Кіріспе

Қытайдың Цзинь әулеті тұңғыш қолбасшысы (қайтыс болды 270) Луо Сянь (қайтыс болды 270), әдепті аты Лингцзе, Қытайдың Үш патшалық дәуіріндегі Шу ханның әскери қолбасшысы. 263 жылы Шу құлағаннан кейін, ол Цао Вэй мемлекеті, содан кейін 266 жылы Цзинь әулеті кезінде қызмет етуді жалғастырды. Ол Юаньдағы (қазіргі Фэнцзи округінің, Чунцин) өз позициясын Шудың құлдырауынан кейін Шудың бұрынғы одақтасы Ву мемлекетінің шабуылдарына қарсы шамамен алты ай қорғағаны үшін белгілі.

Тарихи дереккөздер

Оның беделге ие болуына қарамастан, Луо Сянь тек басқалардың өмірбаянында ғана аталады, өйткені Чэнь Шу үш патшалықтың жазбаларында (Сангуоцзи) ол үшін эксклюзивті өмірбаян жазған жоқ. Цзинь әулетінің тарихшысы Си Цзуочи өзінің өмірбаянын Сянянның ақсақалдарының жазбаларында (陽舊記) жазды. V ғасырда Пей Сончжи Луо Сяньның өмірбаянын Хуо Иге түсіндірді. Оның соңғы өмірбаяны "Джин кітабының" 57-томында жазылған, ол бұрынғы өмірбаянымен бірдей.

Ерте өмір

Ло Сяньның ата-бабалары мекендеген (және туған жері де) қазіргі Хубэй провинциясының Сянян қаласында болған. Оның әкесі Луо Мен (羅蒙) Шыңяннан шығып, Шуға (; қазіргі Сычуань және Чунцин) баспана іздеді. Кейіннен Луо Мен Үш патшалық дәуірінде Шу штатындағы Гуанхан қолбасшылығының әкімшісі болды. Жас кезінде Луо Сянь ғылыми өнерге дарынды екенімен танымал болды. Ол 12 жасында-ақ эссе жаза алатын. Ол сондай-ақ Цзяо Чжоудың үйретуімен оқыды және оның студенттері оны Конфуцийдің қорғаушысы Зигонгпен салыстырды. 238 жылы Лю Сюань Шуның мұрагер ханзадасы болып тағайындалғанда, Луо Сянь тайзи шерен (太子舍人; мұрагер ханзаданың қызметшісі) болып тағайындалды. Кейіннен ол императордың кеңсесінің кадрлар бөлімінде қызмет етті. Біраз уақыттан кейін ол полковник (校尉) болып тағайындалды және Шудың одақтасы Ву мемлекетіне дипломатиялық миссияға жіберілді. Ол Ву билігінің мақтауына ие болды.

Шудың құлдырауы

250-ші жылдары Хуан Хао евнух Шу үкіметінде билікке келген кезде көптеген шенеуніктер одан жақсылық алу үмітімен оған құмарлық танытты. Луо Сянь Хуан Хаомен қарым-қатынас жасаудан бас тартқан лауазымды адамдардың бірі болды. Нәтижесінде Хуан Хао оған реніш білдіріп, Шу астанасы Чэндудан оны жіберу үшін сылтау тапты. 258 жылы Шу мен оның одақтас мемлекеті Ву арасындағы шекараға жақын Бадонг командалығының (巴東郡; қазіргі Фэнцзие округі, Чунцин) әкімшісі болып қызмет ету үшін. Сол кезде Шу ханның генералы Ян Ю Бадоңның аймақтық қолбасшысы болды. Ян Ю Лу Сянды құрметтегендіктен, оны қолбасшы етіп тағайындады және оны өзінің орынбасары етіп тағайындады. 263 жылдың қыркүйек пен қараша айлары аралығында Шудың қарсыласы Вэй Шуга кең ауқымды шабуыл жасағанда, Ян Ю Бадонг командирлігінің әскерін Шуды Вэй басқыншыларынан қорғауға баруға бұйрық алды. Ло Сянь тек 2000 сарбазымен Йоньаньда қалды. Чэндудың құлдырауы туралы хабар Юн'анға жеткенде, халық арасында үлкен алаңдаушылық пен үрей пайда болды. Кейбір чиновниктер тіпті өз орындарын тастап, қашып кетті. Ло Сянь Чэндудың құлдырағаны туралы хабарды таратқан адамдарының біреуін өлтіргеннен кейін, Ён-Анда тәртіп пен тұрақтылықты қалпына келтіруге қол жеткізді. Лю Шанның берілгені туралы хабар алғаннан кейін, Луо Сянь барлық әскерін жинап, Шудың ақыры үш күн бойы қайғырды.

