Кіріспе
Адам ретінде өсірілген шимпанзе (1964-1987) Люси (1964-1987) - Оклахома штатындағы Приматтарды зерттеу институты иелігіндегі шимпанзе. Оны психотерапевт және Оклахома университетінің профессоры Морис К. Темерлин және оның әйелі Джейн өсірген.
Lucy (1964–1987) was a chimpanzee owned by the Institute for Primate Studies in Oklahoma, and raised by Maurice K. Temerlin, a psychotherapist and professor at the University of Oklahoma and his wife, Jane.
Өмірбаян
Темерлин әйелімен Люсиді адам баласына ұқсатып тәрбиеледі, оған күміс ыдыстармен тамақтануды, киінуді, журналдарды қарап шығуды және дастарқан басында орындыққа отыруды үйретті. Ол маймылдар тілі жобасының бір бөлігі ретінде америкалық ым тілінен алынған белгілерді приматолог Роджер Фаутстан үйренді және ақырында 140 белгіге үйренді. Ол "Life" журналында жарық көріп, джин ішіп, мысық өсіріп, өзінің нәжісінен адам басын мүсіндеп, Playgirl және пысқыршыны жыныстық қанағаттандыру үшін пайдаланғанымен танымал болды. Кейіннен Темерлиндер оны бірінші рет ер шимпанземен таныстырды. Ол қорқып, онымен қарым-қатынас жасамады, әсіресе, тартымды деп таппады. Фауцтың айтуынша, ол Люсидің үйіне сағат 8:30-да келгенде, Люси оны құшақтап қарсы алып, қазанды алып, суға толтырып, екі стакан мен шай қапшығын тауып, шайды ұсынады. 12 жасында Люси өте күшті болып, Темерлиндер үйінде өте бүлдіршін болды. Ақырында оны Оклахома университетінің психология мамандығы бойынша студенті Янис Картермен бірге Гамбиядағы шимпанзелерді сауықтыру орталығына жөнелтті. Картер Люсимен үш апта ғана бірге болып, оның ашық аспанға көшуін жеңілдетуді көздеді. Шымпанзелерді оңалту жобасын жүргізген Стелла Марсден Люсидің жасы мен шыққан ортасы оны оңалтуға жарамсыз деп есептеді. Люси үшін ең адамгершілік жолы - басқа шимпанзелермен бірге зейнетке шығу, оларды да қалпына келтіруге болмайды, және ол туылғаннан бері әдеттегі тамақ, журналдар, ойыншықтар және т.б. алуды жалғастырады. Бірнеше жыл бойы Люси оңалту орталығында басқа шимпанзелермен қарым-қатынас жасай алмады және ешқашан көбеймеді, тек адамдарға жыныстық қызығушылық танытты. Люсиде депрессияның көптеген белгілері, соның ішінде тамақтан бас тарту және ым тілінде "жарақаттану" көрінісі болды. Оның асырап алған Темерлин ата-анасы Люсимен Гамбияда бірнеше апта ғана тұрса да, Джанис Картер Орталықта бірнеше жыл бойы болды, Люсиге табиғатқа бейімделуге көп уақыт арнады. Люсиді тастап кеткеннен кейін бір жыл өткен соң, Картер Люсидің айнасы сияқты бірнеше заттарын алып қайтып келді. Люси мен шимпанзелер тобы оны қарсы алды, Люси оны қызу құшақтады, содан кейін басқа шимпанзелермен бірге артына бұрылмай кетті, Картер Люси шимпанзе ретінде өмір сүруге бейімделді деп түсіндірді. Бір жылдан кейін Картер Люсидің қолдары жоқ, басы денесінен бөлінген, тері мен шашы жоқ қаңқасын тауып алады. Картер Люсидің адамнан қорықпайтыны оны браконьерлікке бейімдеген болуы мүмкін деген тұжырымға келеді. Алайда Люсидің оңалтуына тығыз қатысы бар басқа адамдар бұл ықтималдықты күмәнмен қарайды, өйткені сүйектің нашар күйінде, ол басқа өлім себептері бойынша браконьерлік дәлел бере алмады.
Жаңалықтар
Люсидің өмір тарихы 2010 жылы "Люси" атты бір сағаттық Radiolab эпизодының тақырыбы болды. Бұл шоудың үзінділері "Ата-ана тұзағы" деген атпен "Бұл американдық өмір" кітабына енгізілген. Екі оқиғада да Люсидің өмір бойына созылған эмоциялық стрессі назарға алынады. 2021 жылы HBO Max деректі фильм, Люси Адам шимпанзесі түсірілді.
Темерлиннің кітаптары
Люси: Адам болып өсу: Психотерапевт отбасындағы шимпанзе қызы, Темерлин, Морис. 1976 "Ерлігі бар" деп атау, "Психиатриялық диагноздағы ұсыныстың әсері", Томас Дж. Шефф, (ред. ), Prentice Hall, Inc., Englewood Cliffs, New Jersey, 1975 жыл. Оклахома университетінің клиникалық диагностиканың әлеуметтік психологиясы, бөлім. психология ғылымдарының 1966
Labelling Madness, Contributor, "Suggestion Effects in Psychiatric Diagnosis," Thomas J. Scheff, (ed. ), Prentice Hall, Inc., Englewood Cliffs, New Jersey, 1975. The Social Psychology of Clinical Diagnosis, University of Oklahoma, Dept. of Psychology 1966