Кіріспе

Паштун диаспорасы (пашту: بهر میشت پښتانه) барлық паштун ұлтын қамтиды. Миллиондаған пуштундар өздерінің дәстүрлі отаны - Паштунистаннан тыс жерде өмір сүреді. Бұл тарихи аймақ қазіргі уақытта Ауғанстан мен Пәкістанның кейбір жерлеріне жатады. Паштунистан паштун халқының басым көпшілігінің мекені болса да, көршілес Пакистанның Синд және Пенджаб провинцияларында, әсіресе олардың тиісті провинциялық астаналары Карачи мен Лахорда шашырап кеткен жергілікті паштун диаспорасы бар. Сонымен қатар, паштундық ата-бабалары бар адамдар бүкіл Үндістанда, әсіресе Үндістанның Уттар-Прадеш штатындағы Рохилханд аймағында және Үндістанның Гуджарат және Раджастан штаттарында кездеседі. Оңтүстік Азиядан тыс паштун диаспорасының елеулі қауымдастықтары Парсы шығанағының араб мемлекеттерінде (негізінен Біріккен Араб Әмірліктерінде), АҚШ-та, Ұлыбританияда, Германияда, Иранда, Австралияда, Канадада және Ресейде кездеседі. Иран этнолингвистикалық тобы ретінде жіктелетін паштундар дәстүрлі Паштунистан аймағына біздің заманымыздың 1-мыңжылдығының басында қоныстанған деп есептеледі. Ethnologue басылымының мәліметінше, паштулардың жалпы саны шамамен 30 миллионға жетеді, бірақ кейбір дереккөздер одан да аз немесе көп санды береді. Үндістан субконтинентіндегі үнді қауымдастықтарында паштундар әдетте Патан сөзімен аталады.

Ауғанстан

Афған (парсы тегі) этнонимі тарихи түрде біздің заманымыздың 3-ші ғасырынан бастап паштундарға қатысты қолданылып келеді және қазір Ауғанстанның әрбір азаматын сипаттау үшін қолданылады. Паштундар Ауғанстанның ең ірі этникалық тобы болып табылады, олар Ауғанстан халқының 46 65% құрайды. Шамамен 2 миллион ауған босқыны көршілес Пәкістанда тұрады. Олардың басым көпшілігі - бұл елде туған пуштундар. Паштундар Ауғанстанның барлық жеріне шашырап, елдегі барлық провинциялардан кездеседі. Қандаһар - Ауғанстанның екінші ірі қаласы және паштун мәдениетінің бекінісі. Оңтүстіктегі Лашкарга, батыстағы Фарах, шығыстағы Жалалабад және солтүстіктегі Кундуз қалалары - халықтары негізінен пуштундардан тұратын басқа да көрнекті мәдени орталықтар.

Пәкістан

Паштундардың көпшілігі Пәкістанда тұрады. Паштундар - Пәкістанның ең ірі этностық азшылықтарының бірі, олар жалпы халық санының 18% құрайды. Паштундар Хайбер-Пахтунхва провинциясы мен Солтүстік Белуджистанда басым этникалық топты құрайды. Кейбір бағалаулар бойынша 7 миллионға жуық адам, Синд провинциясындағы Карачи қаласында әлемдегі қаладағы паштундар саны ең көп. Пакистанның кейбір маңызды паштун қалаларына Пешавар, Кветта, Жоб, Лоралаи, Килла Сайфулла, Атток, Сват, Мардан, Чарсада, Мингора, Банну, Парачинар және Шуаби кіреді. Белуджистан провинциясы белуджилердің атымен аталса да, онда пуштундар басым, ал белуджилер саны белуджистан провинциясындағы пуштундардан аз. Алайда Белуджистан жерінің көп бөлігін белуджилер мен брахуилер алып жатыр, ал пуштундар провинцияның солтүстігінде ғана шоғырланған.

