Кіріспе

Сен-Северин шіркеуі (фр. Église Saint Séverin) - Париждің 5-ші округінде орналасқан Рим-католик шіркеуі. Ол 1230 жылы салынған, содан кейін өрттен кейін 15-17 ғасырларда қайта салынған және кеңейтілген. Бұл Париж университетінің студенттері үшін шіркеу болды және сол жағалауда тұрған ең көне шіркеулердің бірі.

Тарих

Шіркеу өзінің атын 6-ғасырда осы жерде өмір сүрген және шамамен 540 жылы қайтыс болған Париждің қасиетті Севериннен алды. Оның шәкірттерінің бірі - Клодоальд немесе Сент-Клауд, корольдік отбасын тастап, монах және оқшаулаушы болды, кейін ол да әулие болды. Северин қайтыс болғаннан кейін оның камерасы орналасқан жерге шіркеу тұрғызылды, ол қазіргі шіркеудегі Сент-Мартин ораториясының жанында деп есептеледі. Бұл часовня 9-ғасырда Норман шапқыншылығы кезінде қиратылған, содан кейін 11-ғасырда роман стилімен қайта салынған. Меровингиялық династияның зиратынан бірнеше саркофоги 19-ғасырда қайта құру кезінде табылды. 12 ғасырдың соңында Париждің Нотр-Дам соборына қосылған теология мектебінің танымалдылығы мен өсуіне байланысты студенттер мен мұғалімдер сол жағалауға көшірілді. Париж университеті 1215 жылы құрылған, ал Сент-Северин оның приход шіркеуі болды. Университет пен оның ұстаздарының атағы бүкіл Еуропадан студенттер мен ғалымдарды тартты, сондықтан үлкен шіркеу қажет болды. 1230 жылы жоғары готика стилімен жаңа ғимараттың құрылысы басталды. Ғибадатхана Париждегі Нотр-Дам және Сент-Шапель ғибадатханаларымен қатар тұрды. 14 ғасырдың басында оңтүстік жағында қосымша аралық салынды. 1448 жылы жүз жылдық соғыс кезінде шіркеу өртеніп қатты зақымдалған. Архиерей Гийом д'Эстутевилл шіркеуді фламандтық готика стиліне қайта тұрғыза бастады. Солтүстік жағында жаңа өткел қосылды, ал 1489 жылы шығыс жағында жартылай дөңгелек апсида мен амбулатория қосылды, оның айналасында драмалық спиральді орталық бағана бар, көркем фламяантты бағаналар, аркалар мен күмбездер бар. Апсиданың айналасына сәулелі шіркеулер шеңберін қосты, ал сыртқы жақтаулар арасында сыртқы жақтаулар бойымен жаңа шіркеулер салынды. Шіркеу өскен сайын, оны қоршаған көршілес қауым оған қарсы болды. 13 ғасырдағы қоңырау мұнарасы, бастапқыда сыртқы жағынан, және балюстрада деңгейіне дейін бастапқы жұмыс, кеңейтілген шіркеумен қоршалған, ежелгі "Шарнье" немесе Шарнел үйі, мавзолей. Ескі зират қазір бақ болып тұр. 1520 жылы шіркеудің құрылысы аяқталып, ол бүгінгі күнге дейін сол күйінде. 1643 жылы екінші сакризия қосылды және 1673 жылы патша сәулетшісі Жюль Хардуан Мансарт шіркеудің оңтүстік-шығыс бұрышында Қауымдық шіркеу салды. 1684 жылы декоратор Шарль ле Брун хордың дизайнын өзгертіп, қызыл экранды алып тастады және апсидалық бағаналарды мәрмәрмен қаптады.

Сыртқы

Қалқа мұнарасының төменгі бөліктері, балюстрадаға дейін, бастапқы 13 ғасырдағы шіркеудің бөлігі болды; мұнараның өзі бастапқыда шіркеу ғимаратынан бөлек болды. Ол 1487 жылы аяқталды. Батыстағы порталдың төменгі бөлігі, қоңырау мұнарасының жанында, бастапқыда мүлдем басқа шіркеудің бөлігі болған, Saint Pierre aux Bœufs, бастапқыда Париждің Нотр-Дамға жақын, ол 1830 жылдары собордың айналасындағы кеңістікті ашу үшін қиратылған.

Монастырь мен бақ

Ғимараттың оңтүстік жағында XV ғасырда салынған, Парижде әлі күнге дейін сақталған жалғыз бұрынғы шатыр үйі орналасқан. Бұл жер үсті мазары болды, онда қабірлер шіркеулерді толтырып, шағын зиратты қоршап тұрды, қазір ол бақ.

Кеме

Ғимараттың батыс жағында орналасқан шіркеудің басты бөлігі екі түрлі дәуірде және стильде салынған. Батысқа қарай кіреберіс жағында алғашқы үш өткел 13 ғасырдағы жоғары готика стиліне сәйкес келеді. Олардың басында гүлдер, әсіресе су көжектері бар, дөңгелек аркаларды қолдап тұратын үлкен цилиндрлі бағаналар бар. Cul des lampes, немесе бағаналардағы жақшалар, жоғарыдағы күмбездердің қабырғаларынан түсетін жұқа колонналарды алады. Бұл 14 ғасырдың аяғына таман жасалған. Қабырғалардың арасындағы жоғарғы қабырғалар 14 ғасырдың аяғындағы терең түсті витраж тәрізді терезелермен толтырылған, олар елшілердің өмірін көрсетеді. Апсидаға жақын төрт транверстағы бағаналар кейіннен, 15 ғасырда, көбірек жарқын стильде салынған. Олар жұқарақ, тік аркалар құрайды және бір-біріне жақынырақ орналасқан, бұл Flamboyant стилі.

