Кіріспе

1829 жылы Уолтер Скотттың романы Гейерштейннің Аннасы немесе тұман қыз (1829) - сэр Уолтер Скотттың Уэверли романдарының бірі. Бұл оқиға Орталық Еуропада, негізінен Швейцарияда, Тьюксбери шайқасында (1471) йорктердің жеңісінен кейін көп ұзамай орын алады. Ол 1477 жылдың басында Нанси шайқасында Бургундияның жеңілуімен аяқталатын негізгі іс-әрекетпен швейцарияның Бургундия соғыстарына қатысу кезеңін қамтиды.

Құрамы және көздері

1823 жылы мамыр айында Скотт Квентин Дюрварды бітіргеннен кейін, ол Бургундиялық Карл мен Людовик XI өлімдерін "қадағалауға тырысу" ниеті туралы айтты. Бес жылдан кейін ол Гейерштейннің Аннасын бастады, ол Чарльздың Нэнси шайқасында қайтыс болуымен аяқталады және Луи фонда аумақтық олжаны жинап алады. Роман 1828 жылдың қыркүйегі мен 1829 жылдың сәуірінде жазылған. Скотт Квентин Дюрвард үшін өзінің тарихи дереккөздеріне, атап айтқанда Филипп де Коминнің естеліктеріне сүйене алды. Ол сондай-ақ Швейцария, Прованс және Құпия трибунал туралы қазіргі заманғы зерттеулерді, Барантедің Бургундия герцогтарының жақында жарияланған тарихын және оның досы Джеймс Скене Рубиславтың континенттік сапарларынан алынған қолжазба материалдарын қолданған. Анжуның Маргарет және король Рене үшін Скотт негізінен Елизавета Холлиншедтің Англия, Шотландия және Ирландия жылнамаларын ұстанады.

Басылымдар

Алғашқы басылымын үш томдық болып Эдинбургте Cadell and Co. баспасы 1829 жылы 20 мамырда, ал Лондонда Simpkin and Marshall баспасы 25 мамырда шығарды. Басып шығару саны 8000 немесе 8500 болған және бағасы бір жарым гинея (£ 11 11s 6d немесе £ 1,571⁄2). Скотт романының алғашқы бөлігіне назар аударған мәтінді қайта қарастырды және оны "Магнум" басылымы үшін кіріспе мен жазбалармен қамтамасыз етті, онда ол 1833 жылдың қаңтар мен ақпан айларында 44 және 45-томы ретінде жарық көрді. Дж. Х. Александрдың стандартты қазіргі заманғы сын басылымы 2000 жылы Уэверли романдарының Эдинбург басылымының 22-томы ретінде жарияланды: бұл бірінші басылымға негізделген; "Магнум" материалы 25-б томында пайда болды.

