Көк ноталар: Жас және блюз музыкасындағы ерекшелік
Blue note
Жаз бен блюзде қолданылатын «көк нота» - бұл стандарттан сәл өзгеше дыбыс. Бұл ноталар көбінесе төменгі тембрде орындалады, экспрессия үшін өзгертіледі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Стандарттыдан сәл өзгеше биіктікте орындалатын немесе айтылатын нота.
Note sung or played at a slightly different pitch than standard
Джаз және блюзде "көк нота" – экспрессивті мақсаттар үшін стандартты биіктіктен сәл өзгеше айтылатын немесе орындалатын нота. Әдетте, бұл өзгеріс төрттен бір тон мен жарты тон арасында болады, бірақ музыкалық контекстке қарай өзгеріп отырады.
In jazz and blues, a blue note is a note that—for expressive purposes—is sung or played at a slightly different pitch from standard. Typically the alteration is between a quartertone and a semitone, but this varies depending on the musical context.
Шығуы мен мәні
Жалпы блюз сияқты, көк ноталар да көп нәрсені білдіре алады. Алайда, олардың ортақ қасиеті – классикалық музыкалық тұрғыдан алғанда күткеннен төмен дыбықталуы. Бірақ бұл төмендеу әртүрлі формада болуы мүмкін. Бір жағынан, бұл шамамен ширек тондық микротондық айырма болуы мүмкін. Мұндай жағдайда үлкен де, кіші де емес, бейтарап интервалдар туралы айтуға болады. Екінші жағынан, төмендеу толық жарты тонға жетеді – пернетақталы аспаптарда міндетті түрде осылай болуы керек. Бұл жоғары немесе төмен қарай сырғу түрінде де болуы мүмкін. Бұл микротондық, көзбен шамалау қиын нәрсе болуы мүмкін, немесе жарты тондық аралықтағы екі нота арасындағы байланыс сияқты болып, бір емес, екі көк нотаның пайда болуына әкелуі мүмкін. Көк нота тіпті Шығыс музыкасында кең таралған микротондық дірілмен де белгіленуі мүмкін. Осылай өңделген ладтың дәрежелері жиілігі бойынша үшінші, жетінші, бесінші және алтыншы болып саналады.
Like the blues in general, the blue notes can mean many things. One quality that they all have in common, however, is that they are lower than one would expect, classically speaking. But this flatness may take several forms. On the one hand, it may be a microtonal affair of a quarter tone or so. Here one may speak of neutral intervals, neither major nor minor. On the other hand, the lowering may be by a full semitone—as it must be, of course, on keyboard instruments. It may involve a glide, either upward or downward. Again, this may be a microtonal, almost imperceptible affair, or it may be a slur between notes a semitone apart, so that there is actually not one blue note but two. A blue note may even be marked by a microtonal shake of a kind common in Oriental music. The degrees of the mode treated in this way are, in order of frequency, the third, seventh, fifth, and sixth.|Peter van der Merwe (1989)|Origins of the Popular Style|source=p. 119
Көк ноталар әдетте төмендетілген үшінші, төмендетілген бесінші және төмендетілген жетінші лад дәрежелері деп есептеледі. Төмендетілген бесіншіні көтерілген төртінші деп те атайды. Блюз ладының "ішкі минорлық тоналдылығы болғанымен, ол көбінесе мажорлық аккордтардың өзгеруімен 'күшпен' үйлестіріледі, нәтижесінде ерекше диссонанстық тоналдық қақтығыс туындайды". Ирландия музыкасында "ұзын ноталар" деп аталатын бүгілген немесе "көк ноталар" маңызды рөл атқарады.
The blue notes are usually said to be the lowered third, lowered fifth, and lowered seventh scale degrees. The lowered fifth is also known as the raised fourth. Though the blues scale has "an inherent minor tonality, it is commonly 'forced' over major key chord changes, resulting in a distinctively dissonant conflict of tonalities". Bent or "blue notes", called in Ireland "long notes", play a vital part in Irish music.
