Кіріспе

Қызыл жар немесе Чиби - 2008-2009 жылдары халықаралық бірлесіп түсірілген эпикалық соғыс фильмі. Ол Қызыл жар шайқасы (208-209 жж.) мен Хан әулетінің соңындағы және Императорлық Қытайдағы Үш патшалық кезеңінің алдындағы оқиғаларға негізделген. Фильмнің режиссері Джон Ву, оның басты рөлдерін Тони Лёнг Чиувай, Такеши Канеширо, Чжан Фэньи, Чан Чен, Чжао Вэй, Ху Цзюнь және Лин Чи Лин ойнады. Бұл Вуның 2003 жылғы "Пайчек" фильмінен кейінгі алғашқы ірі фильмі және 1992 жылғы "Серік қайнатылған" фильмінен кейін алғашқы қытай тіліндегі фильмі болды, сонымен қатар Леунгтің де қатысуымен. Қытай мен Азияның көп бөлігінде "Қызыл жартастың" екі бөлімінде шығарылды, барлығы төрт сағаттан астам уақытқа созылды (288 минут). Бірінші бөлім (146 минут) 2008 жылдың 2 шілдесінде Пекинде көрсетілді, ал екіншісі (142 минут) 2009 жылдың 7 қаңтарында Қытайда жарық көрді. Азиядан тыс жерлерде 2009 жылы 148 минутқа қысқартылған нұсқасы жарық көрді. Алайда, толық екі бөлімді нұсқасы DVD және Blu-ray форматында Ұлыбританияда 2009 жылдың 5 қазанында, ал АҚШ пен Канадада 2010 жылдың 23 наурызында шығарылды. Фильмнің бірінші бөлігі халықаралық деңгейде 127 миллион АҚШ долларынан астам табыс жинады және Қытайдағы "Титаник" фильмінің бұрын ұстаған рекордтық көрсеткішімен тең болды.

Сюжет

Режиссер Джон Ву Дэвид Страттонмен сұхбаттасуда фильм тек 50% фактілік екенін айтты. Ву осы оқиғаның өркениеттілігі мен өз сезімдерін пайдаланып, оны әлемге танытуды шешті. Вуның айтуынша, тарихи дәлдік көрерменнің шайқасқа деген көзқарасынан маңызды емес.

I бөлім

Фильмнің оқиғасы 208 жылы Шығыс Хан әулетінің соңындағы Қытайда өтеді. Цзянь императорының қол астындағы Цзао Цзао императорлық әскерді көтерілісші деп айыптаған оңтүстік әскербасылары Сунь Куан мен Лю Бейді жою жолында жетекшілік етеді. Император қарсылық білдіре отырып, жорықты мақұлдағаннан кейін, Цао Цаоның күшті әскері тез арада Цзинь провинциясын жаулап алады. Цао Цао мен Лю Бейдің әскерлері Чанбан шайқасында соқтығысады. Жарыс кезінде Лю Бейдің ағалары Гуан Ю және Чжан Фэй өздерінің адамдарын кері шегінген азаматтарды қорғауға және Цао Цаоның атты әскерін ұстап тұруға бастап барады. Осы арада Лю Бейдің жауынгерлерінің бірі Чжао Юн әміршінің отбасын құтқару үшін батыл күреседі, бірақ Лиу Бейдің сәби ұлын құтқаруға ғана қол жеткізеді. Соғыстан кейін Лю Бейдің кеңесшісі Чжуге Лян Цзяндонгқа өзінің қожайыны мен Сунь Кванның Цао Цаоға қарсы одақ құру үшін дипломатиялық миссияға барады. Сунь Куан бастапқыда берілу немесе қарсы тұру туралы дилеммаға тап болады, бірақ ақыр соңында Чжуге Лянгты тыңдап, өз күштерінің майдан шебінің қолбасшысы Чжоу Ю және оның әпкесі Сунь Шансяңмен жолбарысқа аң аулауға барғаннан кейін Цзао Цзаомен соғысуға шешім қабылдайды. Осы арада Цай Мао мен Чжан Юн, Цзин провинциясының екі әскери қолбасшысы, Цао Цаоға адалдықты ант береді, ол оларды өзінің үлкен флотына қолбасшылық етеді. Сунь-Лиу одағының шапшаң құрылуынан кейін Лю Бей мен Сунь Куанның күштері жер және су жолдары арқылы Қызыл жартастағы базаларына қарай жылдам алға жылжушы Цао Цао әскеріне қарсы жоспар жасау үшін кездесу шақырады. Сунь Шансян салт аттыларды бастап, Сао Саоның авангард күшін одақтастардың Багуа құрамына тартып, қатал шайқастан кейін жауды жеңеді. Кішкентай авангардтық күштің жоғалуына алаңдамаған Цао Цао өз әскерінің басым бөлігін өзен жағасына тікелей Қызыл жардан өтіп, сонда лагерь құрды. Достастар жеңісті тойлау үшін банкет ұйымдастырған кезде, Сунь Шансян Цао Цао лагеріне тыңдау миссиясына шығады және көгершін арқылы хабарлар жіберіп, Чжуге Лянмен байланысын сақтайды.

