Кіріспе
Контекстте түсінілетін кейбір сөздерді қалдыру сөздерді қалдыру практикасы Тіл білімі бойынша эллипстік немесе эллипстік құрылым - бұл сөйлемнен бір немесе бірнеше сөздерді қалдыру, олар қалған элементтердің контекстіне сәйкес түсініледі. Теориялық синтаксисте мойындалған эллипстің көптеген түрлі түрлері бар. Эллипстің теориялық есептері оның синтаксистік және семантикалық факторларын, эллипсті элементтер қайтарылатын құралдарды және эллипсті элементтердің мәртебесін түсіндіруге тырысады.
the practice of omitting words
In linguistics, ellipsis or an elliptical construction is the omission from a clause of one or more words that are nevertheless understood in the context of the remaining elements. There are numerous distinct types of ellipsis acknowledged in theoretical syntax. Theoretical accounts of ellipsis seek to explain its syntactic and semantic factors, the means by which the elided elements are recovered, and the status of the elided elements.
Өмірбаян
Эллипстің әртүрлі түрлері тіл теориясының негізін қалыптастырды, ол форма мен мағынаның сәйкестігі туралы негізгі сұрақтарды қарастырады: атап айтқанда, формадан мағынаны түсінудің әдеттегі механизмдері эллипстік құрылымдар арқылы қалай айналып өтуі немесе ауыстырылуы мүмкін. Генеративтік лингвистикада эллипсис термині синтаксис ауқымына қолданылады, онда түсініктелген түсіндірме тек лингвистикалық формалардың болуына негізделгеннен толығырақ болады. Эллипстің көптеген түрлері мен үлгілерінің ортақ бір ерекшелігі - эллипстің пайда болуы ерікті. Мысалы, VP эллипсисінің пайда болуы көбінесе ерікті, мысалы, ол көмектеседі, ал ол да көмектеседі. Бұл сөйлемде көмек етістігінің екінші рет пайда болуы немесе болмауы сөйлеушіге және сөйлем айтылған жағдайдың коммуникативтік аспектілеріне байланысты. Бұл опционалдылық эллипстің айқын көрінісі болып табылады. Алайда, басқа уақытта эллипстің міндетті болуы мүмкін, мысалы, салыстырмалы өшіру жағдайларында, мысалы, *Бүгінгі қыздар ертеңіне қарағанда көбірек болды. Бұл сөйлемде қыздар туралы екінші сөзді алып тастау керек (Бүгінгі күні қыздар кешегіден көп болды). Эллипстің міндетті пайда болуы талдауды қиындатады, өйткені міндетті жағдайлар шын мәнінде эллипстің жағдайлары емес, керісінше нөлдік проформа қатысады деп айтуға болады. Төменде санамаланған эллипстің әртүрлі түрлері мен жағдайларын қарастырған кезде теорияның осы аспектілерін естен шығармау керек.
Алып тастау
Стриппинг - бұл жалаңаш аргумент эллипсісі деп те аталады. Көптеген лингвистер жыртылуды жыртылудың ерекше көрінісі деп санайды, онда жыртылу жағдайында пайда болатын екі (немесе одан да көп) орнына жыртылу сөйлемінде бір ғана қалдық пайда болады. Шалқылау координаталық құрылымдарда ғана орын алуы - бұл шалқылаудың саңылауды талдауға енгізілуінің басты себебі: Джон гитарада ойнай алады, ал Мэри де гитарада ойнай алады. Сэм бірінші және екінші проблеманы орындады. Бұл мысалдар striping икемді екенін көрсетеді, өйткені striped сөйлемдегі қалдық функциясы шектеулі емес; ол, мысалы, бірінші сөйлемдегідей субъект немесе екінші сөйлемдегідей объект болуы мүмкін. Әсіресе жиі кездесетін striping түрі striping емес (not бар кезде striping), мысалы: Sam жасады, Fred жасамады. Дүйсенбіде "Салины киімін шешіп алу" емес, ол сейсенбіде жұмыс істемейді. Эллипстің эллипстік емес түрінің мәртебесі талқылануы мүмкін, өйткені бұл сөйлемдердің эллипстік емес нұсқалары қабылданбайды, ал эллипстің негізгі белгісі - эллипстік және эллипстік емес нұсқалар бірдей қабылданады.
John can play the guitar, and Mary can play the guitar, also. Sam has attempted problem 1, and he has attempted problem 2 as well. These examples illustrate that stripping is flexible insofar as the remnant in the stripped clause is not limited in function; it can, for instance, be a subject as in the first sentence or an object as in the second sentence. A particularly frequent type of stripping is not stripping (stripping in the presence of not), e. g.:
Sam did it, not Fred did it. not Stripping
Sally is working on Monday,she is not working on Tuesday. Not stripping's status as a form of ellipsis can be debated, since the non elliptical versions of these sentences are unacceptable, and the key trait of ellipsis is that both the elliptical and non elliptical versions are acceptable.
