Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лю Сунның императоры Шунь (劉) (順帝; 8 тамыз 469 - 23 маусым 479), жеке аты Лю Чжун (劉準), әдепті аты Чжунму (仲謀), балалық есімі Жигуан (智觀), Қытайдың Лю Сун әулетінің соңғы императоры. Ол 477 жылдың тамызында өзінің ақсақал ағасы император Хоуфэй генерал Сяо Даоченгтің бастамасымен өз қызметшісі өлтіргеннен кейін император болды, бірақ қысқа мерзімде ол Шыоның қуыршағы болды. 479 жылы Сяо оны патшалық билікті Сяоға беруге мәжбүр етті, осылайша Лю Сонгтың билігі тоқтап, Оңтүстік Цы пайда болды. Сол жылы бұрынғы император Шунды қорғаушы болған сақшылар өлтірді, ал Лю кланы да көп ұзамай өлтірілді.
Emperor Shun of Liu Song ((劉)宋順帝; 8 August 469 – 23 June 479), personal name Liu Zhun (劉準), courtesy name Zhongmou (仲謀), childhood name Zhiguan (智觀), was the last emperor of the Liu Song dynasty of China. He became emperor in August 477 after his violent older brother Emperor Houfei was assassinated by his attendant at the instigation of the general Xiao Daocheng, but in his brief reign he was effectively Xiao's puppet. In 479, Xiao forced him to yield the throne to Xiao, ending Liu Song and starting Southern Qi. Later that year, the former Emperor Shun was killed by guards who were supposed to protect him, and the Liu clan was soon slaughtered as well.
Өмірбаян
Лю Чжун 469 жылы тамызда дүниеге келген. Оның ата-анасы император Мин және император Миннің кәнизагы Чэнь Фаронг болса керек, бірақ тарих оның нақты ата-анасының нақты есебін бермейді. Кейінгі Оңтүстік Цы дәуірінде жазылған тарихи деректер император Миннің импотентті екенін және оның 12 ұлы болғанымен, бұл оның ағаларының жүкті кәнизактарын алып, ұл туса, балаларды ұстап тұрғанынан немесе оның кәнизактарының басқалармен жыныстық қатынаста болғанынан туындағанын көрсетеді. (Бірақ, император Миннің әйелі император Ван Жэнфэннің екі қызы болғанымен, ұлдары жоқ, мұндай айыптауларға қарсы тұруы мүмкін, өйткені император Миннің әйел балаларды бұлай жасауы күмәнді болып көрінді. Шын мәнінде, бұл айыптаулар оның тек ағаларының кәнизактары еркек туса ғана жасайтындығын немесе моральдық тұрғыдан әділ император Ванның басқалармен жыныстық қатынаста болатынын көрсетті. Бұл деректерде оның биологиялық әкесі император Миннің ағасы Лю Сяофан (劉休範) Гуйянның ханзадасы, ал биологиялық анасы Лю Сяофанның кәнизагы болған деп айтылады. Қалай болғанда да, ол Чен ханшайымынан туған болса да, болмаса да, оны анасы тәрбиеледі. 471 жылы ол Анченг князі болды. 472 жылы император Мин қайтыс болғаннан кейін Лю Чжунның аға ағасы Лю Ю мұрагер ханзада император болды (император Хоуфэй ретінде). Лю Чжунның өзі маңызды астаналық аймақтың, Янг провинциясының (揚州, қазіргі Чжэцзян және оңтүстік Цзянсу) губернаторы болды, бірақ іс жүзіндегі басқаруды оның қызметкерлері жүзеге асырды. 474 жылы Лю Сяуфан бас көтеріп, астананы қоршап алғаннан кейін, ресми Чу Ченг (澄), император Хоуфэйдің генералы Сяо Даоченг жіберген өлтірушілердің Лю Сяуфанды өлтіргенін білместен, Лю Цзюньді тұтқындап, Лю Сяуфанның штабын Лю Сяуфанның әскеріне тапсырды. (Лиу Сюфан өлім алдында мұндай мәлімдеме жасаған жоқ.) Алайда, Лю Сяуфанның өлгенін білген соң, әскер құлдырап, Лю Цзюнь зардап шекпеді. 477 жылы император Хуфэй өзінің қатыгез және қатыгез билеуші екенін көрсетті, ол күзетшілерімен бірге сарайдан тыс жерде жиі жүріп, кез келген адамды немесе жануарды өлтірді. Сяо, император Хоуфэйдің қолынан өлтірілуінен қорқып, оны өлтіру үшін өз серіктестерін жұмылдырды, содан кейін армияның жеке бақылауын қолданып, басқа жоғары деңгейдегі лауазымды адамдар Юань Кан мен Лю Бинге императорлық билікті беруге мәжбүр етті. Содан кейін ол Лю Цзюньды император (император Шунь ретінде) етті, бірақ 10 жасар император Сяоның қуыршағынан көп емес еді.