Юн-Анды қорғау

Осы арада Шудың одақтасы Ву Шудың Вэйге күйрегенін білгенде, олар Шуға күш-жабдық жіберу сылтауымен Бадонг командалығын басып алуға дайындалды. У-дың жақындап келе жатқан шабуылдаулары туралы хабар алған Луо Сянь өз адамдарына: "Біздің әулет құлдырады. У біздің одақтасымыз болуы керек еді, бірақ қазір олар бізге көмектесудің орнына, одақты бұзып, біздің аумағымызды басып алуға тырысады. Шу құлаған соң, Ву да ұзақ өмір сүре алмайды. Кім Вуға бағынғысы келеді?" Содан кейін ол әскерін жинап, оларға Шуға адалдықтарын еске түсіріп, қорғаныстарын нығайтады. 264 жылдың наурыз айында Лю Шанның берілуінен кейін Чэндуды қолға алған Вэй генералы Чжун Хуэй Вэй регенті Сима Чжаоға қарсы көтеріліс бастады. Алайда, көтеріліс сәтсіз аяқталып, Жоң Хуй оған қосылудан бас тартқан офицерлерімен өлтірілді. Чжун Хуйдің өлімін естіген соң, Ву императоры Сунь Шиу Шудың билігі ешкімге тимеді деп ойлады, сондықтан ол өзінің әскерлерін Шу аумақтарын басып алуға жіберді. Алайда Бу Ши бастаған Ву әскерлері Бадонг қолбасшылығындағы Луо Сянь мен оның адамдарының қатты қарсылығына тап болды және Шудың жүрегіне батысқа қарай алға бара алмады. У әскерлері Луо Сяньның Янцзы бойындағы позициясына жебелер жауған кезде, Луо Сянь ұзақ уақыт ұстай алмаудан қорықты, сондықтан ол өзінің бағынысты Ян Цзонға (宗) қоршаудан шығып, солтүстікке қарай Уэй генералы Чэнь Цзяньнан көмек сұрауға бұйырды. Ол сондай-ақ, өздерінің санақтарын тапсырып, ұлын Вэй регенті Сима Чжаоға тұтқын ретінде жіберді. Бу Шидің қолбасшылығындағы Ву күштері Йонганға шабуыл жасағанда, Луо Сянь өз адамдарын қаладан алып шығып, қарсы соққы берді және жау әскерін қатты жеңді. У жеңілісіне ашуланған У императоры Сунь Сяо өзінің генерал Лу Кангқа Бу Сяны нығайтып, Йонганды қоршауға алу үшін қосымша 30 000 әскерді баруға бұйрық берді. Келесі алты ай бойы қала үнемі У күштерінің шабуылы астында болды. Алайда Вэйдің күшейткіштерінің келгеніне ешқандай белгі жоқ және Йонъань халқының жартысынан астамы ауырып қалды. Біреу оған қоршаудан шығып, оңтүстікке қарай Занке командалығына (柯郡; қазіргі Гуйчжоудың бір бөлігін қамтиды) немесе солтүстікке қарай Шаньён командалығына (上郡; қазіргі солтүстік-батыс Хубэйдің бір бөлігін қамтиды) баруды ұсынғанда, Луо Сянь былай деп жауап берді: "Егер сіз халықтың көшбасшысы болсаңыз, онда көпшілік сізге қарап отырады. Жунзи дағдарыс кезінде тұрақтылықты қалпына келтіруге тырысады және қауіп алдында қашып кетпейді. Мен өмірімді осы жерде аяқтауға дайынмын". Чэнь Цзянь Луо Цзяньнің Сима Чжаоға көмек сұрағанын хабарлағаннан кейін, Вэй регенті генерал Ху Лиге Цзинь провинциясынан Luo Xian-ға көмектесу және Йоньаньды қоршаудан шығару үшін әскерлерді бастап жүруге бұйрық берді. У-дың күштері Вэйдің күш-жігерінің келгенін көргеннен кейін кері шегінді.

