Кіріспе

Цзинь әулетінің қолбасшысы (238291)

Шоучундағы екінші көтеріліс

254 жылы Вэйдің регенті Сима Ши Вэйдегі мемлекеттік билікті тиімді монополиялаған император Цао Фангты биліктен алып тастап, оның орнына Цао Маоны тағайындады. Ол кезде Ян провинциясының инспекторы (刺史) болып қызмет еткен Вэнь Цинь Сима Шидің әрекеттеріне ашуланып, Сима Шиге қарсы көтеріліс жасағысы келді. Вэйдің тағы бір генералы Гуанчжоу Цзянь Вэн Цинді қолдады. 255 жылдың көктемінде Гуанцзянь, Вэнь Цин және басқалар император жесір Гуо атынан Сима Ши жасаған 11 қылмысты тізімдеген жалған императорлық жарлық жіберді және Сима Ши мен оның тайпасы мен қолдаушыларын биліктен шығару үшін Шоучунда (壽春; қазіргі Шу округі, Анхуй) көтеріліс бастады. Дэн Айдан бүлік туралы хабар алғаннан кейін, Сима Ши империя әскерлерін жасырын түрде жұмылдырып, оларды бүлікті басуға жеке өзі бастап, Юэцзяға (樂嘉; қазіргі Шианчэн, Хэнань) жетті. Сыйма Шидің тез арада келіп қалғанын естігенде, Вэнь Цин таңғалды. Вэнь Янь әкесіне: "Дұшпан әлі табан тіреуіш орнатқан жоқ. Егер қазір шабуыл жасасақ, оларды жеңеміз". Уэн Цин ұлының кеңесіне құлақ асып, Сима Шиге түнде шабуыл жасауға екі бөлек күш жіберді. Сол түні Вэнь Янь өз адамдарын бастап Вэй лагеріне шабуыл жасады және шабуыл кезінде Сима Шидің атын айқайлады. Вэй әскерлері қатты таңғалды. Сима Шидің уайымнан көзінің жағдайы нашарлап, көзінің айрылуы себеп болды. Алайда, ол әскерінің өзінің жағдайы туралы біліп, одан да қатты үрейленіп кетуін қаламай, ауырсынуды көтерді және жастық пен жамылғысын жыртқанша, ауырсынуды жеңілдету үшін жыртты. Вэнь Янь жаудың әлі де басым екенін және оның күштері келмегенін көріп, таң атпай кері шегінді. Вэнь Ян кері қайтқаннан кейін Сима Ши өз офицерлеріне жауды қуып шығуға бұйрық берді, бірақ олар: "Вэнь Цин мен оның ұлы - соғыс ардагерлері. Олар ешбір зардап шекпегендіктен, неге кері шегіп, беріліп қалмақ?" Сима Ши: "Жетіс қызған кезде соқ, әйтпесе қозғалыс күшінен айырыламыз. (Вен) Янг шыдамсыз болып, уақытында қолдау таппады. Олар күшін жоғалтып, кері шегінуден басқа амалы жоқ!" Осы арада Вэнь Цин Шоучуньге кері шегінді, бірақ Вэнь Ян оған: "Дұшпанға елеулі зақым келтірмейінше, шегінбеуіміз керек" деді. Содан кейін ол 10 атты ертіп алып, кері қайтқанға дейін тоқтатылмас күш сияқты Вэй күштеріне шабуыл жасады. Сима Шидің қол астындағы офицер Сима Бан (司馬班) шамамен 8000 атты әскерді бастап, Вэн Ян мен оның адамдарын қуып шықты. Вэнь Ян оларға шабуыл жасап, қарсыластың 100 жауынгерін өлтірді. Жау оған жақындауға батылы бармады. 255 жылы көтерілісті Вэй күштері басып, Гуанцзянь өлтірді. Вэнь Цинь отбасымен бірге Вэйдің қарсыласы Шығыс Вуға көшті. Сима Ши көтеріліс басылғаннан кейін сол жылы Сючан қаласында (許; қазіргі Сючан, Хэнань) аурудан қайтыс болды. Уэн Янг пен оның інісі Уэн Ху (文虎) әкелерінің өлімі туралы хабар алған кезде, олар өз адамдарын Чжугэ Данмен бетпе-бет келіп, әкелерін өшіру үшін алып барды, бірақ олардың адамдары олардың бұйрықтарына мойынсұнудан бас тартты. Өкінішке орай, Вэнь Янг пен Вэнь Ху қала қабырғасынан асып өтіп, Шоучундан қашып, Сима Чжао жағына көшті. Сима Чжао: "Вэн Цин кешірілмейтін қылмыс жасады. Оның ұлдары өлтірілуі керек. Алайда, (Вен) Янг пен (Вен) Ху төтенше жағдайда берілеміз деп шешкендіктен және қала (Шоучун) әлі басып алынбағандықтан, оларды өлтіру жаудың қарсы тұруын жалғастыру туралы шешімін күшейтеді ". Ол Вэнь Янь мен Вэнь Худы кешірді, оларды әскери офицерлер етіп тағайындады, әрқайсысына екінші маркиз (關內侯) атағын берді және оларға 100 аттыны Шоучунь периметріне айдап, көтерілісшілерге: "Көріңіз, Вэнь Циннің ұлдары берілсе, аман қалады. Неден қорқу керек?" деп сұрады. Алғашында қалада азық-түлік таусылып, қамауға алынған көтерілісшілер шайқасқа деген ықыластарынан айырылды. Келесі айда Сима Чжаоның әскерлері Шоучунды басып алды. Жүге Дан қашып құтылуға тырысқанда қаза тапты. Көтеріліс тиімді түрде басылды.

