Кіріспе

Мормер Кэйтнесс - бұл негізінен норвегиялық дворяндар Оркниде тұратын викинг дәуірінен 1350 жылға дейін иеленген вассалдық атақ. Мормердік Шотландияның феоды ретінде ұсталды және атақты жиі Оркнидің норвегиялық графтары ұстады, олар Норвегия королі мен шотланд короліне де құл болды. Норвегияның да, Шотландияның да тарихында графтар әулеті екі түрлі патшаға адалдық танытқан басқа бірде-бір мысал жоқ. Атаудың ең алғашқы сілтемесі шотландтық билеуші Доннадқа қатысты, бірақ шотландтық тәждің сол кездегі солтүстікке, Морейдің күшті Мормерлерінің жерінен тыс ықпалының ауқымы күмәнді. Дончадты атаған норвегиялық сагада он ғасырдың басында болған деп айтылса да, датасы көрсетілмеген. Дегенмен, кем дегенде Торфинн Сигюрдсонның балалық шағынан бастап 1020 жылы, бірақ, мүмкін, бірнеше онжылдық бұрын, Оркни графтары басқарушы фигуралар болды. Скандинавиялық жағдайда графтар мен патшалар арасындағы айырмашылық 11-ші ғасырдың аяғына дейін айтарлықтай болмады, сондықтан Caithness mormaers сол уақытқа дейін іс-әрекеттің айтарлықтай тәуелсіздігіне ие болды. Пентленд Фирті - Кейтнес пен Оркни аралығындағы екі графты бөліп тұратын, бірақ оларды біріктіретін су ағыны, әсіресе, скандинавтар үшін, олардың теңізге қол жеткізуі олардың мәдениетінің маңызды аспектісі болды. Шын мәнінде, Оркнинга сагасында көптеген оқиғалар жазылған, онда осы сулар арқылы қозғалыс екі мемлекет бір саяси және мәдени аренаның бөлігі болғандай болып табылады. Тіпті 12 ғасырдың ортасында Норвегия королі Эйнштейн Харальдссон Оркни графты Харальд Маддадсонды Кайтнесс штатындағы өзінің базасынан тұтқындауға ешқандай қиындық көрмеген көрінеді. Бұл арада шотланд патшасы Дэвид I шотланд шіркеуін және басқа да әскери емес, жанама құралдарды қолдана отырып, екі аймақты да бақылауға алды. 13 ғасырда, әсіресе Ларгс шайқасында норвегиялықтардың жеңілісінен кейін және 1266 жылы Перт келісімінен кейін, айырмашылықтар қатайды және Ферт "мемлекеттік шекараға" ұқсады. Сазерленд бұл атақтың тарихының көп бөлігінде Кейтнесс мормардомының бөлігі болды, бірақ оны Александр II Магнустан, бірінші "Ангус" графынан "алып" алды және белгісіз себептермен басқаларға берді. Норд дәуіріндегі күндер шамамен анықталады, бірақ жазбалар Норд jarls желісі аяқтала бастаған сайын толығырақ және тарихи түрде дәл болады. 1230 жылы Джон Харальдссонның өліміне байланысты "Жарлз" сағасының аяқталуынан кейін, Кейтнистің тарихы "өте аз жазба көздермен жарық көрген қараңғылыққа батып кетеді". Маол Исаның билігінен кейін 1350 жылдан 1379 жылға дейін Кайтнесс морнайы болған жоқ. Кейтнесс графтығының атағы шотланд королі Дэвид Стюартқа берілді, ал мормердік сол кезден бастап графтық ретінде жалғасты.

