Кіріспе

Мұсылман ғалымы (11701267) Бахауддин Закария (урду және بہاءُ الدین زکریا) (c.1170 1262), Бахауддин Закария деп те аталады, сондай-ақ Бахаул-Хақ және Бахауддин Закария Мултани деп те аталады. Бағауддин Бахауддин - ортағасырлық Оңтүстік Азияда Бағдадтың Сухравардия орденін құрған, кейіннен өз дәуірінің ең ықпалды рухани басшыларының бірі болған сүнни мұсылман ғалымы, ақын.

Өмір

Захария 1161 немесе 1182 жылы дүниеге келген. Оның отбасы Хашимид ұрпағынан шыққан, сондықтан олардың шығу тегі Ислам пайғамбары Мұхаммедтің ата-бабаларының бірі Асад ибн Хашимге дейін жеткен. Баха әл-Диннің отбасы бастапқыда Орталық Азиядағы Хоразм аймағынан шыққан, бірақ Пунджаб аймағындағы Мултан қаласына жақын жердегі Кут Карурда қоныстанған. Оның әкесі Уаджих әл-Дин Мұхаммед, ал анасы Хусам әл-Дин Тирмидхидің қызы болған. Он бес жыл бойы Закария оңтүстік Пенджабтың әртүрлі қалаларына саяхаттап, индуизмнен көптеген адам қабылдады. 1222 жылы Закария Мултанда қоныстанды. Оның ықпалымен Мултан "Шығыстың Бағдады" деп аталып кетті. Закария өзінің парсы поэзиясында: Закария сол кездегі Мултан билеушісі Насир уд Дин Қабашаны қатты сынға алды және 1228 жылы Қабашаны құлағанда Делидің мамлюк сұлтаны Илтутмишпен бірге болды. Сондықтан оған Илтутмиш мемлекеттің рухани мәселелерін қадағалау үшін Шейх уль Ислам атағын берді. Сондай-ақ, Закарияға сол сұлтанның ресми мемлекеттік қамқорлығы берілді. Закария, Шахбаз Каланддар, Баба Фарид және Сайед Джалалуддин Бухари бірге Оңтүстік Азия мұсылмандары арасында үлкен құрметке ие болған "Хақ Чар Яар" немесе "Төрт дос" тобының легендарлық құрамына айналды.

Рухани философия

Закарияның тариқаты немесе суфилік философиялық бағыты Бағдадтың атақты парсы суфи шебері Шахаб аль-Дин Әбу Хафс Умар Сухравардиге қатысты. Керісінше, Сухравардилер қарапайым тамақ пен киімге сенді және руханилық кедейліктің негізіне негізделген деген Чистидің пікірін қабылдамады. Закарияның уағыздары ораза ұстау (роза) және садақа беру (закат) сияқты әдеттегі исламдық тәжірибелерге сәйкес келу қажеттігін атап өтті, сонымен қатар руханилықпен біріктірілген білім (илм) философиясын қолдады. Ол хестилердің ғибадатында басымдықты рухани музыкадан алған, бірақ кейде оған қатысқан. Оның орс мерекесінде Пакистанның әр түрлі аймақтарынан және одан тыс жерлерден көптеген қажылар келіп тұрады.

Еске алу марапаттары

Бахауддин Закария экспресі Карачи мен Мултан арасында жүретін пойызға оның есімі берілген. Мұлтанда орналасқан Баһауддин Закария университеті оның есімімен аталған, ол Оңтүстік Пенджабтағы ең ірі оқу орны болып табылады.