Кіріспе
1916 жылғы өлең В. Б. Йейтс Easter, 1916 - бұл В. Б. Йейтс 1916 жылы 24 сәуірде Ұлыбританияның Ұлыбританияға қарсы көтерілісі туралы өлең. Көтеріліс сәтсіз аяқталып, ирландтық республикашыл басшылардың көпшілігі өлтірілді. Өлең 1916 жылдың мамыр мен қыркүйек айлары аралығында жазылған, жеке басылымда 25 данада басылып шыққан және 1920 жылы журналдарда жарияланған, бірақ алғаш рет 1920 жылы Майкл Робартес пен би жинағында жарияланған.
Easter, 1916 is a poem by W. B. Yeats describing the poet's torn emotions regarding the events of the Easter Rising staged in Ireland against British rule on Easter Monday, April 24, 1916. The uprising was unsuccessful, and most of the Irish republican leaders involved were executed. The poem was written between May and September 1916, printed privately, 25 copies, and appeared in magazines in 1920 but first published in 1920 in the collection Michael Robartes and the Dancer.
Өмірбаян
Еліне ұлтшылдықпен қараса да, Йейтс Ирландияның тәуелсіздігін қамтамасыз етудің құралы ретінде зорлық-зомбылықты қабылдамады, нәтижесінде көтеріліске жетекшілік еткен кей тұлғалармен қарым-қатынасы бұзылды. Революционерлердің басшыларын кенеттен және кенеттен өлтіру, бұл Йейтс үшін, сондай-ақ, сол кездегі қарапайым ирландтықтар үшін де шоқ болды, олар оқиғалардың осындай жаман бұрылысын күтпеді. Ейтс осы өлеңінде революциялық қозғалысқа қатысты сезімдерін білдірді, ал "Құдіретті сұлулық дүниеге келді" деген үнемі қайталана беретін рефрен, өте жақсы нәтиже берді, өйткені Пасхалық көтерілістің басшыларын өлтірудің мақсаты кері әсер етті. Бұл қастандықтар Ирландия республикашыл қозғалысының құлдырауына емес, қайта жандануына әкелді.
Құрамы
Ейтс пен кейбір революциялық қайраткерлер арасындағы бастапқы әлеуметтік және идеологиялық қашықтық поэмада бейнеленген, бірінші строфада поэманың баяндаушысы көтеріліске дейін революционерлермен тек "әдепті мағынасыз сөздер" (6) алмастырғанын және тіпті олардың саяси амбициялары туралы "мазақтау немесе хикая" (10) жасағанын мойындайды. Алайда, бұл көзқарас, стирафаның соңында рефренмен өзгеріп, Йейтс баяндаушы мен революционерлердің арасындағы ажырау сезімінен ерекше бірлік көңіл-күйіне көшіп, ақырғы жолға өлеңнің барлық тақырыптарын революциялық басшыларды өлтірген кезде болған түпкілікті өзгеріске сілтеме жасай отырып енгізеді: "Барлығы өзгерді, мүлдем өзгерді: қорқынышты сұлулық туды". (1516) Строфаның соңғы жолдарының ритмикалық ұқсастығы сол дәуірдің танымал балладаларына, сондай-ақ Уильям Блейктің синтаксистік эхоларына ұқсас. Екінші строфада баяндаушы Пасхалық көтеріліске қатысқан негізгі тұлғаларды нақтырақ сипаттап, олардың аттарын атамай-ақ, оларға сілтеме жасайды. Строфаның басында сипатталған әйел революционер - графня Маркиевич, ол Йейтспен жақсы таныс және ұзақ уақыт досы болды. "Мектеп ұстаған / Қанат атты атына мінген" Патрик Пирске сілтеме жасайды, ал Пирстің "көмекшісі мен досы" туралы жолдар Томас Макдонагқа сілтеме жасайды. Ейтс үшті сипаттағанда, оның Пасхалық көтеріліске қатысты күйзеліске