Цзинь әулетінің тұсында қызмет ету

Вэнь Ян Цзинь әулеті кезінде қызмет етуді жалғастырды, ол 266 жылы Сима Чжаоның ұлы Сима Ян соңғы Вэй императоры Цао Хуанды өзінің пайдасына таққа отырғызуға мәжбүрлегеннен кейін Цао Вэй мемлекетінің орнын алды. 275 жылы варварларды тыныштаушы армияның қорғаушысы (平虜護軍) лауазымын атқарған Вэнь Ян Юн және Лян провинцияларындағы Цзинь әскерлерін Сианьбейдің Туфа Шуцзиньенг бастаған тайпалық көтерілісшілерге шабуылға алып барды. Оның әскері көтерілісшілерді қорқытты, бұл Шужиненг пен 200 000-ға жуық тайпа адамдарын Цзиньге мойынсұнуға итермеледі. 277 жылы Шуцзиньенг қайтадан көтерілгенде, Вэнь Ян оны ертеден жеңіп алды. Көтерілісті тыныштандырудағы рөліне байланысты ол өзінің әскери ерлігі мен жауынгерлік ерлігімен танымал болды.

Өлім

Тайканг дәуірі (280 - 289) кезінде Вэнь Янь Донгй (東夷校尉) полковник қызметіне тағайындалды. Ол императорлық сарайда император Ву (Сима Ян) қасына барып, императормен қоштасып, билікті қолға алу үшін кетеді. Алайда, император Ву Вэнь Янмен кездескеннен кейін оны ұнатпай, оны тағайындауынан алып тастау үшін сылтау тапты. 291 жылы Хуй императорының билігі кезінде регент Ян Цзюнь биліктен шығарылғаннан кейін, Чжугэ Данның аналық немересі, Сима Яо (司馬), Донг'ан герцогы (東安公), аналық бабасының құлдырауы үшін Вэн Янға реніш білдірді, сондықтан ол Вэн Янды Ян Цзюньмен бүлік салуда жалған айыптапты. Уэн Ян отбасымен бірге тұтқындалып, өлтірілді.

Үш патшалықтың романсында

Вэнь Ян үш патшалық кезеңінің алдындағы және алдындағы тарихи оқиғаларды романтикалық сипатқа ие ететін "Үш патшалықтың романсы" атты тарихи романында көрінеді. Ол туралы былай делінген: "Вен Янг 18 жаста, биіктігі сегіз чи, толық қару-жарақ киіп, белбеуіне темір таяқ байлап, найзасын тез ұстап, атына мініп, алыстан Вэй лагеретін бақылап, алға қарай жылжиды". Романдағы бір тармақта Сима Шидің Юэцзядағы лагеріне шабуыл жасаған кездегі оның батыл әрекеттері Чжао Юнның Чанбан шайқасындағы ерліктерімен салыстырылды.

Танымал мәдениетте

Вэнь Ян алғаш рет Koei's Dynasty Warriors видео ойынының сегізінші бөлімінде ойналатын кейіпкер ретінде таныстырылды.