Кіріспе

DaimlerChrysler Corp. v. Cuno, 547 U. S. 332 (2006), АҚШ Жоғарғы Сотының салық төлеушілердің федералды сотта мемлекеттік салық заңдарына қарсы дау айту құқығын қамтитын ісі. Сот бір ауыздан мемлекет салық төлеушілері АҚШ Конституциясының III бабына сәйкес мемлекет салық немесе шығындар туралы шешімдерді тек салық төлеуші ретінде мәртебесіне байланысты даулауға құқылы емес деп шешті. Бас судья Джон Робертс көпшілік пікірін (соттың бесіншісі) айтты, оған Рут Бадер Гинзбургтен басқа барлық судьялар қосылды, олар бөлек келісті.

Салықтық ынталандырулар және салық төлеушілердің сотқа шағымдары

1998 жылдың 12 қарашасында Огайо штатының Толедо қаласы автомобиль өндірушісі DaimlerChrysler компаниясымен келісімшарт жасады. DaimlerChrysler салықтық жеңілдіктер ретінде шамамен 280 миллион доллар алатын болды, бұл белгілі бір мүлік салығынан он жыл босату және белгілі бір инвестициялар үшін мемлекеттік корпоративтік франшиза салығынан алынған несие түрінде. Бұл жағдайға байланысты Толедо мемлекеттік және Вашингтон жергілікті мектептерінде, олар осы жағдайға келісті. Одан кейін он сегіз салық төлеуші Лукас округінің жалпы арыз сотына DaimlerChrysler компаниясына, қала мен мектеп округтеріне және Огайо штатының басқа да жауапкерлеріне қарсы сот ісін қозғады. Олар мүліктік салықтан босатуға және инвестициялық салық кредитіне рұқсат берген мемлекеттік жарғылар АҚШ Конституциясының бірінші бабындағы Сауда-саттық шартын және Огайо Конституциясының ережелерін бұзғанын, мемлекеттік инвестициялар мен қызметке артықшылықты қарастыратынын мәлімдеді. Арыз берушілер олардың жеке зардаптары қала мен мемлекетке қолжетімді қаражатты азайтатын салық жеңілдіктерінен туындағанын, бұл талапкерлерге "өте ауыр жүк" жүктегенін мәлімдеді.

Федералды сот ісін жүргізу

Кейін бұл іс Коммерциялық баптың талаптары бойынша туындаған федералды сұрақ негізінде айыпталушылар Огайоның Солтүстік округінің АҚШ округтік сотына жіберілді. Айыпкерлер істі қайтадан сотқа қайтару туралы өтініш берді, себебі олар федералды соттың тұрақты талаптарын орындай алмайды. Аудандық сот бұл өтінішті қабылдамады, ең аз дегенде салық төлеуші талапкерлер "муниципальді салық төлеуші" ережесі бойынша іс қозғауы мүмкін деп тапты. Одан кейін аудандық сот сотталушылардың өтінішін қанағаттандырды. Мемлекеттік сотталушыларға қарсы талаптардың он бірінші түзету иммунитетіне тыйым салынды, бірақ олар сотқа шағымданушылар талаптарды қайтадан мемлекеттік сотқа бере алуы үшін қарарсыз деп танылды. Аудандық сот қалған талаптардың барлығы салықтық заңдардың Огайо немесе АҚШ Конституциясын бұзғанын дәлелдемеді және тиісінше, бейтараптықпен қабылданбады. АҚШ-тың Алтыншы округтік апелляциялық сотына шағымданған кезде, сот шешімінің ішінара қабылданбағаны расталды, ал инвестициялық салық кредитіне қатысты талаптар кері қайтарылды. Сот салықтық несие сауда шартын бұзғанын және оны жүзеге асыруды бұйырды, өйткені ол Огайо штатының франшизалық салығына жататын бизнесті мемлекетаралық сауда есебінен мемлекетке емес, жергілікті жерлерде кеңейтуге мәжбүр етті.

Соттың пікірі

Жоғарғы Сот Алтыншы округтің шешімін қайта қарау туралы куәлікті берді және сонымен қатар тараптарға өтініш берушінің инвестициялық салық шегін федералды сотта даулауға құқығы бар-жоғы туралы ақпарат беруді және дәлелдеуді тапсырды. Сот бір ауыздан Алтыншы округтің ісін ішінара босатып, ол бірінші кезекте заңдылықты анықтамай, істің мәнін дұрыс анықтамаған деп шешті. Бас судья Джон Робертс және жеті судьяның қатысуымен шығарылған шешімде Сот жеке тұлғаның мемлекеттік салық төлеуші мәртебесі АҚШ Конституциясының III бабында мемлекеттік салық заңдарына қарсылық білдіру үшін федералды сотта тыңдалатын талапқа сай емес деп тапты. Рут Бадер Гинзбург жеке пікір білдірді.