Кейтнесс мормерлері

Бұл тізім міндетті түрде бөлшекті болып табылады, мұрағаттар толық сақталмаған, кейбір болжамды мормалардың билік етуі толық расталмаған және т.б. Landnámabók-қа сәйкес, Торштейн Олафсон (fl c. 850 c. 880) және Сигурд Эйштейнсон Кейзнес, Сазерленд және Морейді жеңіп алды, ал Аргиллдің жартысынан астамы [және] Торштейн осы аумақтарды патша ретінде басқарды. Торштейннің қандай да бір үстемге қарыз екендігі туралы ешқандай ұсыныс жоқ, бірақ оның күйеу баласы Доннад "туған жерлік граф" деп сипатталған. Датасы Мормер жазбалары 10-ғасырдың басында Кайтнесс Доннад Доннад (немесе Дунгадр) Торштейн Олафссонның қызы Гроаға үйленді. 10 ғасырдың ортасы БелгісізТорфин Торф Эйнарссон, Дончадтың қайын баласы оның қызы Грейдке үйленген, белгісіз күннен бастап 963 жылы қайтыс болғанға дейін Оркнидің күшті графы болды. Алайда, оған Caithness Mormaer ретінде нақты сілтеме жоқ.978980 жылдар?Скули ТорфиннсонГруид пен Торфинннің ұлы, Альбаның Кеннет II қолдаған. Қауымның ұрысында ағасы Льоттан жеңілді. Скулидің жеңілуі шотландтарды ашуландырды, ал Морейдің Мормаері Макбет үлкен әскерді солтүстікке алып келді. Олар Скиттен-Мирде Уик маңында шайқасқа түсті, онда Скули қаза тапты, ал Льот көп ұзамай жараларынан қайтыс болды. 980 жылдар Хлодвир Торфиннсон Ол Льоттан кейін Оркни графына айналды және ол қайтыс болғаннан кейін "Хам-ин-Кэйтнес" деп аталған жерде жерленді, бұл оның жазуы осыған дейін созылғандығын білдіреді, бірақ оның материктегі титулына нақты сілтеме жоқ. Нжалдың сагасында оның шотландтық иеліктері "Росс және Морей, Сазерленд және Дольс" деп сипатталған, соңғы жері Кейтниске сілтеме болуы мүмкін. Сигурд граф 1014 жылы 23 сәуірде Клонтарф шайқасында қаза тапты. 1014 c.1060 Торфин Сигурдсон Сигурд қайтыс болғаннан кейін Торфиннің аға ағалары Оркни мен Шетландты өздері арасында бөлісті. Шотландия королі Маэль Колюйм, оның аналық бабасы, Торфинді шотланд кеңесшілерімен бірге Кейтнис пен Сазерлендтің билеушісі етіп тағайындады. 11 ғасырдың ортасында CaithnessMadadhanОркней сагасында айтылғандай, шотланд королі Карл Хундасонның немере інісі болған "Муддан" Caithness jarl болды. Ол бұл лауазымда ұзақ уақыт тұрмады, оны Торфин Сигюрдзонның одақтасы Торкел "Бағушы" Сумарлидасон өлтірді. XI ғасырдың ортасыТорфинн Сигюрдсон?Оркнейнг сагасындағы Торфинн графтың "Файфқа дейін оңтүстікке дейін жаулап алуы" туралы өркендеуді ескерсек, ол Шотландия корольдік үйінің қолдауымен немесесыз, Мудданның өлімінен кейін Кейтнесс аймағын қайтадан қолға алды деп болжауға болады. 1098 жылы Пол мен Эрленд Торфинсонға?Арл Торфинн қайтыс болғаннан кейін Кейтнесс ерлдіктеріне не болғаны туралы деректерге ешнәрсе айтылмаған, бірақ оның ұлдары Пол мен Эрленд кем дегенде Оркниде бірлескен графтар ретінде билік еткені анық.

Норвегиялық интерлюдия

1098 жылы Норвегия королі Магнус Бос аяқ ағайындыларды Оркни графтары етіп алмастырды және олардың орнына өзінің 8 жасар ұлы Сигурд Магнуссонды тағайындады. Бұл бұрын-соңды болмаған оқиға, мүмкін, тұрақты қадам ретінде қарастырылған. Содан кейін Магнус Хебридтер аралдары мен Ирландия теңізінің аймағында екі күшті науқан жүргізді. 1103 жылы екінші науқан кезінде қайтыс болғанға дейін Мормаердтің іс жүзіндегі бақылауы оның қолында болған, дегенмен "норвегиялық тарапта ресми түрде Шотландияның тажына бағынышты болған Кейтнесс жерін бақылауға алу ниеті болған жоқ". Бұл уақытта жергілікті келттер титулды қайтарып алған болуы мүмкін. 11 ғасырдың аяғында немесе 12 ғасырдың басында Мададанның ұлы Отарр және Хакон Полссонның күйеу інісі "Турсоның ері" деп сипатталады. Бұл екінші "Дэйлдің Модданы" оның бұрынғы есімінің ұрпағы болғаны анық емес, және Модданның өзі jarl болғаны туралы ешқандай ұсыныс жоқ. Отарр Хельга Модансдоттердің ағасы болды. 1015 23 және "көрнекті көлеңкелі тұлға".