Хор , апсида және айналадағылар

Хор 15 ғасырда фламанд стилімен салынған. Оның жарты шеңбер пішіні бар, оны тік аркалар қоршап, өте сәнді қиылысқан бөліктермен жасанды қабырғалық күмбездермен жабылған. Классикалық безендіруді 17 ғасырдың аяғында Жан Батист Туби (1635-1700) патшалық сәулетші Шарль Ле Брун (1619-1690) жобаларын пайдаланып қосты. Екінші Ватикандық собор реформасынан кейін бас құрбандық үстелі алынып тасталды, оның орнына қарапайым үстел орнатылды. Алтаның артындағы апсидада екі қабатты жарым шеңберлік жол бар. Оның ең танымал сәулет ерекшеліктері бар; ортадағы тірек пен айналадағы тіректер тас пальма ағаштарына ұқсайды, олардың бұтақтары жоғары қарай жетіп, жарқын күмбездердің күрделі желісіне дейін жайылады. Орталық бағана жарықтандырылады және шіркеудің барлық бөліктерінен көрінеді. Баптистр осы ерекше жерде, терезелердің сыртында бастапқы баптистрдің, табиғи бұлақтың болуынан. Мрамордан жасалған хордың құрылысы Людовик XIV-нің туысы Монпенсье герцогинясы Аннаның қайырымдылығы арқылы мүмкін болды.

Боялған шыны

Ғимараттың ең көне шыны терезелері шамамен 1378 жылға таандык. Олар бастапқыда басқа бір шіркеуге, Бове колледжінің часовнясына арналған. Боялған шынылардың көп бөлігі 15 ғасырдың екінші жартысына жатады. Бұл 1482 жылдан бастап батыс бетіндегі роза тәрізді терезе, онда Мәсіхтің шежіресін бейнелейтін Есей ағашы бейнеленген. Бұл терезе 18 ғасырда орнатылған орган корпусы арқылы жасырылады. Хордың күмбездерінің астында үш орталық бөлмедегі терезелер қазіргі орнына 16 ғасырда орнатылған. Бұл терезелер, бәлкім, 1450 жылғы түпнұсқа готикалық шветтің бөлігі болған шығар. Солдан оңға қарай олар: Шомылдыру рәсімін жасаған Жақия, Михаил, Мәриям мен Бала, Мәсіх әлемді көтеріп жүр, Ізгі хабарды уағыздаған Жақия және Турлық Мартин. Кеме жоғарғы қабаттарының терезелері де 15 ғасырдан шыққан. Бұл жерде шіркеудің қамқоршысы - әулие Северин бейнеленген. Терезе түбінде терезе берген донорлардың суреті бар. Солтүстік бетіндегі готика терезелер Мәсіхтің көтерілуін (сол жақта), Кілті бар қасиетті Петірді (ортада) және донорлардың портреттері бар Шомылдыру рәсімін жасаған Иоаннды (қозымен) бейнелейді. Үшінші терезеде Үштік бейнеленген, ортасында Құдай, Патша ретінде ұсынылған, оның алдында Мәсіх және Киелі Рухты бейнелейтін көгершін. Екі терезеде шам ұстаған періштелер бейнеленген. Витальдардың көп бөлігі 19 ғасырда қосылған. Терезелердің көпшілігі Эмиль Хирштің суреттеріне негізделген. Бұл жертөледегі терезелерді, сондай-ақ солтүстік жағындағы тесіктердегі терезелерді қамтиды, олар 1848 жылдан бастап орнатылған. Жәрмеңке берушілердің қатарында Париж операсының архитекторы Чарльз Гарнье мен оның әйелі бар, олар батыс маңдағы "Христос балаларды жарылқады" терезелерін қаржыландырды. Донорлар терезе бұрышында суреттелген. Солтүстік жағындағы Сент-Винсент-де-Пол және Сент-Франсуа-де-Сальс шіркеуінің терезелері осы кезеңнен шыққан және Париждің сол тоқсанының көріністерін де, донорлар таңдаған библиялық көріністерді де бейнелейді. Ортаңғы деңгейде трифориумның терезелерінде әулиелер галереясы бейнеленген. Хорда "Мәсіхтің өміріндегі құпиялар" тақырыбында ән айтылады. Дисманбулатория 1964-1970 жылдар аралығында Жан Рене Базейн жасаған сегіз заманауи витраж тәрізді терезелер тобымен безендірілген. Олар католик шіркеуінің жеті құрметті діни сакраментінен бастау алады. Суретші суреттер "көрінбейтін нәрселерді көрсету үшін жасалды, сәндік мақсатпен емес" деп түсіндірді. Басты түстер көк және қызыл, әсіресе ортада, баптистрдің жанында, онда түстер су мен отты білдіреді.

Органдар

Негізгі органды Страсбургтен келген Альфред Керн салып, 1963 жылы орнатты. Оның төрт пернетақтасы және 59 эффектісі бар. Органның оюлы ағаш корпусы 1745 жылы салынған, 1905 жылдан бастап француз тарихи ескерткіші болып саналады.

Кітаптар тізімі (француз тілінде)

Хиллер, Жак; Connaissance du Vieux Paris; (2017); Éditions Payot Rivages, Париж; (француз тілінде).