Кіріспе
Колумбияның Тынық мұхит аралы Горгона - Колумбияның Тынық мұхит жағалауында орналасқан Тынық мұхиттағы колумбиялық арал. Арал ұзын және ең кеңірек, ең биіктігі - 5 метр, ал жалпы ауданы - 5 метр. Арал құрлықтан терең су асты депрессиясымен бөлінген. Әкімшілік жағынан арал Каука департаменіндегі Гуапи муниципалитетіне жатады. Горгона 1959 жылдан 1984 жылға дейін түрме ретінде жұмыс істеді, содан кейін ол Ұлттық табиғи паркке айналды. Көптеген эндемикалық түрлері мен бірегей экожүйелерімен танымал арал 1985 жылы субтропикалық орман мен мұхит жағалауындағы коралл рифтерінің бай түрлерін сақтау үшін Горгона аралы ұлттық паркі ретінде құрылды.
Gorgona is a Colombian island in the Pacific Ocean situated about off the Colombian Pacific coast. The island is long and across at its widest, with a maximum height of and a total area of Gorgona is separated from the continent by a deep underwater depression. Administratively, the island is part of the Municipality of Guapí in the Department of Cauca. Gorgona functioned as a prison from 1959 until 1984 when it was turned into a National Natural Park. The island, noted for its many endemic species and unique ecosystems, was established as Gorgona Island National Park in 1985, in order to preserve its richly varied wildlife of the sub tropical forest and the coral reefs offshore.
Ертедегі қоныстар
Горгонада алғаш рет Тумако Толита мәдениетімен байланысты адамдар өмір сүрген. Урабба (Колумбия) және Сан-Блас (Панама) жерлестері Куна немесе Куна аралдың алғашқы қоныстары болу дәстүрі бар. Олар біздің заманымыздың 1300 жылынан қалған археологиялық қалдықтарды қалдырды. Олар кеме жүргізуде шебер болған, әрі мал шаруашылығы мен балық аулаумен айналысқан. Олар таспен жұмыс істеген және алтын жасаумен айналысқан. Испан конкистадорлары Горгонаны алғаш рет 1524 жылы Диего де Алмагро ашқан кезде аралады. Ол оны Сан-Фелипе деп атады. Үш жылдан кейін, 1527 жылы, Франсиско Писарро Перуге екінші экспедиция кезінде Гало аралынан аралға келді, ол жерде тұратын жергілікті топтан қашып кетті. Писарро және оның он үш адамы жеті ай бойы Горгонада қалып, Перуді жаулап алу үшін күш-жігерін жалғастыруға дайындалып, азық-түлік жеткізілуін күтті. Писарро бұл аралды "тозақ" деп санайды, ол көп адамдарын аралда тұратын жыландардың тістеуінен жоғалтқаннан кейін оған Горгона деген ат берді. Бұл атау мифтік Горгон Медузаға қатысты, оның шашы орнына улы жыландар болған. Бартоломе Руис, испандық қайық жүргізушісі, оларды құтқару үшін Панамадан жіберілді. Руастың кемесі Писарроның қолындағы жалғыз кеме болғандықтан, олар Перуді жаулап алу үшін Горгонадан кетіп қалды. Испандықтар жаулап алғаннан кейінгі кезеңде аралда кацик Юндигуа өмір сүрді. Ол Нариньо мен Каука аралығында тұратын Синдагуа руының мүшесі болған шығар. 1679 жылы ағылшын қарақшысы Бартоломей Шарп Гуаякильге шабуыл жасағаннан кейін Горгонаны басып алып, оны капитан Шарп аралы деп атады. Ол бір айдан аз ғана уақыт болды. 1709 жылы арал ағылшын каперлері Вудс Роджерс пен Уильям Дэмпьерге бас сауғалау орны болды. Бұл аралда тұщы су мен құнды ағаш мол болғандықтан, Панамадан Перуге баратын кемелерге қажетті заттарды жеткізу үшін кемежай болған. 1820 жылдары Колумбия Испаниядан тәуелсіздік алғаннан кейін Симон Боливар Горгонаны Федерико Д'Крозға Варгас батпағы шайқасында әскери қызметі үшін алғыс ретінде берді. 1870 жылы аралда балық аулаумен өмір сүрген шағын метиздер қауымы өмір сүрді. Рамон Пайан аралдың бір бөлігін ДКростың ұрпақтарынан сатып алып, 1899 жылы мың күндік соғыс кезінде, либералды күштердің 1100 мүшесі аралда екі аптадан аз уақытқа қалған кезде қираған hacienda салды.
