Кіріспе

Бельгияның Звиндрехт қауымы – Бельгиядағы Антверпен провинциясының Фламанд аймағында орналасқан қала және қауымдық бірлестік. Звиндрехт қаласымен қатар, қауымдық бірлестікке Бурхт ауылы да кіреді. 2021 жылы Звиндрехттің жалпы халқы 19 263 адамды құрады.

Атаудың шығу тегі

Звиндрехт атауы көне герман тіліндегі "swina drifti" сөздерінен шыққан. "Swina" және "drifti" сөздерінің мағынасы бірдей, екеуі де шағын өзенді немесе арнаны білдіреді. "Drifti" сөзі dhreghi>drigti>dricht арқылы drecht түріне өсті; –drecht жұрнағы Шелда өзенінің солтүстігінде, өзендер мен арналар көп болатын жерлерде жиі кездеседі.

Ерте тарих

Звиндрехт муниципалитеті аумағында археологиялық қазба жұмыстары өте аз болғанмен, Ваасланд деп аталатын айналасындағы аймақта көптеген археологиялық табыстар тіркелген. Бұл деректер аймақта неолит дәуірінің соңынан (шамамен 2200-1800 жылдар б.з.д.) бастап адамдар қоныстанғандығын көрсетеді. Ваасланд аймағынан римдіктердің болуына қатысты да көптеген мәліметтер табылды. Ерте орта ғасырларда Звиндрехт Бурхт сирек қоныстанған, ландшафты көбінесе ылғалды орманды және орман арасындағы шағын елді мекендерден тұрды. Бұл жағдай 11 ғасырдың екінші жартысына дейін сақталды, содан кейін халық санының артуы жерді пайдалануда өзгерістерге әкелді: елді мекендер арасындағы ормандар кесілді, ал егістік жерлер үш егістік кезендік айналым жүйесімен коммуналдық ауыл шаруашылығы жерлеріне айналдырылды. Бұлар "коутерлер" немесе "жыртылатын жерлер" деп аталды. Батпақты жерлер арқылы өтетін жолдар бөгеттерге айналды, ал 14 ғасырға қарай полидерлер пайдалануға берілді.

Феодалдық кезең

1281 жылдың 15 сәуірінде Фландрия графы Гвидже ван Дампир Николаас ван Кетске иелік құқығын берді, осылайша оны Звиндрехт иесі етті. Звиндрехт иелерінің резиденциясы Краайенхоф деп аталатын (20-ғасырдың ортасында қиратылған) сарай болды, ол қазіргі Бурхт ауылында орналасқан. Ван Кеттер 1445 жылға дейін иелік құқығын сақтап келді, содан кейін Вуттер ван Кетс оны Ян Вилейнге сатты. Иелік Ван Монтморенси әулетіне мұрагерлік жолмен өтті. Қаржылық қиындықтарға байланысты, мұрагер Филлип II де Монтморенси, Хорн графы (1524-1568) титул, мүлік және құқықтарды «Vier Leden» (төрт мүше) деп белгілі төрт қаланың біріккен консорциумына – Брюгге, Гент, Ипер және Брюгге Вригеге сатуға мәжбүр болды. Сегіз жылдық соғыс кезінде испан билігіне қарсы көтерілгеннен кейін, Vier Leden 1585 жылы испан тәжіне мүлкін жоғалтты, бірақ кейіннен оларға қайтарылды. Сегіз жылдық соғыс кезінде бөгеттер мен инфрақұрылым қатты зақымдалып, күтімсіз қалды, сондықтан Vier Leden Ян ван Ховтен жөндеу және қалпына келтіру үшін ақша қарызға алуға мәжбүр болды. Vier Leden қарызды төлей алмағандықтан, мүлік, құқықтар мен титул Ян ван Ховке өтті, ол Звиндрехт Бурхтының жаңа иесі атанды. Ван Хов 1621 жылға дейін мүлікті иеленді, содан кейін Штатен ван Флаандерен (бұрынғы Vier Leden) қарызын төлеп, оны қайта сатып алды. Мүлікті қайта алғаннан кейін, Штатен ван Флаандерен оны ең жоғары баға ұсынған итальяндық кәсіпкер Жакомо Антонио Кареннаға аукционға сатты, ол Звиндрехт пен Бурхттың иесі болды. 1666 жылы ол мүлкін екі ұлы арасында бөлді: Ян Франциско Каренна (Звиндрехт) және Игнаций Каренна (Бурхт). Бурхт пен Звиндрехт жеке ауылдар болып қалды және 1977 жылы Звиндрехт муниципалитеті құрылғанға дейін солай болды. Бурхт тарихы туралы толық ақпарат алу үшін, тиісті мақаланы қараңыз. Пауло Каренна, Звиндрехт иесі және Жакомо Кареннаның немересі, 1699 жылы Антверпеннің тарихи Vrijdagmarkt-інде мүлікті және титулды аукционға сатты. Оны Жак де Ланной сатып алды. 1732 жылы ол мұрагерлік жолмен оның қызы Анна Мари де Ланной арқылы күйеу баласы Даниэль Герардо Мелиенге өтті. Даниэль Мелиеннің мұрагері де қызы, Анна Мари Изабелла Мелиен болды, сондықтан оның күйеуі Луи Балтазар де Хеувель Звиндрехт иесі атанды. Луи Балтазар де Хеувельдің ұлы Луи Чарльз Жозеф де Хеувель анасының мұрасын алу үшін соттасты, өйткені әкесі оны оған беруге ниет білдірмеді. Алайда, сот ісі шешілмес бұрын, Франция революциясы және феодалдық құқықтар мен титулдардың жойылуы олардың құқықтық дауына нүкте қойды. Осы кезде Луи Чарльз Жозеф, әкесінің қаһарынан қорқып, күйзеліске түсіп, қаңғыбасқа айналды. Ол 1800 жылы француз түрмесінде қайтыс болды.