ІІ бөлім

Сунь Шансян Цао Цаоның лагеріне кіріп, оның мәліметтерін жасырын жазып, оларды Жуге Лянға көгершін арқылы жібереді. Сол арада Цао Цао әскерлерінің моральдық күйін көтеру үшін кужу ойынын ұйымдастырады. Сунь Шансяң Сунь Шучаймен дос болады, ол кужуда өте шебер сарбаз. Көп ұзамай Цао Цао әскеріне тиф ауруы жұғады, ол кейбір сарбаздарды өлтіреді. Сао Сао өліктерді жауларына індет тарату үшін, олармен бірге батыстағы лагерьге жүзуге бұйырады. Кейбір бейхабар сарбаздар індетті жібергенде одақтас әскерлердің моральдық күйі төмендейді. Ақырында, Лью Бей өз күштерімен кетеді, ал Чжу Лянг Сун Кванға көмектесу үшін қалады. Сао Сао одақтың құлдырағанын естігенде қатты қуанады. Сонымен қатар, Цай Мао мен Чжан Юн жауынгерлік кемелерде темір арқалықтармен өзара байланыстырудың жаңа тактикасын ұсынады. Бұл өзенде жүзу кезінде шайқасуды азайтып, әскерлердің теңіз ауруына шалдығу мүмкіндігін азайтады. Чжоу Ю және Чжукэ Лян Чай Мао мен Чжан Юнды жоюды және тиісінше 100 000 жебе шығаруды жоспарлайды. Олар өз тапсырмасын орындамаған әркім әскери заң бойынша өлім жазасына кесілетінін келісті. Чжукэ Лянның 20 қайықты сабанмен жауып, соққыға түсіру стратегиясы 100 000-нан астам жебе әкеледі және Цэо Цэо Цай Мао мен Чжан Юнның адалдықтарына күмән келтіреді. Екінші жағынан, Цзао Цзао Цзян Ганды Чжоу Юге берілуге көндіру үшін жібереді, бірақ Чжоу Ю Цзян Ганды Цай Мао мен Чжан Юн Цзао Цзаоны өлтіруді жоспарлап отыр деп алдап жібереді. Чжуге Лянның да, Чжоу Юның да жоспарлары бір-бірін толықтырады, өйткені Цзао Цзао Цзян Ганның баяндамасына күмәнданып жүргеніне қарамастан, Цай Мао мен Чжан Юн оны қасақана "донорлық" жебелермен өлтіруді жоспарлап отыр. Сао Сао өзінің ақымақтығын түсінгеніне қарамастан, тым кеш болды және адмиралдар жазаланды. Сунь Шансяң Сао Сао лагерінен жаудың картасымен оралады. Чжоу Ю және Чжуге Лянг ерекше климаттық жағдайдың көп ұзамай оңтүстік-шығыстан жел соғатынын болжағаннан кейін, Цао Цаоның флотына отпен шабуыл жасауға шешім қабылдайды. Соғыс алдында Сунь Куанның әскерлері қыстың күнбағыс тұсын тойлау үшін тангюаньға қонақасы береді. Осы арада Чжоу Юдің әйелі Сяо Цзяо Цзяо Цзяо Цзао Цзаоның қосына барады. Ол Цао Цаоны көндіре алмайды және өз жағына уақыт сатып алу үшін оны ыстық шай рәсімдерімен алаңдатуға шешім қабылдайды. Соғыс түн ортасында оңтүстік-шығыс жел соққан кезде басталады. Сунь Куанның әскерлері Сао Саоның флотына қарсы шабуыл жасайды, олар жаудың үлкен линкерлеріне отқа айналған кіші кемелерді соққылайды. Осы арада Лиу Бейдің әскерлері, соған қарамастан, Сао Саоның құрлықтағы бекіністеріне шабуыл жасай бастайды. Таң атқанда Цао Цаоның бүкіл флоты жойылады. Достастар Цао Цаоның жер армиясына тағы да шабуыл жасайды және ауыр зардап шеккеніне қарамастан, тестудо құрамын қолдана отырып, бұзып шығады. Сао Сао өзінің негізгі лагерінде қоршауға алынғанымен, Сао Хонның көмегімен оған аңдып, Жоу Юді семсердің ұшымен ұстап қалуға тырысады. Сяо Цзюнь де Сяо Цзяомен бірге тұтқын ретінде пайда болады және егер одақтастар берілмесе, оны өлтіремін деп қорқытады. Алайда, Чжао Юн жағдайды өзгертуге тырысады, Сян Цзяоны күтпеген жерден шабуыл жасап құтқарады, ал Сун Кван жебені атып, Цао Цаоның басын шағып, жоғарғы түйінін кесіп тастайды. Сао Сао енді одақтастардың қаһарына ұшырады, бірақ олар оның өмірін сақтап, кетіп барады. Соңғы сахнада Чжоу Ю мен Чжук Лян соңғы жаңа туған тоқтымен Мэнмэнгпен кетіп бара жатқанда соңғы әңгімелеседі.

