Кіріспе

Компьютерлік пайдаланушы интерфейсі әдісі

Кесу, көшіру және орналастыру – қазіргі заманғы адам-компьютерлік өзара әрекеттесудің және пайдаланушы интерфейсін жобалаудың маңызды командалары. Олар компьютердің пайдаланушы интерфейсі арқылы деректерді беру үшін процестер арасындағы байланыс техникасын ұсынады. Кесу командасы таңдалған деректерді бастапқы орнынан жояды, ал көшіру командасы оның көшірмесін жасайды; екі жағдайда да таңдалған деректер клипборд деп аталатын уақытша сақтауға сақталады. Клипбордтағы деректер кейіннен орналастыру командасы берілген жерге енгізіледі. Деректер осы мүмкіндікті қолдайтын кез келген бағдарламаға қолжетімді болып қалады, осылайша бағдарламалар арасында деректерді оңай беруге мүмкіндік береді. Командалардың атаулары – қағаз сияқты беттік макет жасау үшін қолжазбаларды басып шығару кезінде қолданылатын физикалық процедураға негізделген интерфейс метафорасы. Бұл командаларды есептеу саласына 1974 жылы Xerox PARC енгізді, 1983 жылы Apple Computer Lisa жұмыс станциясы және 1984 жылғы Macintosh компьютері арқылы танымал болды, сондай-ақ 1984 жылғы Cut & Paste мәтіндік редакторы сияқты бірнеше үй компьютерлік бағдарламаларда қолданылды. Бұл өзара әрекеттесу әдісі графикалық пайдаланушы интерфейстерінде (GUI) компьютерлік тышқан сияқты көрсеткіш құрылғыларын пайдаланатын (мысалы, сүйреп тастау арқылы) ұқсас техникалармен тығыз байланысты. Әдетте, клипбордты қолдауды операциялық жүйе өзінің GUI және виджет құралдар жиынтығының бір бөлігі ретінде қамтамасыз етеді. Ақпаратты оңай көшіру және оны контексттер мен бағдарламалар арасында ауыстыру мүмкіндігі, құпиялылыққа қатысты алаңдаушылықтарды тудырады, себебі сезімтал ақпаратты өңдеу кезінде оның жария болу қаупі бар. Клондау, көшіру, алға тасу немесе қайта пайдалану сияқты терминдер осындай ақпаратты құжаттар арқылы таратуды білдіреді және әкімшілік органдармен реттелуі мүмкін.

Шығу тегі

"Кесу және қою" термині қолжазбаларды өңдеудегі дәстүрлі практикадан туындаған, онда адамдар абзацтарды бір беттен қайшымен кесіп, оларды басқа бетке жабыстыратын. Бұл практика 1980-ші жылдарға дейін стандартты болып сақталды. Кәсіпкерлік дүкендер 8½ дюйм ені бар бетті кесуге жеткілікті ұзын жүзі бар "редакциялық қайшыларды" сатты. Көшіргіштердің (фотокопиялағыштардың) пайда болуы осы амалды оңайлатып, икемдірек етті. Компьютерлік құжаттың бір бөлігінен ("буферден") мәтінді көшіру немесе ауыстыру, сол немесе басқа компьютерлік құжаттың ішінде басқа орынға жылжыту, ең алғашқы онлайн компьютерлік редакторлардың бір бөлігі болды. Компьютерлік деректерді енгізу перфокарталардан онлайн файлдарға көшкеннен кейін (1960-шы жылдардың ортасы мен соңында) осы операцияны орындау үшін "командалар" пайда болды. Бұл механизм жиі қолданылатын командаларды немесе мәтін бөліктерін қосымша буферлерден құжатқа жылжыту үшін қолданылды, мысалы, QED мәтін редакторында болғандай.

Алғашқы әдістер

Ең алғашқы редакторлар (телепринтер терминалдары үшін жасалған) мәтіннің үздіріліссіз бөлігін белгілеу үшін пернетақта командаларын ұсынды, содан кейін оны жоюға немесе жылжытуға мүмкіндік берді. Мәтіннің бір бөлігін жылжыту үшін оны бастапқы орнынан алып тастап, жаңа орнына енгізу қажет болғандықтан, пайдаланушы осы көп қадамды процесті анықтау үшін әртүрлі схемалар ойлап табуға тура келді. Көбінесе бұл "көшіру" командасымен жасалды, бірақ кейбір мәтіндік редакторлар мәтінді кейінірек алу/орналастыру үшін алдымен уақытша сақтау орнына қоюды талап етті. 1983 жылы Apple Lisa мәтіндік өңдеу жүйесінде алғаш рет осы уақытша сақтау орнына "құсқы" деп ат қойды. Алдыңғы NLS сияқты басқару жүйелері етістік-объект команда құрылымын қолданды, онда команданың аты бірінші, ал көшірілетін немесе жылжытылатын объект екінші болып келді. Көшіру және қою операцияларының негізіндегі етістік-объекттен объект-етістікке жасалған өзгеріс, онда пайдаланушы операцияны бастамас бұрын өңделетін объектіні таңдайды, бұл десктоп метафорасының сәттілігі үшін өте маңызды жаңалық болды, себебі ол тікелей манипуляцияға негізделген көшіру және жылжыту операцияларын жүзеге асыруға мүмкіндік берді.