Қылмыстық колония
ХХ ғасырдың бірінші жартысында Горгона негізінен адам тұрмайтын болды. 1959 жылы арал жазалау колониясына айналды. Ол Колумбияның аса қатал қылмыскерлерін, әдетте, кісі өлтіру мен зорлау үшін сотталғандарды ұстайтын жоғары қауіпсіздікті мемлекеттік түрмеге айналды. Бұл түрме нацистік концлагерь үлгісіне сай салынған. Тұтқындар төсексіз төсектерде ұйықтайтын. Дәретханалар тек едендегі тесік болды. Бұл бөлмелерде жиі зорлаулар мен кісі өлтірулер орын алып тұратындықтан, күзетшілер әрбір тұтқынды көре алуы үшін қабырғаларды төмендетеді. Ол Колумбияның Алькатраз аралы деп аталды. Түрмедегілер мен басқа тұтқындар тұтқындарды үнемі қорлайтын. Олардың көбі жылан шағып, тропикалық аурулардан қайтыс болды. Аралдың ішкі бөлігіндегі улы жыландар мен құрлықтағы 30 км қашықтықта патрульдік жүрген акулалар сотталғандарды қашып кетуден сақтандырды. Алайда, психопаттық сериялық кісі өлтіруші және зорлаушы Даниэль Камарго Барбоса 1984 жылдың 24 қыркүйегінде қашып құтыла алды. Ол ұзақ уақыт бойы теңіз ағыстарын зерттеді, теңіз арқылы қашып шығу идеясы болды. Қамауда отырғандардың қамқоршысы - "Мейірімділік құдайы" Қамқоршы қыздың мерекесінде Камарго аралдағы бұталарға тығылып, биліктен қашып жүрді. Ол жаңғақ бұталарымен байланған бүршіктерден шағын сал жасап алды. Бір күннен кейін ол Тынық мұхит жағалауына жетті. Билік оны теңізде қайтыс болды деп ойлады, ал баспасөз оны акулалар жеді деп хабарлады. 1984 жылдың қыркүйегінде қашып құтылғаннан бастап 1986 жылдың ақпанына дейін Кармаго Эквадорда 72-ден 180-ге дейін қыздарды өлтіріп, зорлаған. 1989 жылы Эквадор түрмесінде 16 жылға сотталған Камарго 1994 жылы қарашада түрмеде отырған серігімен өлтірілді. Жазалау колониясы 1984 жылы 25 маусымда Белисарио Бетанкурдың президентлігі кезінде жабылды, ал соңғы тұтқындар материкке көшірілді. Бұрынғы түрме ғимараттары қазір тығыз өсімдіктермен қапталған, бірақ оның бір бөлігін әлі де көруге болады.
Ұлттық парк
1984 жылы арал эндемикалық түрлерді, тропикалық орманның әртүрлі жануарлар дүниесін және мұхит жағалауындағы коралл рифтерін сақтау үшін Горгона ұлттық табиғи паркі ретінде құрылды. Парк бүкіл теңіз аймағын қамтиды. Ұлттық паркті басқару мен сақтауға қатысатын қызметкерлерден басқа, Gorgona тұрақты тұрғыны жоқ. Арал қонақ үйлер мен мейрамханасы бар экотуризм орталығы ретінде дамыған. Алыс жерлерге келушілер аралға келу үшін алдын ала рұқсат алуы керек. Бір уақытта "Горгона" 80 қонақты қабылдай алады. Кемпингке рұқсат жоқ, ал жалғыз тұрғын үй - бұл парк әкімшілігі ұсынған, бұл аралдың жалғыз қоныстанған аймағы. Бұл өте тыныш, мұхитқа қараған жерде салынған. Әрбір топқа келгеннен кейін бір-бір жол көрсетуші тағайындалады, ол туристерді топ қайда барғысы келсе, сонда ертіп барады. Горгона - улы жыландармен танымал тропикалық орта болғандықтан, қонақтарға бөлмелердің алдындағы жағажайдан басқа, ешкімді ертіп бармай, аяқкиім кимеген жерлерге кіруге рұқсат етілмейді.
