Кіріспе
1930 жылы жазылған Владимир Набоковтың "Көз" романы (Соглядатай, Sogliadatai, сөзбе-сөз "көз салушы" немесе "көз салушы") - Владимир Набоковтың төртінші романы. Оны ағылшын тіліне 1965 жылы автордың ұлы Дмитрий Набоков аударды. 80 беттен тұратын "Көз" романы Набоковтың ең қысқа романы болып табылады. Набоковтың өзі оны "кіші роман" деп атаған және бұл қысқа әңгіме мен повесть арасындағы шекарада орналасқан шығарма. Ол 1927-1930 жылдар аралығында Набоковтың романдар жазудағы табысының артуы нәтижесінде қысқа әңгімелерді жазудағы үзіліс кезінде шығарылған. Набоковтың көптеген ертедегі шығармаларында сияқты кейіпкерлер көбінесе Еуропаға, атап айтқанда Берлинге көшіп келген орыс эмигранттары. Бұл жағдайда романның оқиғасы жас орыс мұғалімі Смуровтың бөлме мен тамақпен қамтылған екі үйінде өтеді.
The Eye (Соглядатай, Sogliadatai, literally 'voyeur' or 'peeper'), written in 1930, is Vladimir Nabokov's fourth novel. It was translated into English by the author's son Dmitri Nabokov in 1965. At around 80 pages, The Eye is Nabokov's shortest novel. Nabokov himself referred to it as a 'little novel' and it is a work that sits somewhere around the boundary between extended short story and novella. It was produced during a hiatus in Nabokov's creation of short stories between 1927 and 1930 as a result of his growing success as a novelist. As in many of Nabokov's early works, the characters are largely Russian émigrés relocated to Europe, specifically Berlin. In this case, the novel is set in two houses where a young Russian tutor, Smurov, is renting room and board.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Романның оқиғасы негізінен кейіпкердің (бәлкім, өлімге ұшыраған) өзін-өзі өлтіруге тырысуынан кейін басталады. Бұл күйеуінің қолынан соққы алғаннан кейін болады (басты кейіпкердің Матильда есімді әйелмен қарым-қатынасы болды, ол сондай-ақ, көрінеді, қатты шаршады). Өзінің өліміне күмәнданғаннан кейін, айналасындағы әлемдегі барлық нәрсені өзінің "жалған" қиялынан шыққан көрініс деп санай отырып, оның "көзі" орыс эмигранттары тобын бақылайды, өйткені ол Смуров кейіпкері туралы олардың пікірлерін анықтауға тырысады, оның айналасында көптеген белгісіздік пен күдік бар.
Тақырыптар
Роман негізінен белгісіз сәйкестік орнымен және басқалардың реакциялары мен пікірлерінде сәйкестіктің әлеуметтік құрылымымен айналысады. Смуров әр түрлі кейіпкерлердің көзінде алаяқ, асыл адам, қарақшы, "жыныстық авантюрист", ұры және тыңшы ретінде өмір сүреді. Смуров кейбір мағынада Достоевскийдің "Жер астынан жазбалар" романының баяндаушысына ұқсас. Басты кейіпкер осы байқайларды мұқият жинап, Смуров туралы тұрақты көзқарас жасауға тырысады, бірақ біз тек кеш біліп, ол баяушының өзі екенін білеміз. Нәтижесінде субъективтілік пен объективтілік арасындағы қарым-қатынас туралы ой жүгірту пайда болды. Бұл шығарма Набоковтың шығармашылығында бірінші тұлғадан баяндаушыны қамтитын және нақты айтқанда, өзінің қиял әлемін нақты әлемге енгізетін алғашқы шығарма. Бұл кейінірек "Үмітсіздік" (1934), "Сыртқы от" (1962) және оның соңғы романы "Гарлекиндерге қара!" сияқты еңбектерінде одан әрі дамыған құрылым болуы керек еді. (1974) деп атады. 1967 жылы Альфред Аппел-младшиймен сұхбаттасқанда Набоков бұл шығарманың оның мансабындағы бұрылыс нүктесін білдіргенін айтты.