Кесу және орналастыру

Компьютерлік редакциялау жиі кесу және қою операцияларын қолдануды қажет етеді. Көптеген бағдарламалық қамтамасыз ету жеткізушілер мұндай тапсырмаларды орындау үшін бірнеше әдістерді ұсынады, мысалы, пернелер комбинациялары, төмен түсетін мәзірлер, ашылатын мәзірлер немесе құралдар панелінің түймелері. Пайдаланушы мәтінді немесе файлды жылжыту үшін әлдебір әдіспен таңдайды немесе "белгілейді", әдетте мәтінді немесе файл атауын көрсету құрылғысымен сүйреп немесе жебе пернелерін басып тұрып, Shift пернесін басып, мәтін курсорын жылжытады. Пайдаланушы "кесу" операциясын пернелер комбинациясы (Macintosh пайдаланушылары үшін), мәзір немесе басқа тәсілдер арқылы орындайды. Көрінетіндей, "кесілген" мәтін бірден орнынан жоғалады. "Кесілген" файлдар әдетте олардың жылжытылатындығын көрсету үшін түсін өзгертеді. Мәтін енді клипборд деп аталатын орынға жылжытылды. Клипборд көбінесе көрінбейді. Көптеген жүйелерде клипбордтың тек бір орны бар, сондықтан кесу немесе көшіру операциясы бұрын сақталған ақпаратты жаңасымен алмастырады. Көптеген UNIX мәтіндік редакторлары бірнеше клипборд жазбаларын ұсынады, сондай-ақ кейбір Macintosh бағдарламалары, мысалы Clipboard Master және Windows клипборд басқарушылары, мысалы Microsoft Office-тегі бағдарламалар да солай. Пайдаланушы қою үшін орынды әлдебір әдіспен таңдайды, әдетте қажетті қою нүктесін басып. Клипбордтағы мәтін қою нүктесіне көрінетін түрде қойылатын қою операциясы жүзеге асырылады. (Қою операциясы әдетте клипбордтағы мәтінді жоймайды: ол клипбордта сақталады және пайдаланушы басқа орындарға қосымша көшірмелерді қоя алады). Кесу және қою операциялары көбінесе Windows сияқты GUI орталарында тышқанмен жасалса, UNIX мәтіндік редакторларында, мысалы Pico немесе vi сияқты, толығымен пернетақтадан да жасалуы мүмкін. Тышқансыз кесу және қою үшін таңдау (көптеген графикалық жүйелерде басылады) немесе бүкіл ағымдағы жол қатысты болуы мүмкін, бірақ курсордан кейін жолдың соңына дейінгі мәтін және басқа да күрделі операциялар да болуы мүмкін. Клипборд көбінесе көрінбейді, себебі кесу және қою операциялары, шын мәнінде тәуелсіз болғамен, көбінесе жылдам орындалады және пайдаланушыға (көбінесе) операцияны түсінуге немесе ақыл-ой контекстін сақтауға көмек қажет болмайды. Кейбір қолданбалар клипбордтағы деректерді қарауға немесе тіпті өңдеуге мүмкіндік береді.

Көшіріп орналастыру

"Көшіру және қою" термині мәтінді немесе басқа да деректерді бастапқы дереккөзден қабылдау орнына көшірудің кең таралған, оңай әдісін білдіреді. Ол "кесіп алып қою" әдісінен айырмашылығы бар, себебі бастапқы мәтін немесе деректер жойылмайды немесе алынып тасталмайды. Бұл әдістің танымал болуы оның қарапайымдылығында және пайдаланушылардың деректерді түрлі қолданбалар арасында визуалды түрде, тұрақты сақтау қажеттілігінсіз жылжыта алуында. Денсаулық сақтау құжаттамасында және электрондық медициналық жазбаларды пайдалану жоғары сезімталдықпен қарастырылады, себебі медициналық қателерге, ақпараттық жүктемеге және алаяқтыққа әкелу мүмкіндігі бар.