Сао Вэй және Цзинь әулеттері тұсында қызмет ету

Вэй регенті Сима Чжао Луо Сяньның берілуін қабылдады және оған сол жерде қалып, Йоньаньды (永安; қазіргі Фэнцзие округі, Чунцин) күзетуді жалғастыруды бұйырды. Ол сондай-ақ Луо Сяньді өзеннен жоғары көтерілген генерал (江將軍) етіп тағайындады және оған Ванньян ауылының маркизі (萬年亭侯) деген атақ берді. Вуллинг қолбасшылығындағы төрт округ (武陵郡; қазіргі Чандэ, Хунань) Ву билігіне қарсы көтерілгенде, Вэй үкіметі Луо Сяньды Вуллингтің номиналды әкімшісі (武陵太守) және Бадоңның армия бақылаушысы (巴東監軍) етіп тағайындады. 265 жылы Сима Чжаоның ұлы Сима Ян (император Ву) Вэй тағын тартып алып, Вэйдің орнына Цзинь әулетін құрғаннан кейін, ол Луо Сяньді ауыл маркизі мәртебесінен "Сиэ округінің маркизі" (西縣侯) деген атақпен округ маркизіне көтерді. Император сондай-ақ императорлық жарлық шығарды: "Люо Сянь адал, батыл, шешімді және табанды. Ол талантты және қабілетті. Оған арнайы қарауыл еріп жүруі керек". Сонымен қатар, ол Луо Сяньге Шаншуан жадынан жасалған салтанатты семсер сыйлады. Лоо Сяньның отбасы Цзинь империясының астанасы Лооянға көшіп келгеннен кейін, император Ву Лоо Сяньның ұлы Лоо Сиді (羅襲) сарайда бір мезгілде қызмет ететін лауазымды адам (給事中) етіп тағайындады. 267 жылы қыста император Ву Луо Сяньды Луояндағы императорлық сарайына шақырып, оны Чемпион генерал (冠軍將軍) етіп тағайындады және оған императорлық өкілеттігін берді. 268 жылы сәуірде Луо Сянь Хуалинь бағында император Вуның қонақ үйінде болған қонақасына қатысқанда, император одан бұрынғы шу шенеуніктерінің ұрпақтары арасынан кейбір таланттарды ұсынуын сұрады. Луо Сянь кейін Чан Цзи, Ду Чжэн, Шоу Лянг, Чен Шоу, Гао Гуи (高軌), Лю Я, Сюй Гуо (許國), Фэй Гонг, Чжу Чжин және Чэн Ю-ды ұсынды. Император Ву олардың барлығын Цзинь үкіметінде қызмет етуге шақырды; бұл ер адамдардың барлығы дарындарын жақсы пайдаланды. Ло Сянь Юаньдағы орнына оралғаннан кейін, ол өз әскерлерін шабуылға алып, Шығыс Уудың бақылауында болған Уу округін (巫縣; қазіргі Ушань округі, Чунцин) басып алды. Содан кейін ол император Вуға Шығыстағы Вуны жаулап алу үшін Цзинь әулетінің жоспарын ұсынды. Өмір бойы Луо Сянь жоғары моральдық нормаларға ие болғандығы және ғалым қызметкерлерге құрметпен қарағанымен танымал болды. Ол жеке меншігі немесе кәсіпорны болмағанымен, байлығын жомарттықпен бөліп, кедейлерге көмектесуге еш тартынбаған. 270 жылы қайтыс болғаннан кейін, ол өлімінен кейін Оңтүстікке тұрақтандырушы генерал (安南將軍) және "Маркиз Лай" (烈侯; сөзбе-сөз "жүк маркиз") деген атақпен марапатталды.

Отбасы

Ло Сяньнің ұлы Ло Си (羅襲) өзеннен жоғары көтерілген генерал (江將軍) болып қызмет етті және әкесі әскерінің командалығын мұра етті. Алайда ол ерте қайтыс болып, Гуанхан қолбасшылығының әкімшісі болып тағайындалды. Ло Сидің ұлы Ло Хуй (羅) Шуньян ханзадасының (順陽王) қол астында клерк болып қызмет етті және 311 жылы көтерілісші көшбасшы Ван Ру (王如) өлтірді. Луо Сяньның немере інісі Луо Шан (羅尚) да Цзинь әулетінің қол астында генерал болып қызмет етті.