Liu Zhun was born in August 469. Ostensibly, his parents were Emperor Ming and Emperor Ming's concubine Consort Chen Farong—but history does not provide a conclusive account of his actual parentage. Historical accounts, written during the succeeding Southern Qi Dynasty, indicate that Emperor Ming was impotent, and that although he had 12 sons, those were the results of his having seized his brothers' pregnant concubines and kept the children if they bore males, or his having had his concubines have sexual relations with others. (However, the fact that Emperor Ming's wife Empress Wang Zhenfeng had two daughters, although no sons, may argue against such allegations, because it appeared rather unlikely that Emperor Ming would do this over female children—indeed, the allegations stated that he would only do this if his brothers' concubines bore males—or that the morally upright Empress Wang would engage in sexual relations with others, thus suggesting that the allegations were made to delegitimize Emperor Ming's sons Emperor Houfei and Liu Zhun vis à vis Southern Qi.) Those accounts allege that his biological father was Emperor Ming's brother Liu Xiufan (劉休範) the Prince of Guiyang, and his biological mother was a concubine of Liu Xiufan. In any case, whether he was born of Consort Chen or not, she raised him. In 471, he was created the Prince of Ancheng. After Emperor Ming's death in 472, Liu Zhun's older brother Liu Yu the Crown Prince became emperor (as Emperor Houfei). Liu Zhun himself was made the governor of the important capital region, Yang Province (揚州, modern Zhejiang and southern Jiangsu), but actual governance was carried out by his staff members. In 474, after Liu Xiufan rebelled and sieged the capital Jiankang, the official Chu Cheng (褚澄), not knowing that assassins sent by Emperor Houfei's general Xiao Daocheng had already assassinated Liu Xiufan, seized Liu Zhun and surrendered Liu Zhun's headquarters to Liu Xiufan's army, claiming that Liu Xiufan had declared Liu Zhun to be his son. (Liu Xiufan himself made no such public declaration before his death.) However, when Liu Xiufan's army later found out that he was already dead, it collapsed, and Liu Zhun was not harmed. By 477, Emperor Houfei had shown himself to be a cruel and violent ruler, often roving outside the palace with his guards and killing any person or animal that they encountered. Xiao, in fear of being killed by Emperor Houfei, engaged his associates to have him assassinated, and then used his personal control of the army to effectively force other high level officials Yuan Can and Liu Bing to grant him near imperial powers. He then made Liu Zhun emperor (as Emperor Shun), but the 10 year old emperor was little more than Xiao's puppet.
Билік
Император Хоуфэйдің өлімін естіген соң, генерал Шэн Юцзи Сяо Даоченгті тақты тартып алуға тырысты деп айыптап, өзінің Цзинь провинциясынан (州, қазіргі орталық және батыс Хубэй) көтеріліс бастады, бірақ ол кейін Еңченгті (城, қазіргі Ухань, Хубэй) қоршауға алуда өз ісіне тоқтады. Осы арада 477 жылдың соңында Юань Кань мен Лю Биньдің императорлық клан үшін билікті қайтарып алу әрекеті сәтсіз аяқталды, Юань мен Лю Бинь екеуі де өлтірілді, бұл Сяоға өз билігін одан әрі нығайтуға мүмкіндік берді. 478 жылдың көктеміне қарай Шен де жеңілді, ол өзін-өзі өлтірді. Сяоның қарсыластары жоқ болды. Ол өзіне жоғары лауазымдар мен құрметтер беріп, таққа ие болуға тырысты. Ол сондай-ақ император Шунның кейбір ағаларын да біртіндеп өлтіріп жатыр. 478 жылдың қысында император Шунь ресми Ся Чжуанның (謝莊) немересі Сье Фанжинді өзінің әйелі және император ретінде жасады. 479 жылы Сяо алғаш император Шуннан Цы герцогы етіп тағайындап, оған тоғыз сыйлық берді, содан кейін оны Цы принсі етіп тағайындады. 479 жылы жаз айында Сяо таққа отыруға дайындалды, ол салтанатты рәсім дайындады, онда император Шунь биік платформаға көтеріліп, таққа отыру туралы жарлық шығарды. Алайда, 12 жасар император Шун қорқып, Будда мүсініне жасырынып, жылап жүрді. Сяо өзінің генерал Ван Цзинцзи (王敬則) сарайға жіберді, ал Императрица Вдовья Ван, салдары қандай болуы мүмкін деп қорқып, евнуктерді император Шунды іздеуге жеке өзі бастап, ақыры оны тапты. Ван Цзиньцзи император Шунды жалған уәделермен тыныштандырып, ақыры оны Ван Цзиньцзи дайындаған күймеге отырғызды. Ол Ваннан: "Сен мені өлтірмексің бе?" деп сұрады. Ван: "Мен сені өлтіріп, басқа жерде тұруға рұқсат бермеймін. Сенің Лю тайпаң Сима тайпасына да осыны істеді". (Бұл император Шуның арғы атасы император Вуның Цзинь әулетінен тақты қалай тартып алғаны туралы сөз болды.) Император Шун қайтадан жылап: "Мен қайтадан дүниеге келген кезде, императордың үйінде қайтадан туылмаймын!" - деді. Ван император Шунды сахнаға алып келіп, рәсімді аяқтады. Сяо патшалық тағын қабылдап, Лю Сонгты аяқтады және Оңтүстік Цыны (оның императоры Гао ретінде) бастады.
