Кіріспе

Ежелгі еуропалық қолжазба (б.з.д. Бұл философиялық трактат, ол философ Анаксагордың ортасында жасалған, құдайлардың тууы туралы айтылған, орфикалық поэмаға аллегориялық түсініктеме. Бұл шиыршықтың б. з. б. 340 жылы Македония патшасы Филипп II билік құрған кездегі басынан бері сақталып келе жатқаны белгілі. Поэманың өзі б.з.д. V ғасырдың аяғында жазылған, ал "грек діні, софистік қозғалысы, ерте философия және әдеби сынның шығу тегі саласында бұл 20 ғасырдың ең маңызды мәтіндік ашылуы". Кейінгі жылдары аралық басылымдар мен аудармалар жарық көргенмен, қолжазбаның тұтастай көлемі 2006 жылы жарық көрді.

Ашылу

Бұл шиыршық 1962 жылы 15 қаңтарда Грекияның солтүстігіндегі Македонияның Дервени қаласында Салоникиден Кавалаға баратын жолда табылған. Бұл жер ежелгі Лете қаласына қарасты бай зираттың бір бөлігі болған некрополдегі бір ақсүйектің қабірі. Бұл Батыс дәстүріндегі ең көне қолжазба, Грекияда табылған жалғыз көне папирус және, мүмкін, қайдан келгеніне қарамастан, грек тілінде жазылған ең көне папирус. Алайда, бұл оны оқуды өте қиын етті, өйткені сиясы қара және фон да қара; сонымен қатар, ол 266 фрагмент түрінде сақталған, олар шыны астында төмендеу ретімен сақталған және мұқият қайта құрылуы керек болды. Көптеген кішігірім фрагменттер әлі де орналастырылмаған. Папирус Салоникидегі археологиялық мұражайда сақталған.

Мазмұны

Мәтіннің негізгі бөлігі - "Орфи бастамашыларының" Дионис құрметіне арналған алты өлшемді поэмаға берген түсініктемесі. Өлеңнің үзінділері келтіріледі, содан кейін мәтіннің негізгі авторының түсіндірмелері келтіріледі, ол өлеңнің сөзбе-сөз айтылғанды білдірмейтінін көрсетуге тырысады. Поэма "Есіктерді жап, сендер, білімсіздер" деген сөздермен басталады, бұл Платонның құпиялылық туралы айтқан атақты сөздері. Аудармашының айтуынша, бұл Орфейдің өлеңін аллегория ретінде жазғанын көрсетеді. Поэмада сипатталған теогонияда Никс (Түн) Уранды (Көк) туып, ол бірінші патша болады. Артта тұрған Кронос Уранның патшалығын алады, бірақ оның орнын бүкіл ғаламға билік жүргізетін Зевс алады. Зевс өз күшін Никс киелі үйінен оракулдарды есту арқылы алады, ол оған "содан кейін ол жүзеге асыратын барлық оракулдарды" айтады. Мәтіннің соңында Зевс анасы Реяны зорлайды, бұл Орф теогониясында Деметренің тууына әкеледі. Зевс Деметрді зорлап, Диониспен некелескен Персефонаны дүниеге әкелген болар еді. Алайда бұл оқиғаның осы бөлігі қазір жоғалған екінші орамада жалғасқан болуы керек. Өлеңнің түсіндірмешісі Орфейдің бұл әңгімелерден ешқайсысын сөзбе-сөз емес, аллегориялық сипаттағы деп санайды. Мәтіннің алғашқы сақталған бағаналары нашар сақталған, бірақ оккульттік салт-дәстүрлер туралы, соның ішінде Эринияларға (Фурияларға) құрбандықтар, проблемаға айналған даймондарды қалай жою керек және сиқыршылардың сенімі туралы айтады. Олардың ішінде философ Гераклиттің сөздері де бар. Олардың қайта құрылуы өте даулы, өйткені тіпті фрагменттердің реті де таласқа түседі. Жақында екі түрлі реконструкция ұсынылды, ол Валерия Пиано және Ричард Янко, ол басқа жерде осы бағаналарда философ Парменидтің цитаты бар екенін анықтады.

Соңғы оқылым

Мәтін оның ашылғанына қырық төрт жыл болғаннан кейін ресми түрде жарияланбады (бұл үш жартылай басылымда жарық көрді). 2005 жылы философиялық зерттеулер институтының А. Л. Пьеррис және Оксфорд университетінің Оксиринх папирустары жобасының директоры Дирк Оббинк бастаған сарапшылар тобы Роджер Макфарлейн мен Бригам Янг университетінің Джин Уэредің заманауи мультиспектральды бейнелеу әдістерінің көмегімен күрделі мәтінді редакциялауға жақсы тәсіл жасауға тырысты. Алайда, бұл бастаманың нәтижелері жарияланбады және ғалымдарға қолжетімді болмады. Папирус ақырында Салоникиден келген ғалымдар тобымен (Tsantsanoglou және басқалар, төменде) жарияланды, ол фрагменттерді талдау негізінде фотосуреттермен және аудармамен бірге папирус мәтінін толық ұсынады. Кейінгі кезде папирусті оқуда жетістіктерге қол жеткізілді.

Жазу стилі

Папирустағы мәтінде диалектілер араласқан. Ол негізінен аттик және ион гректерінің қоспасы; дегенмен, онда бірнеше дориялық формалар бар. Кейде бір сөз әр түрлі диалектілік формаларда кездеседі, мысалы, cμικρό , μικρό; ντα, ἐόντα; νιν for μιν және т.б.

Еуропаның ең көне кітабы

Дервени папирусы ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік естелік тізіліміне енгізілген және ең көне еуропалық кітап ретінде белгілі.