Еліpsis етістік сөз тіркесі
Verb phrase ellipsis (осылай-ақ VP ellipsis немесе VPE) - ағылшын тіліндегі эллипстің жиі кездесетін түрі. VP эллипсісі шексіз VP-ді шығарады. Эллипсті көмекші етістікпен немесе to бөлшегімен енгізу керек. Джон да, Мэри де гитарада ойнай алады. Ол бұған дейін де солай істеген, яғни тағы да солай істейді. VP эллипсисінің айырмашылығы - ол алдыға немесе артқа қарай болуы мүмкін. Яғни, эллипсис оның алдында немесе артынан келе алады, мысалы: Салмақты тапсырыс бергісі келген адам салмақты тапсырыс берді. Сальмонды тапсырыс бергісі келген адам сальмонды тапсырыс берді. Эллипстің әртүрлі механизмдерінің ішінде VP эллипсісі ең көп зерттелген және сондықтан салыстырмалы түрде жақсы түсінікті.
The man who wanted to order the salmon did order the salmon. The man who wanted to order the salmon did order the salmon. Of the various ellipsis mechanisms, VP ellipsis has probably been studied the most and is therefore relatively well understood.
Жауаптың эллипсісі
Жауап эллипсісі сұрақ-жауап жұптарын қамтиды. Сұрақ белгісіз ақпаратқа, көбінесе сұрақ сөзін (мысалы, кім, не, қашан және т.б.) қолданады. Тиісті жауап жетіспейтін ақпаратты береді және осылайша сұраққа пайда болған артық ақпарат алынып тасталады, мысалы: С: Шындықты кім жасырып отыр? А: Билли шындықты жасырып отыр. С: Сіз не нәрсеге қол жеткізуге тырысып жүрсіз? А: Мен мына қимыл-қозғалысты шешуге тырысып жүрмін. Бұл екі сөйлемдегі фрагменттер жауаптары етістік аргументтері (тақырып және нысан NP). Фрагмент қосымшаға да сәйкес келуі мүмкін, мысалы: С: Цирк қашан басталады? А: Ертең цирк басталады. Сұрақ: Неге бұл науқан соншалықты шатасты? А: Үгіт-насихат өте қызықты болды, себебі кейіпкерлер бар. Жауап эллипсісі тілдердің көпшілігінде, тіпті барлық тілдерде кездеседі және ол тілшілер арасындағы күнделікті қарым-қатынаста барлық жерде кездесетін эллипстің өте жиі кездесетін түрі.
Q: Who has been hiding the truth? A: Billy has been hiding the truth. Q: What have you been trying to accomplish? A: I have been trying to accomplish This damn crossword. The fragment answers in these two sentences are verb arguments (subject and object NPs). The fragment can also correspond to an adjunct, e. g.:
Q: When does the circus start? A: The circus starts Tomorrow. Q: Why has the campaign been so crazy? A: The campaign has been so crazy Due to the personalities. Answer ellipsis occurs in most, if not all, languages, and is a very frequent type of ellipsis that is omnipresent in everyday communication between speakers.
Шлюйзинг
Шлюицинг әдетте тікелей немесе жанама сұрақтан сұрақ сөзінен басқа барлық нәрсені алып тастайды. Бұл эллипстің жиі кездесетін түрі, ол барлық тілдерде болмаса да, көпшілік тілдерде кездеседі. Ол VP эллипсісі сияқты алға да, артқа да жұмыс істей алады, бірақ Gapping, stripping, жауап фрагменттері мен псевдогапинг сияқты емес, мысалы: Джон бірдеңе ойнай алады, бірақ мен оның не ойнайтынын білмеймін. Ол қашан қоңырау шалатынын білмеймін, бірақ Джон міндетті түрде қоңырау шалады. Осы екі сөйлемде көрсетілген тұйықтау тікелей сұрақтарда орын алды. Тікелей сұрақтарға жауап беру келесі екі мысалда көрініс тапқан: А: Бір ерекше нәрсе болды. Б: Не болды? Ж: Ол проблеманы пысықтап жатыр. Б: Ол проблеманы қанша уақыттан бері пысықтап жүр? Шлюзинг соңғы онжылдықта көп зерттелді және оны салыстырмалы түрде жақсы түсінілген эллипстік механизм ретінде қарастыруға болады, бірақ шлюзингтің кейбір аспектілерін теориялық талдау даулы болып қала береді.