Индустрияландыру: XIX және XX ғасырлар

Географиялық және тарихи тұрғыдан алғанда, Звиндрехт пен Бурхт бастапқыда Шығыс Фландрия провинциясының бір бөлігі болды және Фландрия графының билігінде болды. Алайда, 1923 жылы екі ауыл Антверпен провинциясына қосылды. Ауылдар негізінен егіншілікпен айналысты, бірақ 19 ғасырдың ортасына қарай Бурхт ауыр өнеркәсіп орталығына айналды. Боргерверттегі (Бурхттың бір бөлігі) құнарлы жерлер Шелда өзенінен сорылған лаймен толтырылды, бұл зауыттар салуға мүмкіндік берді. Сол кезде құрылған өнеркәсіп орындарының ішінде гуано зауыты, линолеум зауыты, цемент зауыты, ыдыс-аяқ зауыты және май өңдеу орны болды. Қазіргі уақытта бұл Ytong зауытының орны, ол құрылыс блоктарын шығарады. Бельгия армиясының 11-ші инженерлік батальоны орналасқан лейтенант Тумсин әскери базасы да Бурхтта орналасқан. 19 ғасырда Звиндрехт Антверпен үшін жатақ ауданына айналды, бірақ көбінесе егіншілік сипатын сақтап келді. 20 ғасырда ол қарқынды индустрияланды, көптеген өнеркәсіп орындарының орны болды, олардың көпшілігі Шелдадағы портерлер маңында шоғырланған.

Дүниежүзілік соғыстар

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Звиндрехт пен Бурхт және оның екі бекінісі Бельгияның қорғаныс желісінің бөлігі болды. 1914 жылға қарай екі ауыл бельгиялық сарбаздарға толы болды, және Звиндрехт және Крюбеке бекіністерін нығайту туралы бұйрық берілді. Жергілікті тұрғындар нығайту жұмыстарына жұмылдырылды, сарбаздар жеке үйлер мен фабрикаларда орналастырылды, фермерлерден әскери мақсаттарға аттары мен арбаларын беру талап етілді, ал азық-түлік пен тауарлар әскери қажеттер үшін тәркіленді. Барлық күш-жігерге қарамастан, Бельгия 1914 жылдың қазан айында немістердің басып алуына түсті, және Бурхт пен Звиндрехт, Бельгиядағы неміс басқыншылығы астындағы барлық қауымдастықтар сияқты, келесі төрт жыл бойы азық-түлік тапшылығынан ауыр зардап шекті. Соғыс аяқталғанда, Звиндрехт пен Бурхттан 80 жас адам майданда қаза тапты. Бурхттан 82 жұмыссыз азамат, сондай-ақ 99 жұмыспен қамтылған азамат Германияға мәжбүрлі еңбекке депортацияланды. Бұған қоса, 5 азамат саяси себептермен Германияға депортацияланды. Барлығы 8 азамат Бурхттан осы депортациялардың салдарынан қайтыс болды. Звиндрехт Германияға депортацияланған 155 мәжбүрлі жұмысшы мен азаматтық тұтқынды санады, олардың 5-і қайтыс болды. Олардың үшеуі, Ян Баптист Вати, Жозеф және Франс Ван Гавер, оларды тасымалдайтын кеме торпедаға түскен кезде қаза тапты. 1939 жылға қарай Звиндрехт пен Бурхт Германиямен жаңадан соғысқа дайындалып жатты. 1940 жылдың 18 мамырында Антверпен соборында свастика туы көтерілді. Бельгия әскерлері Германияның Шельданың сол жағалауына апаратын екі туннельді жарылтуға тырысқанмен, жаяу жүргіншілер туннеліндегі жарылғыш заттар толығымен жарылмады, бұл неміс әскерлеріне өзеннен өтуге мүмкіндік берді. Звиндрехт көшелеріндегі шайқаста 16 неміс және 29 бельгиялық сарбаз, сондай-ақ 32 бейбіт тұрғын қаза тапты. Нацистік басқыншылықтың жылдарынан кейін, 1944 жылдың қыркүйегінде британ әскері Антверпенді азат етті. Одақтастардың Антверпен портын пайдалануына кедергі келтіру үшін, немістер портты V1 және V2 ракеталарымен бомбалады. Алайда, ракеталардың көпшілігі өз мақсатына (портқа) жетпеді, және оның орнына Бурхт пен Звиндрехтті қоса алғанда, айналасындағы аудандарға құлады. 1944 жылдың 25 қазаны мен 1945 жылдың 28 наурызы аралығында Звиндрехт пен Бурхта 76 V бомбасы түсті. Звиндрехте V ракеталарынан 19 азамат қаза тауып, 48-і жарақат алды, ал 85 үй тұруға жарамсыз болды. Бурхта 14 азамат қаза тапты. 50 үй толығымен қирады, ал 250-ден астам үй ауыр зақымдалды.

Қазіргі заманғы

3M компаниясының Звиндрехтте орналасқан зауыты 15 километрлік радиуста ауыл шаруашылығына әсер ететін PFOS ластануының қауіпті деңгейін тудырды. 2018 жылы 3M зауытының жанындағы топырақта PFOS-тың көп мөлшері табылды, бұл компания 2002 жылға дейін осы затты өндірген болатын. Сол жылы R1 Антверпен айналма жолын толықтыруға арналған ірі құрылыс жобасы – Остервель байланысының құрылысы басталды.