Пашту тілді қауымдастықтар

Үндістанның Джамму және Кашмир штатында пашту тілінде сөйлейтін пахтундар көп. Олардың нақты санын анықтау қиын болса да, олардың саны 100 мыңнан асады, өйткені 1954 жылы Кашмир аңғарында тұратын 100 мыңнан астам көшпелі пахтундарға Үндістан азаматтығы берілді. Олар әлі күнге дейін өзінің дәстүрлі сот жүйесі - Жирганы қолданады. Кашмир аңғарында тұрып жатқандар пашту тілінде сөйлейді. Олар негізінен аңғардың оңтүстік-батысында кездеседі. Ең қызығы - Драмгайхамадағы Кукихель Африди, олар барлық ескі әдет-ғұрыптарды сақтап қалды және пашту тілінде сөйлейді. Олар түрлі-түсті киім киіп, семсер мен қалқан ұстап жүреді. Юсуфзай тайпасына жататын афридтер мен мачипурилер әскери қызметке міндетті, ал оның орнына олар белгілі бір ауылдарды табыссыз ұстайды. Паштундар негізінен Дурранилер тұсында болды, бірақ олардың көпшілігін Махараджа Гулаб Сингх шекарада қызмет ету үшін әкелді. Пашту тілі Купвара ауданындағы бақылау сызығында орналасқан Дхакки және Чаннар (Чакнот) деген екі ауылда да қолданылады. Қашқар телеарнасы штатта тұратын пашту қауымының талабына жауап ретінде жақында пушту тілінде бірқатар бағдарламалар жариялады. Паштулардың шағын, шашыраңқы халқы әлі де Үндістанның кейбір ірі қалаларында үлкен мұсылман халқымен бірге өмір сүреді, пашту тілді адамдардың көпшілігі Дели және Уттар-Прадеш штаттарында тұрады. Олар өздерінің екінші тілі ретінде тұратын жерлерінің жергілікті тілдерін қабылдады. Бұл патандықтардың саны 14161-ге жуық, олар пашту тілін қолданады және оны әлі де сөйлей алады және түсінеді. Бұл бір жағынан, соңғы кезге дейін бұл үнді паштундары Пакистанның Пактунхва аймағына бара алатын болғандықтан. Шағын индустар қауымы, Шиен Халай деп аталады, бұл "көк терілі" дегенді білдіреді (пашту әйелдерінің бет татуировкаларының түсі), бөлінгеннен кейін Үндістанның Раджастан штатындағы Унниараға көшіп барды. 1947 жылға дейін қауым Британдық Үндістанның Белуджистан провинциясының Кветта, Лоралаи және Майхтер аймақтарында өмір сүрді. Паштундардың негізгі қоныстары Сахаранпур, Фаррухабад, Бихар және Колкотада бар.

Таяу Шығыстағы пуштундар

Орта Шығыста, әсіресе Біріккен Араб Әмірліктерінде, Сауд Арабиясында, Катарда, Кувейтте, Оманда және басқа да араб елдерінде жүздеген мыңдаған пуштундар еңбек етуде. 1976-1981 жылдар аралығында Персия шығанағы елдеріне шамамен 300 000 паштун көшіп келді, бұл Пәкістан иммигранттарының 35% -ын құрайды.

Еуропадағы пуштундар

Көптеген пуштундар Оңтүстік / Орталық Азиядағы отандастарынан Еуропаға көшіп келді.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда 100 000 паштун тұрады, бұл оны әлемдегі ең көп халықты қамтитын паштундық қауымдардың біріне және Батыс елдеріндегі ең көп халықты қамтитын қауымға айналдырады. Ұлыбританиядағы пашту диаспорасы өзінің барлығын өзінің мейрамханалары арқылы Баб-Е-Хайбер, Худжра, Кабули-Пулао және т.б. сияқты дәстүрлі атаулармен сезіндірді. және музыка. Бұл батыстағы ең белсенді паштун диаспорасының бірі.