Теория және өлшеу
Музыка теориясы ғалымдары көк ноталардың еуропалық 12 тондық тең темпераменттік құраудан тумаған, таза интонацияның интервалдары екендігі жөнінде ұзақ уақыттан бері болжам жасап келеді. Таза интонациялық музыкалық интервалдар гармониялық қатардан тікелей пайда болады. Адамдар гармониялық қатарды нәресте кезінен бастап табиғи түрде үйренеді. Бұл сөйлеуді түсіну (мысалы, формантты қараңыз) және тональды музыканы қабылдау сияқты көптеген есту қызметтері үшін өте маңызды. Гармониялық қатарда негізгі тоникалық тонның обертондылары тоникалық жиіліктің бүтін еселігі ретінде пайда болады. Сондықтан, музыкалық интервалдарды осы жүйеде бүтін сандардың қатынасы түрінде көрсету ыңғайлы (мысалы, 2/1 = октава, 3/2 = таза квинта, т.б.). Таза және тең темпераменттік құрау арасындағы қатынасты 12 тондық тең темпераменттік центтер жүйесі арқылы ыңғайлы түрде көрсетуге болады. Таза интонация басқа мәдениеттердің музыкасында, мысалы, 17 тондық араб шкаласы мен 22 тондық үнді классикалық музыка шкаласында кең таралған. Африка мәдениеттерінде таза интонациялық шкалалар қалыпты жағдай, ерекшелік емес. Блюз африкалық құлдардың а капелла далалық шақыруларынан пайда болғандықтан, оның ноталары Батыс Африканың музыкалық шкалаларымен тығыз байланысты таза интонациялық шығу тегінен болуы күтіледі. Бұл нота көбінесе 5/4 (386 цент) таза құрастырылған үлкен третімен бірге айтылады, бұл "бейтарап треті" деп аталады. Екі тон арасындағы бұл иілу немесе жылжу блюздің маңызды ерекшелігі болып табылады. Барбершоп квартеті де афроамерикалықтардың шығу тегінен пайда болған сияқты. Блюзде екеуі де қолданылса да, кейде бір әнде қолданылса да, 9/5 тональды орны әлдеқайда көп кездесетіні таң қалдыратын жайт. Көк ноталардың 12 тондық тең темпераменттік жүйеде дәл көрсетілмеуі таңқаларлық емес, өйткені ол өте сәл түзетілген таза квинталар циклынан тұрады (яғни 3/2). Жоғарыда аталған көк ноталар интервалдары 2 немесе 3-ке бөлінетін жай сандарды қамтиды. 3-тен жоғары жай сандар гармоникалары 12 тондық тең темпераменттік ноталардан сезімдік тұрғыдан өзгеше. Блюз африкалық таза интонациялық шкаланың еуропалық 12 тондық музыкалық аспаптармен және гармониямен бірігуі нәтижесінде дамыған болуы мүмкін. Нәтижесінде, ерекше американдық музыка пайда болды, ол әлі күнге дейін бастапқы түрінде кеңінен орындалуда және американдық джаздың тағы бір жанрының негізін құрайды.
Music theorists have long speculated that blue notes are intervals of just intonation not derived from European 12 tone equal temperament tuning. Just intonation musical intervals derive directly from the harmonic series. Humans naturally learn the harmonic series as infants. This is essential for many auditory activities such as understanding speech (see formant) and perceiving tonal music. In the harmonic series, overtones of a fundamental tonic tone occur as integer multiples of the tonic frequency. It is therefore convenient to express musical intervals in this system as integer ratios (e. g. = octave, 3/2 = perfect fifth, etc.). The relationship between just and equal temperament tuning is conveniently expressed using the 12 tone equal temperament cents system. Just intonation is common in music of other cultures such as the 17 tone Arabic scale and the 22 tone Indian classical music scale. In African cultures, just intonation scales are the norm rather than the exception. As the blues appears to have derived from a cappella field hollers of African slaves, it would be expected that its notes would be of just intonation origin closely related to the musical scales of western Africa. This note is commonly slurred with a major third justly tuned at 5/4 (386 cents) refer to as a "neutral third". This bending or glide between the two tones is an essential characteristic of the blues. The barbershop quartet idiom also appears to have arisen from African American origins. It was a surprising finding that 9/5 was a much more common tonal location although both were used in the blues, sometimes within the same song. It should not be surprising that blue notes are not represented accurately in the 12 tone equal temperament system, which is made up of a cycle of very slightly flattened perfect fifths (i. e. 3/2). The just intonation blue note intervals identified above all involve prime numbers not equally divisible by 2 or 3. Prime number harmonics greater than 3 are all perceptually different from 12 tone equal temperament notes. The blues has likely evolved as a fusion of an African just intonation scale with European 12 tone musical instruments and harmony. The result has been a uniquely American music which is still widely practiced in its original form and is at the foundation of another genre, American jazz.