Upon hearing of Emperor Houfei's death, the general Shen Youzhi accused Xiao Daocheng of wanting to usurp the throne, and he started a rebellion from his Jing Province (荊州, modern central and western Hubei), although he then ill advisedly became bogged down in his progress in sieging Yingcheng (郢城, in modern Wuhan, Hubei). Meanwhile, an attempted coup by Yuan Can and Liu Bing to seize back power for the imperial clan failed in late 477, and both Yuan and Liu Bing were killed, permitting Xiao to further consolidate his power. By spring 478, Shen also had been defeated, and he committed suicide. Xiao no longer had opposition. He began to have himself bestowed with higher and higher offices and honors, posturing himself for the throne. He was also gradually assassinating some of Emperor Shun's brothers. In winter 478, Emperor Shun created Xie Fanjing, the granddaughter of the official Xie Zhuang (謝莊), as his wife and empress. In 479, Xiao first had Emperor Shun create him the Duke of Qi and grant him the nine bestowments, and then create him the Prince of Qi. In summer 479, Xiao was prepared to seize the throne, and he prepared a ceremony at which Emperor Shun was to ascend a high platform and issue an edict giving the throne to him. However, the 12 year old Emperor Shun was fearful, and he hid under a statue of a buddha, crying. Xiao sent his general Wang Jingze (王敬則) into the palace, and Empress Dowager Wang, fearful of what the consequences might be, personally led the eunuchs to search for Emperor Shun as well, finally finding him. Wang Jingze calmed Emperor Shun with false promises, finally getting him to get on the wagon that Wang Jingze prepared. He asked Wang, "Are you going to kill me?" Wang responded, "I will not kill you just letting you live elsewhere. Do not be sad this is what your Liu clan did to the Sima clan as well." (This was a reference to how Emperor Shun's great grandfather Emperor Wu had seized the throne from Jin Dynasty.) Emperor Shun resumed crying, and said, "When I am reincarnated, may it be that I will never be again reborn in an emperor's household!" Wang brought Emperor Shun to the platform and had him complete the ceremony. Xiao accepted the throne, ending Liu Song and starting Southern Qi (as its Emperor Gao).
Өлім
Сяо Даочен Лю Цзюньді Руиннің ханзадасы (汝阴王) етіп тағайындады және оған елорда Цзяньканның маңында сарай салдырды, бірақ оны қатаң күзетке алды. Сяо патшалық таққа отырғаннан кейін бір ай өтпей, Лю Чжунның сарайының жанында біреу аттап келді. Күзетшілер жағдайды Лю Чжунды тұтқындап, көтеріліс бастағысы келетін адам деп қате түсінді, сондықтан олар Лю Чжунды өздері өлтірді. Сяо оларды жазаламады, қайта, сыйлықтарын берді, содан кейін Лю тайпасын қырып-жойды. Алайда ол бұрынғы императорды салтанатты түрде жерледі.
Xiao Daocheng created Liu Zhun the Prince of Ruyin (汝阴王) and built him a mansion in the vicinity of the capital Jiankang, but put him under heavy guard. Less than a month after Xiao's taking of the throne, someone rode a horse near Liu Zhun's mansion, and the guards mistook the situation as someone wanting to seize Liu Zhun and start a rebellion, so they killed Liu Zhun themselves. Xiao not only did not punish them, but instead awarded them, and subsequently started a slaughter of the Liu clan. He did, however, bury the former emperor with imperial honors.