Кастинг

Кен Ватанабе бастапқыда Цао Цао рөліне таңдалды. Бір ақпаратқа сәйкес, кейбір қытайлық фанаттар бұл таңдауға қарсылық білдірді, өйткені олар жапондық актердің маңызды қытайлық тарихи тұлғаны бейнелеуі орынсыз деп санайды. Жариялауда айтылғандай, бұл наразылық режиссер Джон Вуның шешіміне әсер етті, ол ақыр соңында Zhang Fengyi-ді рөлге таңдады. Чжоу Юнның семіруі бастапқыда Чжоу Ю рөліне таңдалды, ал одан бұрын Лю Бей рөліне қарастырылды. Алайда, ол 2007 жылдың 13 сәуірінде, түсірілім басталған кезде, кері шегінді. Шоу бір апта бұрын қайта қаралған сценарийді алғанын және дайындалуға жеткілікті уақыт берілмейтінін түсіндірді, бірақ продюсер Теренс Чанг бұл туралы дау көтеріп, Шоумен жұмыс істей алмайтынын айтты, өйткені фильмнің Голливудтық сақтандырушысы Шоудың келісім-шартындағы 73-ке қарсы болды. Екі күннен кейін Чжоудың орнына бұған дейін Чжу Лианг рөлінен бас тартқан Тони Ленг келді. Льюнг "Жұмсақ құмарлық" фильмін түсіргеннен кейін шаршап қалса да, Вумен 20 жылдық достығы үшін көмектесуді ұсынды.