ұшыраған сезімдері өте қатты айтылған. Ол графня Маркевичтің "жарқын" дауысын революционер ретінде, оның жас кезінде салыстырмалы түрде "жағымды" дауысын еске түсірумен салыстырады; және ол Пирстің менмен қоғамдық тұлғасын оның "сезімтал" табиғаты туралы әсеріне қарсы қойып, оның идеалдары қаншалықты "батыл және тәтті" екенін сипаттайды, тіпті ол мен Макдонаға "күш" қолдану керек болғанымен. Бұл стихия сонымен қатар Йейтс кейбір революциялық тұлғаларға деген жеке сезімдерін топтың ұстанған ұлы ұлтшылдық мақсатынан қалай ажырата алатынын көрсетеді. Йейтс жоғарыда аталған үш республикалық көшбасшыны оң бағалағанмен, ол майор Джон Макбрайдты жек көреді, ол Мод Гоннның (өз кезегінде бірнеше жыл бойы Йейтс романтикалық сезімдерінің нысанасы болған) күйеуі ретінде Гонн мен олардың қызын некеде қорлықтады деп айыпталды, бірақ ешқашан дәлелденген жоқ. Бұл өлеңде, Макбрайд "қадірсіз еркек" (32) ретінде аталса да, ол "қазғырып қайтқан" (33) баяндаушының жүрегіне жақын адамдарға, Йейтс оны өзінің мақтау сөзінде республикалық идеалдарына құлағандардың қатарына енгізеді: "Бірақ мен оны әнде санаймын; / Ол да өз рөлінен бас тартты / Кездейсоқ комедияда / Ол да өз кезегінде өзгерді" (367). "Кейінгі комедия" деген сөз тіркесі сарказммен толтырылған, бұл адам өмірінің қажетсіз жоғалуына (ол кейінірек тағы бір тармақта қайтадан назар аударады) және кісі өлтірудің мәнсіздігіне назар аударады. Ейтс строфаның соңында қайталанған айыптауын атап өтті, Пасхалық көтерілістің басшыларын өлтіру нәтижесінде "Құдіретті сұлулық дүниеге келді" (40). Үшінші строфа алғашқы екі строфадан ерекшеленеді, өйткені "Мен" бірінші тұлғалық баяндауынан бас тартып, өзендер, бұлттар мен құстардың табиғи әлеміне көшеді. Баяндамашы өзгеру тақырыбын ("Минут сайын олар өзгеріп отырады (48) Минут сайын өзгеріп отырады" (50)) деп түсіндіреді және строфаны ашатын және жабатын тас символын енгізеді. Бұл стихиядағы бейнелердің көпшілігі сияқты бұлттардың қозғалуы, жыл мезгілінің өзгеруі, жылқының құйрығының жылжуы сияқты олардың өткіншілігімен сипатталатын бейнелерден айырмашылығы, тас тұрақтылықтың символы болып табылады. Йейтс революционерлердің мақсатының беріктігін таспен салыстырады; олардың жүректері "тасқа таңғалған" (43). Тас "тірі өзенді" (44) бұзады немесе "басады", бұл революционерлердің мақсатына деген беріклігінің аз берілген адамдардың өзгермелілігіне қалай қарама-қайшы келетінін бейнелейді. Олардың мақсатының ерекшелігі, олардың ақырғы өлімдеріне әкелген, сол кездегі күнделікті ирланд қоғамының жайбарақаттылығы мен бей-жайлығын кескен. Поэманың төртінші және соңғы строфасы бірінші және екінші строфалардың бірінші тұлғалық баяндауын қайталайды. Строфа тас жүректің бейнесіне қайта оралады: "Төбегейлі құрбандық / Жүректі тас қыла алады" (578), деп жазды Йейтс, Пасхалық көтерілістегі ирланд республикашыларының табанды күресін британдық билікке қарсы ирландтық көтерілістердің ұзақ тарихы аясында қойып, сонымен қатар тәуелсіздік үшін күрестің үлкен психологиялық шығындарына сілтеме жасады. Расында да, баяндауш...