John can play something, but I don’t know what he can play. I don't know when he will call, but John will definitely call. The sluicing illustrated with these two sentences has occurred in indirect questions. Sluicing in direct questions is illustrated with the following two examples:
A: Something unusual happened. B: What happened? A: He has been working on the problem. B: How long has he been working on the problem? Sluicing has been studied intensely in the past decade and can be viewed as a relatively well understood ellipsis mechanism, although the theoretical analysis of certain aspects of sluicing remains controversial.
Салыстырмалы өшіру
Салыстырмалы өшіру ағылшын тілінде than арқылы енгізілген сөйлемдерде кездеседі. Алдын ала айтылған сөйлемдегі more or er сияқты салыстырмалы морфқа сәйкес келеді, мысалы: Біз адамдар келеді деп күткеннен көп адам келді. Ол біз іше алмайтын сыраны көп сұрады. Дорис Доринге қарағанда қанағаттанған сияқты. Уильямның достары сенің достарыңнан да көп елде тұрады. Салыстырмалы өшіру басқа көптеген ерікті эллипстік механизмдерден міндетті түрде ерекшеленеді. Бұл сөйлемдердің эллипстік емес нұсқалары қабылданбайды. Эшердің "Менен көбірек адамдар Ресейге барды" деген классикалық сөйлемде салыстырмалы өшіру қолданылған сияқты, бірақ егер айқын елемеу енгізілсе, мағынасыз салыстырумен аяқталады: "Мен Ресейге барғанымнан гөрі Ресейге көп адам барды".
More people arrived than we expected people would arrive. She ordered more beer than we could drink beer. Doris looks more satisfied than Doreen looks satisfied. William has friends in more countries than you have friends in countries. Comparative deletion is different from many of the other optional ellipsis mechanisms insofar as it is obligatory. The non elliptical versions of these sentences are unacceptable. The classic Escher sentence "More people have been to Russia than I have" appears to use comparative deletion, but ends up with a meaningless comparison if the apparent elision is included: "More people have been to Russia than I have been to Russia".
Нөлдік қосымша анафора
Нөлдік қосымша анафора толық қосымшаны алып тастайды, бұл ретте алып тасталған қосымша шекті сөйлем, шексіз сөз тіркесі немесе препозициялық сөз тіркесі болып табылады. Нөлдік қосымша анафораны лицензиялай алатын вербальдық предикаттар шектеулі жиынтықты құрайды (мысалы, білуі, мақұлдауы, бас тартуы, шешімі). Ерекшелік етістіктің толықтығы зат есімдік сөз тіркесі бола алмайды. Сұрақ: Не болғанын білесіз бе? Ж: Жоқ, не болғанын білмеймін. С: Сіз жоспарды мақұлдадыңыз ба? Жоқ, мен бұл жоспарды мақұлдамаймын. Олар Биллге көмектесуін өтінді, бірақ ол көмектесуден бас тартты. Олар маған екі түрлі ұсыныс жасады, бірақ мен олардың біреуін таңдамай қалдым. Эллипстің әртүрлі механизмдерінің ең аз зерттелгені - нөлдік комплемент анафорасы. Осыған байланысты оның эллипстік мәртебесі пікірталастың тақырыбы болып табылады, өйткені оның мінез-құлқы басқа эллипстік механизмдердің көптеген мінез-құлқымен сәйкес келмейді.
Теориялық тәсілдер
Эллипсистік теория әдебиеттерінде кеңінен зерттеледі, зерттеулер әсіресе эллипсистік материалдың психикалық бейнелеуіне, эллипсисті лицензиялайтын жағдайларға және эллипсистік материалды қалпына келтіру құралдарына бағытталған. Эллипстің теориялық есептеріне бір қиындық, эллипсті материал құрауыш болып көрінбейтін жағдайлардан туындайды. Синтаксистік операциялар тек стандартты фразаның құрылымдық тәсілдеріндегі құрамдас бөліктерді ғана нысанаға ала алатындықтан, осы жүйелердегі есептер мұндай жағдайларды түсіндіру үшін қосымша қозғалыс операцияларын қоюы керек. Бұл қозғалыс ережелері құрауыштан шығарылмаған материалды көтереді, бұл эллипстің тек қалған материалға ғана қолданылуына мүмкіндік береді, осылайша эллипстің құрауыш емеске қолданылуының иллюзиясын жасайды. Кейбір баламалы талдаулар синтаксистік бірліктер туралы, мысалы, catena сияқты, иілгіштік түсініктерді иілгіштік түсініктер деп қабылдайды, осылайша, қосымша қозғалыс ережелері қажет болмай, эллипстерді құраушы емес элементтерге тікелей бағыттауға мүмкіндік береді.