Түсірілім

Негізгі түсірілім 2007 жылдың сәуір айының ортасында басталды. Фильм Бейжіңдегі киностудияда түсірілді, сондай-ақ, Хэбэй провинциясында, екі жұмыс істеп тұрған су қоймасында теңіз соғысы ұйымдастырылды. 2008 жылдың 9 маусымында өрттен кейін бір каскадер қаза тауып, тағы алты адам жарақат алды. Red Cliff II фильмінің цифрлық визуалды эффекттерін Modus FX, The Orphanage, Frantic Films, Red FX және Prime Focus шығарды. Ву бұл фильмнің "Үш патшалықтың романсы" фильмдеріне негізделген басқа фильмдерден, соның ішінде оқиғаға негізделген драмалардан және "Үш патшалық: Аждаһаның қайта тірілуі" фильмінен ерекшеленетінін айтты, өйткені ол "қаһармандардың психологиясы мен өмірлік оқиғаларымен байланысты адамгершілік оқиғаларды шығарады".

Шығару

Өндірісті Lion Rock Entertainment және China Film Group Corporation басқарады. Дистрибьюторлар түсірілім басталғанға дейін келісімді тез арада бекітті. Дистрибьюторларға Chengtian Entertainment (Қытай), CMC Entertainment / 20th Century Fox Taiwan Branch (Тайвань), Mei Ah Entertainment (Гонконг), Avex Group/Toho Towa Co. (Жапония), Showbox (Оңтүстік Корея), Лос-Анджелестегі Summit Entertainment (халықаралық) және Магнолия Пикчерс (АҚШ) кіреді.

Сыни қабылдау

Батыс сыншылары да фильмге оң әсер етті. Rotten Tomatoes сайтында фильмге 116 пікір негізінде 91% "жаңа" деген баға берілді, орташа бағасы 7.2/10. Сайттың пікірінше: "Кейбір әсерлі ұрыс-жарыс оқиғалары бар Джон Ву Азияға оралады және осы сәнді және сәнді тарихи эпосты жасау барысында қайтадан қалыптасады". Metacritic 22 сыншыдан 100 баллдан 73-ке баға бергенін, бұл "жалпысынан жағымды пікірлерді" білдіреді.

