Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Пропорционализм - бұл салдарынан пайда болатын теориялар мен деонтологиялық теориялар арасында жатқан этикалық теория. Пайдалылық сияқты салдарынан пайда болатын теориялар, іс-әрекеттің дұрыс немесе дұрыс емес екенін айтады, бірақ деонтологиялық теориялар, мысалы, Иммануил Канттың категорикалық императиві, іс-әрекеттердің өзінен-өзі дұрыс немесе дұрыс емес екенін айтады. Алайда, ережелік утилитаризм сияқты пропорционалистік теориялар пропорционалды себеп оны ақтамаса, принципке қарсы шығу ешқашан дұрыс емес дейді. 1960-шы жылдары пропорционализм табиғи заңды дамытуға арналған консеквенциалистік әрекеті болды, негізінен рим-католик телеологиялық теориясы, 13-ші ғасырдағы схоластикалық теолог Томас Аквинмен тығыз байланысты, сонымен қатар Максим Исповедник және Дамасктың Иоанн сияқты шіркеу аталарынан, сондай-ақ ертедегі пұтқа табынушы философиялық мектептерден кездесті. Рим-католик шіркеуінің Табиғи моральдық заң туралы ілімдерінде белгіленген моральдық нұсқаулар, негізінен, әлі де жаман әрекеттерді осылай жіктейді. Белгілі бір жағдайларда онтикалық жақсылықтар мен онтикалық жамандықтардың тепе-теңдігі бар (онтикалық жамандықтар - бұл аморальдық емес, тек ауырсыну немесе азаптау, онтикалық жақсылықтар - бұл ауырсынуды немесе азаптылықты жеңілдететіндер). Пропорционализм адамның әрекеттің жақсылығы мен қажетті жамандығын өлшеу арқылы дұрыс әрекет жолын анықтай алатындығын айтады. Нәтижесінде пропорционализм жамандықтың ең кішісін таңдауға бағытталған. Папа Иоанн Павел II өзінің 1993 жылы жарияланған Veritatis Splendor энцикликасында 1960-шы жылдардағы пропорционализмді жоққа шығарды (бағ. 75-бап), және Evangelium Vitae, 1995 (сағ. 68-бап) Оның орнына ол моральдық әрекеттің объектісіне (finis operis), әрекетті орындайтын адамның ниетіне (finis operantis) және әрекетті қоршап тұрған жағдайларға негізделген есеп береді.
Proportionalism is an ethical theory that lies between consequential theories and deontological theories. Consequential theories, like utilitarianism, say that an action is right or wrong, depending on the consequences it produces, but deontological theories, such as Immanuel Kant's categorical imperative, say that actions are either intrinsically right or intrinsically wrong. Proportionalist theories like rule utilitarianism, however, say that it is never right to go against a principle unless a proportionate reason would justify it. In the 1960s, proportionalism was a consequentialist attempt to develop natural law, a principally Roman Catholic teleological theory most strongly associated with the 13th century scholastic theologian Thomas Aquinas, but also found in Church Fathers such as Maximus the Confessor and John of Damascus, as well as early pagan schools of philosophy such as Stoicism. The moral guidelines set down by Roman Catholic magisterial teachings of Natural Moral Law are mostly upheld in that intrinsically evil acts are still classified so. In certain situations where there is a balance of ontic goods and ontic evils (ontic evils are those that are not immoral but merely cause pain or suffering, ontic goods are those that alleviate pain or suffering). Proportionalism asserts that one can determine the right course of action by weighing up the good and the necessary evil caused by the action. As a result, proportionalism aims to choose the lesser of evils. Pope John Paul II rules out the 1960s proportionalism in his encyclicals Veritatis Splendor, promulgated in 1993 (cf. section 75), and in Evangelium Vitae, 1995 (cf. article 68). Instead he offers an account of moral action based on the object of the act (finis operis), the intention of the person performing the act (finis operantis), and the circumstances surrounding the action.
Бернард Хуздың пропорционализмі
Бернард Хуз пропорционализм теориясына елеулі үлес қосты, ол өзінің көзқарасын 1987 жылы "Пропорционализм: американдық пікірталас және оның еуропалық тамыры" атты мәтінінде тұжырымдады. Хуз мойынсұнбаушылықты ақтайтын барабар себеп болмаса, бұзыла алмайтын қатаң абсолюттік моральдық заңдар бар деп есептеді. Сондықтан агенттер, егер агентке Заңға қарсы әрекет етуге мүмкіндік беретін жағдай туындамаса, Католик шіркеуінің табиғи моральдық заңы түріндегі заңды моральды ұстануға тиіс.
Bernard Hoose was a significant contributor to the theory of proportionalism, first summarising his viewpoint in the 1987 text 'Proportionalism: The American Debate and its European Roots'. Hoose held that there are rigid absolutist moral laws that cannot be violated unless there exists a proportionate reason that would justify disobedience. Agents must therefore follow the legalistic morality held by the Catholic Church, in the form of Natural Moral Law, unless a situation arose that would allow the agent to act against the Law.