Gorgona has no permanent population, except staff involved in the administration and preservation of the National Park. The island has been developed as an ecotourism center with lodgings and a restaurant. Visitors need previous permission to come to the island. Gorgona can host around 80 visitors at one given time. Camping is not allowed, and the only housing available is the one provided by the park administration in El Poblado, the only settlement area of the island. It is a very quiet place, built facing the ocean. Each group is assigned one guide upon arrival to accompany the tourists wherever the group wishes to go. Since Gorgona is a tropical environment known for its venomous snakes, visitors are not allowed to set foot anywhere unaccompanied and not wearing boots, except for the beach in front of the rooms.
География
Горгона аралының жалпы ауданы 26 км2. Ол материктен 35 км қашықтықта Каука департаменті алдында, 270 м тереңдіктегі депрессиямен бөлінеді. Сол сияқты, Горгонаның оңтүстік-батысында Горгонилла деп аталатын басқа да кіші арал бар. Горгонилланың ауданы 48,99 гектар. Горгона мен Горгонилланы 400 м ұзындықтағы Таска боғазы бөліп тұрады. 1983 жылы 31 наурыздағы жер сілкінісінен бұрын, төменгі су кезінде Горгонадан Горгонильяға жаяу өту мүмкін болды. Бірнеше тау аралдары Горгонилланың оңтүстік-батысында орналасқан, олардың ішіндегі ең үлкені "Эль Виудо" (Күйесі қайтыс болған адам) деп аталады. Горгонаның солтүстік шетінде орналасқан басқа да жартасты аралдар бар, олар Рокас-дель-Хорно (Овандық тастар) деп аталады. Олар Горгонадан Бокас де Хорно (Оқ ауыздар) арқылы бөлінеді. Бұл тау жыныстары мұхиттан тік тұрып көтеріледі. Горгона жері таулы, ең биік шыңы - Серро Ла Тринидад, биіктігі - 228 м. Сонымен қатар, аралдың арқауы Лос Микос, Ла Эсперанса және Эль Мирадор шыңдарынан тұрады. Горгонилланың ең биіктігі - 229 м. Аралдың шығыс (континентальды) жағында коралл рифтерінің қалдықтарынан тұратын ақ құм жағажайлары бар. Батысында (океандық) жағында көбінесе теңіз соққылаған жарлар мен бірнеше құмды жағажайлар бар. Писарро жағажайсы солтүстік-шығыс жағалауында орналасқан және Франсиско Писарро алғаш рет осы жерде қонып кеткен деп есептеледі.
On the eastern (continental) side of the island there are white sand beaches made up of coral reef detritus. On the western (oceanic) side there are mostly cliffs battered by the sea and a couple of sandy beaches. Pizarro Beach is located on the northeastern shore and is named as such because it is believed this is where Francisco Pizarro first landed.
Экожүйелер
Аралдың ортасын тығыз, ылғалды орман алып жатыр.
Климат
Аралдың орташа температурасы 26 градус. Орташа ылғалдылығы 90%-ға жететін аймақта жауын-шашын жиі түседі, күндері тұманды болады. Горгонаның өзінде әрқашан тау басында көктайғақтай көтеріліп тұратын бұлт бар екен. Жыл бойы жаңбыр жауады, бірақ мамыр мен маусым айларында одан да көп жауады. Жаңбыр аз жауатын кезең - ақпан мен наурыз.