Бірінші бөлік

Фильмнің Азиядағы тұсаукесерінің алғашқы бөлігінде Variety басылымы фильмнің 2008 жылдың 10 шілдесінде шығыс Азиядағы театрларда көрсетілуінің керемет басталғанын хабарлады. Фильм Азияның алты аймағында алғашқы аптада рекордтық көрсеткішті құрады. Variety басылымы фильмнің Қытайдағы Гонконгта сыншылардан оң пікір алғанын хабарлады. 80 миллион АҚШ доллары бюджетпен, ұзақ және қиын түсірілімдер, соның ішінде каскадер қайтыс болуы және продюсердің ауруханаға жатқызылғаны туралы бұқаралық ақпарат құралдарының бақылауымен фильм көптеген адамдар үшін үлкен қаржылық құмар ойындар деп есептелді, бірақ индустрияның ішкі өкілдері жақсы ауыздан-ауызға және оң пікірлер фильмнің кассалық табысы үшін өтемақы төлейтінін хабарлады. Associated Press (AP) киноға жылы пікір жазып, "Джон Ву керемет баяндалған "Қызыл жартаста" маңызды ерекшеліктерді көрсетеді, Гонконг режиссерінің Голливудта 16 жылдан кейін қытай киносына жеңіске жеткені" және "Қызыл жартаста Ву өзінің әлі де шебер режиссер екенін көрсетеді". Голливуд репортері де фильмге оң баға беріп, "Қараңғы әсерлер мен экшн көріністермен эпикалық шайқастың қорқынышты прелюдиясы" деп жазды. Variety журналы да фильмге оң баға берді және Қызыл жарды былай деп сипаттады: "Характер, қиянат, тамаша және интуитивті іс-әрекетті ет, драмалық қанағаттандырарлық пирогпен теңестіреді, ол жарнамаға сәйкес келеді және Ву өзінің ұзақ жылдар бойы АҚШ-та болған кезінде өз моджосын бірте-бірте жоғалтып алды деп ойлағандарды таң қалдырады". Сондай-ақ, бұл фильм 80-ші жылдардағы "Батырлар жыламады" және "Жақсы ертең" секілді кинофильмдердің костюмдерін қайтадан іздегендерді өкінішке қалдыруы мүмкін. Korea Times газетінде былай деп жазылған: "Ақыры Азия киносы "Жылжыңдардың иесі" секілді эпикалық фильмдердің бюджеті мен әсері бар киноның пайда болуын көрді". "Көңілге толы оқиғалар, жан-жақты суреттер, сондай-ақ жануарлар бейнелері де бар. "Ақ жолбарыс, жасырын айдаһар" секілді фильмдердің азиялық сипаты батыс аудиториясына тән болса, "Қызыл жар" фильмдері азиялық философияның жүрегі мен жан дүниесін кеңінен қамтиды". Оңтүстік Кореяның ең ірі ағылшын тіліндегі газеттерінің бірі JoongAng Daily бұл фильм туралы "Қытайдың тарихи фильмі өз үмітін бірнеше жағынан ақтады" деп мақтанады. The Japan Times бұл фильмге жоғары баға берді және "Қызыл жар бұлардың бәрін және одан да көп нәрсені экранға әкеледі екі жарым сағаттық шатасқан іс-қимыл, қызу құмарлық және сәнді хореографиялық шайқас көріністері" деп атап өтті және фильмді жылдың соңында 2008 жылдың ең жақсы халықаралық (жапондық емес) фильмдерінің бірі ретінде атады. Малайзияның ұлттық газеті New Straits Times да фильмге құштарлықпен қарап, былай дейді: "Бірінші фильм өзінің салтанатымен, қорқынышты шайқас көріністерімен демді жарып алады". Сондай-ақ, кинотеатрдың кинорежиссері "Барлық кейіпкерлер жақсы, жеке қиял-әрекеттермен толықты" деп жазды. Вьетнамдық Thanh Nien Daily газетінде: "Қызыл жардың әрекеті керемет. 1800 жыл бұрынғы шынайы ұрыс тактикасынан пайдаланып, Ву осы жылдар бойы жаңа жанрдағы зорлық-зомбылықпен көркемдікті араластыра отырып, жаңа және бірегей әрекет жасауға қабілетті екенін дәлелдейді. Азия киносын сүйетіндер Джон Вуның оралғандығына қуана алады".

Екінші бөлік

Фильмнің екінші жартысы Қытайда 2009 жылдың 7 қаңтарында жарық көрді. "Голливуд репортері" жазғандай: "Бұл режиссер Джон Вуның баяндау тізбегін деңгейлі түрде реттеп, сахнадағы техникалық көріністі жою үшін кинетикалық тірі экшенді ойлап табудағы шеберлігі және эпосты ойын-сауыққа қалай айналдыру туралы оның көзқарасы "Қызыл жартастың екінші бөлімі" дүбірлі кульминациясына дейін жетелейді" және "көптеген өндіріс тамашалық пен ойын-сауыққа бөленіп, тарихны аңызға айналдырады". Variety бұл фильмді "Бұл жартысы бұрыннан қалыптасқан кейіпкерлермен бірге, бұл жартысы күтілетіндей, іс-әрекетке көбірек салмақ қосады, бірақ соңғы сағаттың шабуылдау шайқасына дейін адам қызығушылығын арттырады" деп сипаттайды және фильмді жалпы алғанда "Бұл 280 минуттық екі бөлімді нұсқада, продюсер Ву мен продюсер Теренс Чанг шын мәнінде барлық уақыттағы ең керемет қытайлық костюм эпостарының бірін жасады". "The Japan Times" газетінде екінші бөлімге бестен төрт жарым жұлдыз беріп, "көрнекі жағынан таңғажайып қытайлық тарихи эпос ойын-сауық факторын он бірге дейін көтереді" деп жазылған.