. Ол сондай-ақ D.45.1.30-ға сілтеме жасайды, онда жазбаша құжат келісімшарт болып табылады, бірақ бұл Николайдың дәлелдеріне қайшы келмейді.