Сюжетке кіріспе

Екі Ланкастерлік жер аударылғандар Бургундия герцогы Чарльз Батылдың сарайына құпия тапсырмамен барады. Олар оның көмегін алып, Англияның корольдік тажын Йорктік Эдуард IV-тен қайтарып алуды үміттенеді. Екі ағылшын Швейцария тауларында қиындыққа тап болады. Олар жаңадан тәуелсіз Швейцария Конфедерациясының саясатына араласатын және Шарльға швейцария халқына қатысты мінез-құлқы туралы шағымдармен қарсы тұруды жоспарлайтын графня Анна мен оның отбасына кездеседі. Екі топ бірге жолға шығады. Анна әжесінен сыйқырлық қабілеттерді мұра еткен болуы мүмкін, бұл оған түсіндіруге болмайтын іс-әрекеттерді жасауға мүмкіндік берді. Саяхатшылар сондай-ақ Vehmgericht немесе құпия сот деп аталатын көлеңкелі ұйымға тап болады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Саудагер Джон Филипсон мен оның ұлы Артур Базельге қарай сапар шегіп бара жатқанда, оларды дауыл басып, жақында болған жер сілкінісі салдарынан пайда болған жартастың шетінде қалды. Артур олардың жетекшісі Антонио көрсеткен мұнараға қарай бара жатқанда, оны жақын арада қауіптен Анна құтқарып, оны ағасы Бидерманның таулы үйіне алып барды. Оның әкесі Бедерман мен оның ұлдарымен қауіпсіз жерге әкелінген болатын. Кешкі ойындар кезінде Рудольф оларға қосылған, жас ағылшынның садақпен машықтануына қызғанышпен қарап, оған қарсы шықты, бірақ оларды Анна естіді, және жекпе-жек үзілді. Саяхатшылар өздерінің саяхаттарын жалғастыруға шақырылды. Швейцарияның делегациясы, Карлос Смелыймен Хагенбахтың талап-арыздарына қатысты наразылық білдіруді тапсырды. Базельдің судьялары оларға қалаға кіруге рұқсат бермегендіктен, олар қорғануды қамалдың қираған жерлеріне алды. Түнгі күзет кезінде Артур Аннаның көрінісін көргенін ойлады және Рудольф оның отбасы тарихы туралы айтып берген, оның ата-бабалары табиғаттан тыс жаратылыстармен қарым-қатынаста болған дегенге сенді. Швейцария мен герцогтің басқарушысы арасындағы қақтығысты болдырмау үшін саудагер өзі мен ұлының олардан бұрын жүруін жөндеді, бірақ Бургундияның қамалына жеткенде, оларды губернатор жеке тұтқындарға қамап қойды. Алайда Артурды Анна діни қызметкердің көмегімен, ал әкесі Бидерманның көмегімен босатты. Швейцариялық жастар тобы қалаға кіріп, азаматтарды Хагенбахты өлтіруге итермеледі, өйткені ол сатқындықпен мойындаған депутатты өлтіруге ниеттенген. Саудагерден алынған құнды алқаны Сигизмунд қайтарып берді, ал депутаттар герцогпен сұхбат алуға шешім қабылдады, ағылшындық олардың ісіне оң баға беріп, оған қолдау көрсетуге бел буды. Чарльздың штаб-пәтеріне бара жатқанда, ата мен ұлын Анн әйел ретінде маскировкалаған әйелдер басып алды және Артурға құлақ түріп, әртүрлі жолдармен саяхаттарын жалғастырды. Ақсақал құпия діни қызметкермен кездесті, ол оған "Алтын жүнге" жол көрсетті, онда оны өзінің жатын бөлмесінен төмен түсіріп, Вехмик сотының немесе киелі трибуналының алдында сөйлеуге шақырды және олардың құпия күштері туралы сөйлесуден сақтанды. Жас жігіт Аннеттпен кездесіп, қамалға алып барды, онда ол кешті сүйікті әйелмен өткізді және келесі күні онымен бірге Страсбургте әкесіне қосылды. Соборда олар Анжуның Маргаретпен кездесті, ол Филипсонды Джон де Вере, Оксфордтың 13-ші графы, Ланкастер әулетінің адал адамы деп таныды және онымен бірге герцогке йоркистерге қарсы көмек сұрауға өтініш жасады. Карлдың лагеріне жеткенде графты ескі қарулы серігі ретінде қарсы алды және Прованс Бургундияға берілу шартымен іздеген көмегінің уәдесін алды. Артур Маргаретке әкесіне осыған сәйкес көндіруге үгіттеу үшін Экс-ан-Прованске жіберілді, ал граф өзінің қонағын өзінің бургерлері мен швейцариялық депутаттармен сұхбаттасуға ертіп барды. Анжу королі Рене трубадурлар қоғамын және еріншек ойын-сауықтарды артық көретіндіктен, қызы монастырға бас сауғалауға мәжбүр болды. Алайда Артурдан герцогке графтың миссиясының нәтижесі туралы естігеннен кейін, ол сарайға оралды және әкесіне патшалығын қол қоюға итермеледі. Оның немересі Ферран Нойшательде Бургундия әскерінің жеңілгені туралы хабармен келді. Артур өзінің қолбасшысы Зигмундтен түнгі күзет кезінде Аннаның көлігін емес, өзін көргенін және ол бірнеше рет кездескен діни қызметкер оның әкесі Гейерштейннің графы Альберт екенін білді. Сол күні кешке королева Маргарет өзінің мемлекеттік креслосында қайтыс болды; және графтың Англияға деген барлық үміті бұзылып, ол өзінің әкесі мен Франция королі арасындағы келісімді ұйымдастырумен айналысты. Ол әлі де Прованста болған кезде швейцариялықтардың оны қайтадан жеңгенінен туындаған герцогты меланхолиядан ояту үшін шақырылды. Жаңа әскер жинағаннан кейін, Карл Лотренің жас герцогынан Нансиді тартып алуға шешім қабылдады, ал қоршау кезінде Артур Рудольфтен тағы бір сынға ұшырады. Жаулары кездесіп, Берндікті өлтірген жас ағылшын граф Альберттің Аннамен некеге тұруына келісімін алды, герцогты құпия трибунал оның өлімін бұйырғанын ескерту туралы қатаң бұйрықпен. Сол түні швейцариялықтар Нансиде жеңіске жетіп, тәуелсіздіктерін жариялады. Чарльз шайқаста қаза тапты, оның жалаңаш және мүжілген денесі бірнеше күннен кейін жақын маңдағы өзенге тоңған күйінде табылды. Оның бет-әлпеті жапайы аңдармен қатты зақымдалған еді, сондықтан дәрігер оны...

Қабылдау

Гейерштейннің Аннасы сыншылар тарапынан ерекше жақсы қабылдады. Олардың көпшілігі құлдыраудың белгілерін байқай алмағанына қуанышты болды, немесе тақырыпта шаршау. Алпыстың ашылу сипаттамасы бүкіл әлемнің мақтауына ие болды (Вестминстердің шолуы оны тым көп және мүмкін емес деп тапты), сонымен қатар оқиғалардың әртүрлілігі де болды. Арнольд Бидерман мен Бургундиялық Карл кейіпкерлерінің ерекше таңғажайып екені айтылды. Бір-біріне қарсы пікірлер немесе пікірлер тарих пен сюжет арасындағы байланысты теңгерімсіз деп тапты, "The Examiner" жазғанындай, "роман емес, ежелгі хроника, оған сүйіспеншілік оқиғасы жасалды". Сол сыншы The Athenaeum және The Edinburgh Literary Gazette журналдарындағы екі жағымсыз әріптесіне қосылып, кейіпкерлердің көпшілігін әлсіз деп бағалады.

Бейімделулер

1942 және 1944 жылдары Родольф пен Одет Винсент бұл әңгімені газеттегі комикске айналдырды.