Кіріспе

"Автпост" (полякша атауы: Placówka) - поляк жазушысы Болеслав Прустың төрт ірі романының біріншісі. Автор Польшада жазған, ол бір ғасыр бұрын Ресей, Пруссия және Австриямен бөлінген, ауыл Польшасының жағдайына назар аударуға тырысты, ол кедейлікпен, білімсіздікпен, елдің жоғарғы қабығымен қараусыз қалдырумен және Отто фон Бисмарктың неміс үкіметі қолдаған неміс отаршылдарының отарлауымен күресуге мәжбүр болды.

Құрамы

Прус 1880 жылы "Автпост" атты роман жазуға кіріседі, бірақ көп ұзамай ол ауыл өмірін мұқият бақылауға, негізінен Наленцовтың айналасына, ол 1882 жылдан бастап өлімге дейін 30 жыл демалды. Ол романның жұмысын 1884 жылы қайтадан бастады. "Автпост" 1885 жылдың 19 наурызынан 1886 жылдың 20 мамырына дейін "Wędrowiec" (Жолшы) атты апталық журналға сериялы түрде басылып шықты. 1886 жылы алғашқы кітап басылымы жарық көрді.

Сюжет

"Автпост" - Польшаның шет елдерге бөлінген ауылдық жерлерін зерттеу. Оның басты кейіпкері, Шлимак ("Сыртқы" поляк тілінде) атты шаруа, оның ауыл тұрғындарын бейнелейді, олардың барлығы дерлік сауатсыз; Ресей империясының билігі кезінде мектеп жоқ. Дін - бұл өте бекершілік: ауыл тұрғыны Оржеховский жер иесінің көшпелі сатылымында Леда мен Лебедь кескінін үш рубльге сатып алғанда, ол отбасымен бірге оның алдында дұға етеді, басқа ауыл тұрғындары жергілікті шіркеудің игіліктері болған ақсүйектердің ескі портреттерін құрметтейді. Алайда, бұл аймақта өзгерістер болып жатыр. Жақын жерде темір жол желісі салынып жатыр. Жергілікті елорданың иелері өздерінің жерлерін неміс қоныстанушыларына сатады. Польшалық жер иелері поляк тілінен гөрі француз тілін көбірек біледі, олар ақшаны алып, қалаға немесе шетелге, қатал ауылдан алыстатуға қуанышты. Слимактың фермасы неғұрлым неміс қоныстанған ауданда оқшауланған поляк форпостына айналады. Шлимак жер телімін неміс қоныстанушыларына (олар жанашырлықпен сипатталған) сатудан бас тартқанда бірқатар қиындықтарға ұшырайды. Ерікті, консервативті шаруа өз мүддесін ойлап әрекет етпейді, өйткені ол алған ақшамен басқа жерден жақсы ферма сатып алуы мүмкін еді; ол керісінше, инерциядан және оған әкесі мен бабасы үйреткен принциптен әрекет етеді: егер шаруа мұрагерлік жер телімінен айырылса, ол ең үлкен бақытсыздыққа тап болады - жай ғана жалақыға жалақы алатын адам болады. Бірақ Шлимаққа әйелі сияқты ерік-жігер жетіспейді, ол екіталайлық танытады. Бірақ өлім аузында жатқанда ол оны ешқашан жерлерін сатпайтынына ант етуге мәжбүр етеді. Кітаптың қараңғы суреті автордың әзіл-сықағы мен жылылығымен жеңілдетіледі. Жергілікті католик діни қызметкері, жергілікті хан сарайларында кешкі ас пен аңшылыққа арналған партиялардың адамы, христиандық ізгі қасиеттерден мүлдем айырылмайды. Ауылдың екі кішіпейіл тұрғыны өз мүдделерін ойлайтын адамдардан емес. Шлимақтың жартылай ақылға қонымды шаруасы тастап кеткен сәбиді тауып, оны үйіне алып кетеді. Слимак әйелі қайтыс болғаннан кейін жесірдің фермасы өртеніп, ол кедей, жанашыр еврей саудагермен достық қарым-қатынас жасайды.

Әсерлер

Сыншылардың пікірінше, "Автопост" (1886) - Болеслав Прустың романдар жазушы ретінде ең жоғары жетістігі емес. Ол оның "Қуыршақ" (1889) немесе "Фараонның" (1895) тұжырымдамалық кеңістігі сияқты басқа романдарының толық психологиялық тереңдігін көрсетпейді. "Автпосттың" "бақсылық аяқталуы" біршама жасалма сапаға ие. Дегенмен, бұл кітап Еуропаның реалистік роман дәстүріндегі құрметке лайық жетістік. Прус Эмил Золаның натурализміне қатысты күмән білдіргеніне қарамастан, поляк жазушысы француз романынан кейбір шабыт алды. Прусский форпост (1885-86) өз кезегінде поляк Нобель сыйлығын алған романист Владыслав Реймонттың ауыл өмірін екі онжылдықтан кейін "Кейшілер" (1904-9 ж.) 1979 жылы "Автпост" Зыгмунт Скониецкий режиссерлік еткен польшалық көркем фильм (Плацовка) ретінде түсірілді.