Тұщы су
Жиі жаңбыр жауған және ылғалдылығы жоғары болғандықтан, Горгонада мұхитқа қарай ағып жатқан су ағымдарының көп мөлшерін қамтитын бай гидрографиялық жүйе бар. Олардың көпшілігі аралдың шығыс жағында орналасқан. Жыл бойы 25 өзен, жаңбырлы маусымда 75 өзен өзен ағып тұрады. Жарым шақырымнан аз уақыт ішінде Ла Камаронера деп аталатын жағажайда он саға құмға жетеді. Аралда екі көл бар: Ла Кабрера және Тунапури.
Геология
Жер бетіндегі ең жас коматиттер Горгонада кездеседі. Бұл кремнеземге кедей вулкандық тау жыныстары тек Архей кезеңінен ғана белгілі, бірақ Креда кезеңінде Горгонада пайда болған. Чиксулуб әсерінен пайда болған көптеген шыны шарлар бар горизонтпен кредалық-палеогендік шекараны қамтитын теңіз шөгінділер кезеңі Горгонилланың оңтүстік ұшында кездеседі.
Жер бетіндегі
Аралдың тығыз тропикалық жаңбырлы ормандары мыңдаған жылдар бойы материктен оқшауланған және әлемдегі жалғыз көк анольді сарбаз сияқты эндемикалық көк аноль (Anolis gorgonae) сияқты кейбір ерекше түрлерге баспана береді. Өкінішке орай, бұл түр түрме кезінде орманды тазарту және енгізілген батыс базилиск (Basiliscus galeritus) жыртқышшылығынан жойылу қаупі төнген. Горгона жыландармен танымал. Үш улы жылан бар, олардың ішінде қорқынышты Bothrops asper және екі түрі бар. Аралда бірнеше улы емес жыландар, соның ішінде boa constrictor, Ecuador sipo (Chironius grandisquamis), mussurana (Clelia clelia), тұмша бас ағаш жыланы (Imantodes cenchoa), жолақты мысық көзді жылан (Leptodeira annulata), попугай жыланы (Leptophis ahaetulla), Боддарттың тропикалық жарыскері (Mastigodryas boddaerti), қоңыр жылан (Oxybelis aeneus), Коптың жыланы (Oxybelis brevirostris) және жүзбұрыш жылан (Tantilla longifrontalis) тұрады. Құрлық сүтқоректілері: танымал ақ бас капучин, қоңыр кеуделі жалқау, Горгона тікенді тышқан және агути. Сонымен қатар, аралда ондағаннан астам жарғақ түрлері бар. Аралда құрлықта тұратын құстардың түрлері аз, бұл, мүмкін, жыртқыш жануарлардың көптігіне байланысты. Ең көп таралғандарға қара тәжді құмырсқаның эндемиялық түршіктері (Thamnophilus atrinucha gorgonae), бананқұрт (Coereba flaveola gorgonae) және қызыл аяқты бал бауы (Cyanerpes cyaneus gigas) жатады.
Су жануарлары
Бұл арал жыл сайын шығатын, әрі оңтүстікке қарай көшіп-қону кезінде тамыз бен қазан айларында жақында туған киттердің аралға келіп қоныстанғанымен танымал. Сонымен қатар, Gorgona аралының айналасындағы суларда балғалы акула, ақ түбі бар рифтік акула, теңіз торнайы, кит акуласы және морей бұғырын кездестіруге болады. Аралдың жанында немесе жанында кездесетін ең көп таралған су құстары - көк аяқты боби, қоңыр пеликан және керемет фрегат құсы. Горгона ұлттық табиғи паркіне ұя салатын қоңыр түлкілердің саны аз, бірақ бұл Sula leucogaster etesiaca үшін әлемдегі ең маңызды көбейту аймағы. 2002 жылы тіркелген 150 жұптың саны басқа аймақтық елді мекендердегі жеке тұлғалардың санын асып түседі. Горгона ұлттық табиғи паркідегі қоңыр түктілер асинхронды түрде көбейеді; сол күні Оспина Альварес жұмыртқа, ерте немесе жас кезеңдердегі балапандар мен толыққанды балапандарды тіркеді. Есептелген жинақталған репродуктивті табысқа (17,3%) 2002-2003 жылдары барлық жұптардың 95%-дан астамы кірді, бірақ бұл жыл сайын өзгеруі мүмкін.