Америка Құрама Штаттары

Паштундар Калифорнияда кем дегенде 20 ғасырдың басында ауыл шаруашылығындағы жұмысшылар әкелінгеннен бері бар. 1970 жылдардың соңынан бастап паштундар АҚШ-қа көптеп көшіп келе бастады және олар сол жерде жақсы қалыптасты. АҚШ-тағы пуштундар ауған асханаларын жүргізуімен және Нью-Йоркте орналасқан Kennedy Fried Chicken тез тағамдар дүкенінің иелері ретінде танымал.

Канада

2006 жылғы Канадада жүргізілген санақта 1690 адам өздерінің ұлтын "паштун" деп атаған. Алайда, Канаданың Статистика агенттігінің 17 сұрағына сәйкес, паштундардың көпшілігі өздерінің ұлтын паштун емес, ауған немесе пакистандық деп атайды.

Австралия

XIX ғасырдың соңғы бөлігінде Ауғанстан, Белуджистан, Кашмир, Синд, Раджастан, Египет, Персия, Түркия және Пенджабтан бірнеше мың адам, бірақ жалпы "афғандар" деп аталады, Австралияның аутбактарындағы алғашқы британдық даму кезінде, әсіресе шөлді аймақтарда түйелік пойыздарды пайдалану үшін жалдалды. Бұл адамдар өздерімен бірге отбасыларын әкелуге рұқсат етілмеген ер адамдардан тұратын, олардың көбі жергілікті аборигендермен үйленген және қазір Ганс деп аталады. 1980 және 90-шы жылдары паштундар Перт, Мельбурн, Сидней және Австралияның басқа да ірі қалаларына қоныстанды.

Бангладеш пен Шри-Ланка

Бангладештегі пуштундар - Каррани әулеті тұсында Бенгалия сұлтандығының Патан билігі кезінде Бангладешке қоныс аударған пуштун эмигранттарының ұрпақтары. Оңтүстік Азияның қосымша паштун қауымдастықтары - Шри-Ланканың патандықтары, олардың бастауы Баттикалоаға келіп қоныстанған патандықтардан басталады деп есептеледі.

Оңтүстік-шығыс Азия

1900 жылдардың басынан бастап Ауғанстаннан және Пәкістанның тайпалық аймақтарынан (Хайбер-Пахтунхва) көшіп келген паштундардың көптеген ұрпақтары болды. Таиландта паштундар барлық провинцияларда қоныстанған. Тіпті тай паштундары достық қауымдастығы бар және олар өте тәуелсіз, сондықтан олар көбінесе тай жергілікті тұрғындармен жақсы қарым-қатынаста болады және құрметтеледі. Индонезия, Сингапур, Бруней және Малайзия, Мьянма сияқты елдерде паштундар қоныстануының ұқсас жағдайлары бар, олардың ұрпақтары жергілікті үнділік азшылық қауымдастығына тез ассимиляцияланады, ал соңғы көшіп келгендер немесе қоныстанушылар пакистандық диаспораға жатады, өйткені көшіп келушілердің көпшілігі Пәкістандан келді.

Шығыс Азия

Қытай, Тайвань және Жапонияның кейбір жерлерінде паштун қауымдастықтары өмір сүруі мүмкін.

Гайана және Суринам

Гайана мен Суринамда тұратын кейбір адамдар өздерінің авғандықтар екенін айтады. Олардың көпшілігі Үндістан иммиграциясы кезінде Оңтүстік Америка елдеріне көшіп кетті.

Латын Америкасы

Ауғанстаннан көптеген пуштундар Аргентинаға, Бразилияға, Чилиге, Панамаға, Колумбияға, Парагвайға және Перуге 1981 жылы Ауғанстанға совет шабуылы кезінде және 1995-1996 жылдардағы ішкі ауғандық қақтығыстар кезінде босқындар ретінде келді.