Ангус пен Стратхерн билеушілері

Джон Харальдсонның ұлы Харальд 1226 жылы суға батып кеткен болатын. 1232 жылдың күзінде Оркниге бір кемемен оралғанда, талапкерлер мен олардың қолдаушылары теңізде жоғалып кетті. Сол жылдың 2 қазанында Кейтнис атағын Ангус графының отбасы мүшесі талап етті және осы үйге Кейтнис пен Оркнилер берілді. Мерзімдер Мормер жазбалары1235Вальтер Комин, Мормер МентейтКомин 1235 жылдың шілдесінде "Кейтнис графтығына" жарғыға қол қойды, бірақ егер ол тағайындалса, бұл уақытша шара болды.1236 1239Магнус IIОркни графтығына да екі жартылай (солтүстік және оңтүстік) бөлінді, бірақ ол оның тағайындалуына дейін белгісіз басқа біреудің иелігінде болған көрінеді. Оның ата-анасы белгісіз және ол Рёгнвальд Кали Колссонның қызы Ингридтің ұрпағы болуы мүмкін. Сазерлендтің оңтүстік жартысын Александр II Магнустан "алып алып", Хью де Моравияға белгісіз себептермен берді.1239? Жоанна мен Матильда? Панмур кодексі бойынша екі апалы-сіңлілі Жоанна мен Матильда бар, олар "баласыз қайтыс болған қыздан" Кайтнеске бірлескен титул алған. Олардың Моддан Дэйлмен және/немесе Джон Харальдссонмен туыстық байланыстары болуы мүмкін. Мүмкін, әпке-қарындастар Гилберт графтың балалары болған шығар. Олардың билік құрған уақыты белгісіз.1239? 1256жылғы ГилбертГилберт (Гилль Бригте) Магнустың ұлы емес, оның туысы белгісіз. Ол Кейтнисті және Оркниді басқарып, оған басқа Гилберт бұрын болған болуы мүмкін. 1256 1273 Магнус Гилбертсон Гилберт ұлы. Магнус бастапқыда Шотландия-Норвегия соғысында Норвегияның Хакон IV-ін қолдап, 1263 жылы Кейтнеске айыппұл төлеу үшін жеке бейбіт келісім жасалды. Келіссөздер Хаоконның Шотландияның батыс жағалауына шабуыл жасауын кешіктіру үшін ішінара жауапты болды.1273 1284 Магнус МагнуссонМагнус Гилбертссонның ұлы.1284 1303 Джон МагнуссонМагнус Гилбертссонның ұлы, ол шотландтықтар мен норвегиялық мүдделерді теңестіруде әкесі сияқты абай болды. 1300 жылы оның Ragman Rolls-те соңғы қолтаңбасы болды.1303 1320 Магнус ЙонсонДжон Магнуссонның ұлы. Магнус 1300 және 1303 жылдар аралығында әкесі қайтыс болған кезде әлі кәмелетке толмаған еді. Оның соңғы белгілі әрекеті 1320 жылдың қазан айында Арброт декларациясына қол қою болды, ал ол келесі жылдың тамызына дейін қайтыс болды.1321 1330 Белгісіз Шотландияның Кейтниске немесе норвегиялықтардың Оркниге жаңа атақ бергені туралы айрықша асығушылық Магнустың кәмелетке толмаған, бірақ 1330 жылға дейін қайтыс болған мұрагері болуы мүмкін деген болжамға әкелді. 1330 жылдың желтоқсанында Маргарет Фрейзер Кейтнес титулының мұрагерлерінің бірі ретінде сипатталады, бірақ оның талап ету сипаты белгісіз. Маол Иессонның шежіресін ашу және оның шығу тегінің дәлелін ұсыну уақытты қажет ететін жоба болған болуы мүмкін.1330 1350 Маол ИессонМагнус Джонсон қайтыс болғаннан кейін біраз уақыттан кейін титул Гилберт графтың алыс туысы Стратхерннің Мормаер Маол Иессоға берілді. Оның ата-бабасы анық емес, бірақ ол Панмур кодексі бойынша аталған Матильданың ұрпағы болуы мүмкін. Маол Иса Оркни мен Кейтнес аралдарында билік жүргізді және бірнеше қызы болды, бірақ ұлдары жоқ. 1350 - 1379 жылдар аралығында Кэйтнесс Мормаері болған жоқ. Маол Исаның қызы Матильда мен Ардтың Уэланданың (Аирд, Инвернесстан батысқа қарай) ұлы Александр Ард Кейтнесстің заңды мұрагері болып саналды, бірақ ол 1375 жылы корольге өзінің мүддесін қалдырды. Кейтнистегі билік вакуумын Росс графтығы Уильям III толтырды. Осы уақыттан кейін "Кейтнис графы" атағы Дэвид Стюартқа берілді, Кейтнис графының 1-ші граф, Роберт II-нің кіші ұлы, оның мұрагерлері сол кезден бастап осы күнге дейін осы атақты иеленді.