Кіріспе

Пропорционализм - бұл салдарынан пайда болатын теориялар мен деонтологиялық теориялар арасында жатқан этикалық теория. Пайдалылық сияқты салдарынан пайда болатын теориялар, іс-әрекеттің дұрыс немесе дұрыс емес екенін айтады, бірақ деонтологиялық теориялар, мысалы, Иммануил Канттың категорикалық императиві, іс-әрекеттердің өзінен-өзі дұрыс немесе дұрыс емес екенін айтады. Алайда, ережелік утилитаризм сияқты пропорционалистік теориялар пропорционалды себеп оны ақтамаса, принципке қарсы шығу ешқашан дұрыс емес дейді. 1960-шы жылдары пропорционализм табиғи заңды дамытуға арналған консеквенциалистік әрекеті болды, негізінен рим-католик телеологиялық теориясы, 13-ші ғасырдағы схоластикалық теолог Томас Аквинмен тығыз байланысты, сонымен қатар Максим Исповедник және Дамасктың Иоанн сияқты шіркеу аталарынан, сондай-ақ ертедегі пұтқа табынушы философиялық мектептерден кездесті. Рим-католик шіркеуінің Табиғи моральдық заң туралы ілімдерінде белгіленген моральдық нұсқаулар, негізінен, әлі де жаман әрекеттерді осылай жіктейді. Белгілі бір жағдайларда онтикалық жақсылықтар мен онтикалық жамандықтардың тепе-теңдігі бар (онтикалық жамандықтар - бұл аморальдық емес, тек ауырсыну немесе азаптау, онтикалық жақсылықтар - бұл ауырсынуды немесе азаптылықты жеңілдететіндер). Пропорционализм адамның әрекеттің жақсылығы мен қажетті жамандығын өлшеу арқылы дұрыс әрекет жолын анықтай алатындығын айтады. Нәтижесінде пропорционализм жамандықтың ең кішісін таңдауға бағытталған. Папа Иоанн Павел II өзінің 1993 жылы жарияланған Veritatis Splendor энцикликасында 1960-шы жылдардағы пропорционализмді жоққа шығарды (бағ. 75-бап), және Evangelium Vitae, 1995 (сағ. 68-бап) Оның орнына ол моральдық әрекеттің объектісіне (finis operis), әрекетті орындайтын адамның ниетіне (finis operantis) және әрекетті қоршап тұрған жағдайларға негізделген есеп береді.

Бернард Хуздың пропорционализмі

Бернард Хуз пропорционализм теориясына елеулі үлес қосты, ол өзінің көзқарасын 1987 жылы "Пропорционализм: американдық пікірталас және оның еуропалық тамыры" атты мәтінінде тұжырымдады. Хуз мойынсұнбаушылықты ақтайтын барабар себеп болмаса, бұзыла алмайтын қатаң абсолюттік моральдық заңдар бар деп есептеді. Сондықтан агенттер, егер агентке Заңға қарсы әрекет етуге мүмкіндік беретін жағдай туындамаса, Католик шіркеуінің табиғи моральдық заңы түріндегі заңды моральды ұстануға тиіс.