1974 жылғы әлем чемпионатына қатысу жолдамасын алу және жаңа форматтар
1974 FIFA World Cup
Футболдан Батыс Германияда өткен турнир: 98 ел қатысты, Англия, Франция, Испания сынды командалар іліккен. Голландия мен Польша 1938 жылдан кейін тұңғыш рет қатысты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Батыс Германиядағы футбол турнирі
Association football tournament in West Germany
Біліктілік
Тоқсан сегіз ел іріктеу турниріне қатысты. Футболдан ең табысты елдердің кейбіреулері іріктеуден өте алмады, соның ішінде 1966 жылғы чемпиондар Англия, Франция, 1970 жылғы турнирдің ұйымдастырушы елі және ширек финалистері Мексика, Испания, 1966 жылғы үшінші орын алған Португалия, 1970 жылғы ширек финалистер Перу, Бельгия, 1962 жылғы күміс жүлдегер Чехословакия, Швейцария, Венгрия және Румыния. 1973 жылғы Чили төңкерісі салдарынан Чилиге қарсы плей-оффтың екінші ойынына барудан бас тартқандықтан КСРО да дисквалификацияланды. Нидерланды мен Польша 1938 жылдан бері алғаш рет іріктеуден өтті. Шотландия 16 жылдық үзілістен кейін финалға оралды. Аргентина мен Чили 1970 жылғы турнирді өткіріп алғаннан кейін, ал Югославия 1966 және 1970 жылғы турнирлерді өткіріп алғаннан кейін қайтадан қатысты. Бірінші рет іріктеуден өткендер: Шығыс Германия (жеке команда ретінде әлем чемпионатына немесе Еуропа чемпионатына бір рет қана қатысқан); Океаниядан алғаш рет іріктеуден өткен Австралия (бірақ олар Германияда келесі рет өткізілгенге дейін қайтадан іріктеуден өте алмады); Гаити, 1938 жылы Кубадан кейін Кариб теңізінен алғаш рет іріктеуден өткен команда; және Заир, Сахара аймағынан алғаш рет финалға жеткен және жалпы үшінші африкалық команда. 2022 жылға дейін Гаити мен Заирдің (қазіргі Демократиялық Конго Республикасы) ФИФА әлем чемпионатына соңғы рет қатысқаны, сондай-ақ Испанияның соңғы рет іріктеуден өтпегені осы турнир болды. Бұл турнирде алғаш рет чемпиондық титулды қорғаған команда (осы жағдайда Бразилия) ұйымдастырушы ел емес, бірінші ойында өнер көрсетті. Бірақ бұл ереже кейіннен 2006 жылғы турнирде, ол да Германияда өткізілген, өзгертілді, себебі чемпиондық титулды қорғаған команда енді турнирде автоматты түрде қатысуға құқығы жоқ еді.
Ninety eight countries took part in the qualifying tournament. Some of football's most successful nations did not qualify, including 1966 champions England, France, hosts and quarter finalists of the 1970 tournament Mexico, Spain, 1966 third place finishers Portugal, 1970 quarter finalists Peru, Belgium, 1962 runners up Czechoslovakia, Switzerland, Hungary, and Romania. The USSR was also disqualified after refusing to travel for the second leg of their playoff against Chile as a result of the 1973 Chilean coup d'état. The Netherlands and Poland qualified for the first time since 1938. Scotland was back in the Finals after a 16 year absence. Argentina and Chile were also back after having missed the 1970 tournament and Yugoslavia was back after missing both the 1966 and 1970 tournaments. First time qualifiers were East Germany (who made their sole World Cup or European Championship appearance as a separate team); Australia, which were the first team from Oceania to qualify (although they would not qualify again until the next time the tournament was held in Germany, in 2006); Haiti, the first team from the Caribbean to qualify since Cuba in 1938; and Zaire, the first team from sub Saharan Africa to reach the finals, and the third African team overall. As of 2022, this was the last time Haiti and Zaire (now DR Congo) qualified for a FIFA World Cup tournament, as well as the last time Spain failed to qualify. This was the first tournament in which the defending champions (in this case Brazil) played in the opening game as opposed to the hosts, although this was later changed back to the hosts for the 2006 tournament, which was also held in Germany, as the defending champions no longer had a secured spot in the tournament.