Робертстің көпшілік пікірі

Сот федералды соттардың сот төрелігін жүзеге асыру өкілеттігі ІІІ бап бойынша іс іс жүзінде немесе дау-дамай болуы талаптарымен шектелетінін айтты. "Егер дау тиісті іс немесе дау болмаса, соттар оны шешуге немесе заңды түсіндіруге құқығы жоқ". Арыз берушілердің өздерінің ісін сотқа қарауға құқылы екендігіне қатысты бұрынғы ұстанымына қарамастан, Сот сонымен қатар, талапкерлер енді заңды тұлға ретінде мәлімдегендіктен, оны анықтау жүгі оларға тиесілі екенін айтты.

Салық төлеуші ретінде зиян

Арыз берушілер негізінен Огайо штатының салық төлеушілері ретінде өздерінің мәртебесіне байланысты, инвестициялық салық кредиті оларға зиян келтірді деп мәлімдеді, өйткені "Огайо штатының қаражатын сарқып, оларға салық төлеу арқылы салым қосты" және осылайша "заңды мақсаттар үшін қолда бар қаражаттың жалпы көлемін азайтып, оларға шамадан тыс ауыртпалық түсірді". Сот бірнеше істі бұған дейін қараған болатын, ол үшін федералды салық төлеушілерге III бап бойынша федералды қаражаттың белгілі бір шығынына қарсылық білдіруге тыйым салынған, өйткені олар салық төлеушілер. Сот федералды салық төлеуші мәртебесін қабылдамаудың негіздері, бұрынғы іс көрсетіп отырғандай, мемлекеттік салық төлеушілерге бірдей күшпен қолданылады деп есептеді. Меллонның муниципалды салық төлеушіге деген құқығы муниципалды іс-әрекетті қамтымайтын талаптарға қатысты қолданылмайды, онда талапкерлер мемлекеттік заңға және мемлекеттік салықтық несиеге қарсы шыққан. Сондай-ақ, Сот "адамдар жалпы алғанда қандай да бір белгісіз жолмен" зардап шеккен жағдайда, бұл заңға қайшы келеді деп есептеді. Сонымен қатар, зиян "нақты немесе жақын арада" емес, "есепті немесе гипотетикалық" болған жағдайда да ешқандай тұрақ жоқ. Сот талапкерлердің келтірген зардабын "сұмдық немесе гипотетикалық" деп санайды, өйткені бұл мемлекеттік заң шығарушылардың несиеден туындаған кірістердің азаюына жауап беретінін болжауды талап етеді (соттың салдары да болжамды және күмәнді деп тапты) талапкерлердің салықтарын көтеру арқылы. Бұл зиянды өтеу мүмкін екендігін анықтау үшін, заң шығарушы салықтық несиелерді жоюдан пайда болған кірістің өсуін талапкерлерге салықтық жеңілдіктер түрінде береді деген болжам жасау қажет. "Екі түрлі болжамдар да өмір сүруді растай алмайды".

Құрылтай туралы ережеге қарсы даулар

Сот мемлекеттік салық немесе шығыс шешімдеріне коммерциялық ережеге қарсы даулар бойынша ерекшелік болуы керек деген аргументті, Соттың Фласт пен Коэн, 392 U. S. 83 (1968 ж.) деген шешімінде рұқсат еткен құрылтай ережелеріне қарсы салық салуға қарсы дауларға ұқсас ретінде қабылдамады, өйткені екі конституциялық ереже де салық салу және шығыс ережелеріне қатысты ерекше шектеу ретінде әрекет етеді. Сотта, діни мекемелерді қолдау үшін ақшалай қаражат тартуға тыйым салу құқығы, талапкерлердің сауда туралы шарттың негізінде қандай құқықтарының болмасын, "негізінен өзгеше" екенін түсіндірді, ал талапкерлер "бұл салыстыруды жасауға тырысқан, бұл өте жоғары деңгейдегі жалпылау, сондықтан үкімет билігіне қатысты кез келген конституциялық шектеулер мемлекеттің салық салу және жұмсау қабілетін "ерекше шектейді". Flast-та келтірілген зиян, керісінше, талапкерден дінге көмек көрсету үшін жұмсалатын ақшаны алу болды, бұл зиян осы жағдайда айтылғаннан айырмашылығы, тыйым салу арқылы өтелуі мүмкін.

Гинзбургтің келісімі

Сот Рут Бадер Гинзбург жеке келісетін пікірін ұсынды, онда ол Соттың шешімін мақұлдады, ол ұзақ уақытқа созылған прецедентке негізделген деп санайды және оның пікірінің теңгерімінде. Алайда ол 1970 жылдардың соңынан 1990 жылдардың басына дейінгі шешімдерде қабылданған Соттың өкілеттігін шектеу туралы "үлкен ескерту" білдіру үшін бөлек хат жазды, ол Соттың шешімін қолдау үшін қажет емес деп санайды.