Кіріспе

Анджей Крыжицкий (Крыжицко Мале, 7 шілде 1482 жыл - Скиерниевице, 10 мамыр 1537 жыл) - Польшаның қайта өрлеу дәуіріндегі жазушы және архиепископ. Крыжицкий латын тілінде жазса да, поэзиясын поляк тілінде жазды. Ол Польшаның ең ірі гуманистік жазушыларының бірі болып саналады. Ол Болонья университетінде білім алып, көрнекті гуманистердің сабағын оқыды және 1501 жылы шіркеу иерархиясында мансапқа кірісті. 1512 жылы Барбара Заполя король I Жығызмундқа үйленді. Крыжицкий осы некеге арналған өлең жазды және сол жылы Заполяның хатшысы болды. Патша Орсаны жеңген кезде, ол қайтадан өлең жазды және Овидийдің Epistolae Heroidum үлгісі бойынша патшайымнан оның жоқтағы күйеуіне жолданған өлеңдер жіберді; Эразм оларды Крыжицкиге жазған хатында құлшыныспен мақтады. Барбара қайтыс болғаннан кейін ол Сигизмундтің екінші әйелі Бона Сфорцаның үйінде канцлер қызметін жалғастырды. Ол әмірлерді қабылдап, бай табыстарға қол жеткізді, тіпті епископтық орынға ие болды. Реформация, содан кейін тез таралып, оны қорқынышқа бөледі және ол ең маңызды шығармасының, Religionis et Reipublicae quaerimonia (1522) пайда болды. Бранденбургтің Альберт, Тевтондық рыцарьлардың бас шебері лютеран болып, Сигизмунд І оны өзінің вассалы және Шығыс Пруссияның герцогы деп таныған кезде, Крыжицкий барон Пулеонға жазған хатында өзінің билеушісінің бұл әрекетін түсіндіруге және ақтауға тырысты. Ақырында ол өз еліндегі ең жоғары діни лауазымға - Гнезненің архиепискобына - көтерілді. Ол жас таланттардың қамқоршысы болды, мысалы, Клеменс Яницкий. Оның соңғы еңбегі "De Asiana Dieta" - сол кезде кең тараған поляк диеталары мен жиналыстарын сынға алған.