Формат
Турнир жаңа форматта өтті. Бұрынғысын сияқты, жарыс он алты команданың төрттен тұратын төрт топқа бөлінуімен басталды, бірақ алдыңғы бес әлем чемпионаттарындағыдай сегіз команда нокаут кезеңіне емес, екінші топтық кезеңге өтті. Екінші кезеңдегі екі топтың жеңімпаздары финалда кездесіп, әр топтан үшінші орын алған командалар үшінші орынға таласты. Бұл формат тек екі рет қолданылды (екіншісі – 1978 жыл). 1974 жылғы әлем чемпионатында ФИФА нокаут кезеңінде матч 120 минуттан кейін тең аяқталған жағдайда жеңімпазды анықтау үшін пенальти соққыларын енгізді. Дегенмен, бұл әдіс қолданылмады, себебі үшінші орын үшін матч және финал 90 минут ішінде шешілді. Пенальти соққылары алғаш рет 1982 жылғы әлем чемпионатында Франция мен Батыс Германия арасындағы жартылай финалда қолданылды. Егер жарыс өткізуші ел екінші кезеңге өтетін болса, олардың ойындары басқа матчтармен бір уақытта емес, басқа уақытта (жергілікті уақыт бойынша сағат 16:00 немесе 19:30) өткізілетіні алдын ала белгіленді.
The tournament featured a new format. While the competition once again began with the sixteen teams divided into four groups of four teams, the eight teams which advanced did not enter a knockout stage as in the previous five World Cups but instead played in a second group stage. The winners of the two groups in the second stage then played each other in the final, with the respective runners up from each group meeting in the third place play off. This was one of only two times that this format was deployed (1978 being the other). For the 1974 World Cup, FIFA introduced the penalty shoot out as a means of determining the winner in knockout stages should the match end on a draw after 120 minutes. The method, however, was not put in practice as both the third place match and the final were decided after 90 minutes. The first World Cup to feature a penalty shoot out was the 1982 World Cup, in the semi final match between France and West Germany. It was decided in advance that if the host nation progressed to the second round their matches would not take place simultaneous to the other matches but instead be held in the other timeslot (either 16:00 or 19:30 local time).
Бірінші раунд
Турнир көбінесе жаман ауа райында өтті, ал стадиондарда қорғалған орындар аз болды. Батыс Еуропаның бес елі ғана іріктеуден өтті, олардың ішінде Нидерланды, Батыс Германия және Швеция ғана топтық кезеңнен шықты. Шығыс Германия, Болгария және Польшаның шығыс коммунистік елдерінен келген жанкүйерлерге саяси жағдай кедергі келтірді. Чилилік Карлос Казели Батыс Германияға қарсы матчта әлем чемпионатында қызыл карточка алған алғашқы ойыншы болды. Қызыл карточкалар 1970 жылы әлем чемпионатында ресми түрде енгізілді, бірақ бұл турнирде ешкім шығарылмады. Бірінші кезеңде екі команда ерекше көзге түсті. Нидерланды голландтық «Аякс» клубының бастамасымен дамыған «Тотал футбол» тактикасын көрсетті, онда аутфилд ойыншыларының мамандануы жойылды, ал әр ойыншы жағдайға қарай қорғаушы, жартылай қорғаушы немесе шабуылшы рөлін атқарды. Нидерланды 1938 жылдан бергі алғашқы әлем чемпионатының финалына шығып, Уругвай мен Болгарияны жеңіп, Швециямен тең түсті. Швеция Уругвайды 3:0 есебімен жеңгеннен кейін екінші топтық кезеңге нидерландылықтармен бірге өтті. Ал Польша, 1938 жылдан бері алғаш рет қатысып, турнирдің фавориттерінің екеуі бар топта ең көп ұпай жинады. Олар Аргентинаны 3:2, Гаитиді 7:0 есебімен жеңіп, Италияны 2:1 есебімен ұтты – бұл Аргентинаның гол айырмасымен Италиядан озасып, екінші топтық кезеңге өтуіне мүмкіндік берді. Аргентина 2018 жылға дейін әлем чемпионатының алғашқы екі ойынында жеңіліс көрмеді. Гаити үш ойынның үшеуінде де жеңіліп, турнирде соңғы орынды иеленді, бірақ олардың бір жарқын сәті болды: Италияға қарсы алғашқы ойында Эммануэль Санон голымен көш бастады, бірақ соңында 3:1 есебімен жеңілді. Бұл гол Дино Зоффтың қатарынан 1142 минут бойы гол жібермеген рекордын үзді, себебі Италия соңғы 12 халықаралық матчында гол жібермеген еді. 2-топ өте тартысты болды. Бразилия, Югославия және Шотландия бір-бірімен тең ойнағандықтан, Zaire-ді жеңген кезде осы үш команданың соққан голдарының саны шешуші болды. Югославия африкалық команданы 9:0 есебімен жеңіп, турнирдегі ең үлкен жеңіс көрсетті. Бразилия оларды 3:0 есебімен жеңді. Шотландия тек 2:0 есебімен жеңіске жетті, сондықтан гол айырмасы бойынша турнирден шығып қалды. Олар турнирде жеңіліссіз қалған жалғыз команда болды және жеңіліссіз әлем чемпионатының финалынан шығарылған алғашқы ел атанды. 1-топқа Шығыс Германия мен Батыс Германия кірді, екеуі де Чили мен Австралия есебінен алға өтті. 1-топтағы соңғы ойын көптен күтілген, екі неміс командасының арасындағы алғашқы кездесу болды. Батыс Германияның екінші кезеңге өтуі нәтижеге қарамастан, сенімді болды. Барлық уақыттағы ең саяси жағдайға толы матчтардың бірінде шығыс командасы жеңіске жетті, бұл Юрген Спарвассердің соңғы минуттағы голының арқасында болды. Бұл нәтиже Батыс Германия құрамасының қайта құрылуына себеп болды, бұл кейіннен оларға турнирді жеңуге көмектесті.
The tournament was held mostly in bad weather, and the stadia had few protected places. Only five western European nations had qualified, of which only the Netherlands, West Germany and Sweden made it past the group stage. Fans from the Eastern Communist neighbour states East Germany, Bulgaria and Poland were hindered by political circumstances. Carlos Caszely of Chile became the first player to be sent off with a red card in a World Cup match, during their match against West Germany. Red cards were formally introduced in World Cup play in 1970, but no players were sent off in that tournament. Two teams made a particularly powerful impact on the first round. The Netherlands demonstrated the "Total Football" techniques pioneered by the top Dutch club Ajax, in which specialised positions were virtually abolished for the outfield players, and individual players became defenders, midfielders or strikers as the situation required. The Dutch marked their first World Cup finals since 1938 by topping their first round group, with wins over Uruguay and Bulgaria and a draw with Sweden. Sweden joined the Dutch in the second group round after beating Uruguay 3–0. Poland, meanwhile, appearing for the first time since 1938, took maximum points from a group containing two of the favourites for the tournament. They beat Argentina 3–2, trounced Haiti 7–0, then beat Italy 2–1 – a result that allowed Argentina qualify for the second group round ahead of Italy on goal difference. Argentina would not fail to win either of their opening two games of a World Cup again until 2018. While Haiti lost all three games and finished second to last in the tournament, they did have one moment of glory; in their opening game against Italy, they managed to take the lead with a goal from Emmanuel Sanon, before eventually losing 3–1. That goal proved to be significant as it ended Dino Zoff's run of 1,142 minutes without conceding a goal – Italy had not conceded in their last 12 international matches. Group 2 was a particularly close group. With Brazil, Yugoslavia and Scotland drawing all their games against each other, it was decided by the number of goals these three teams scored when defeating Zaire. Yugoslavia hammered the African nation 9–0, equalling a finals record for the largest margin of victory. Brazil beat them 3–0. Scotland however only managed a 2–0 margin, and so were edged out of the tournament on goal difference. They were the only team that did not lose a game in the tournament as well as becoming the first ever country to be eliminated from a World Cup Finals without having lost a match. Group 1 contained both East Germany and the host West Germany, and they both progressed at the expense of Chile and newcomers Australia. The last game played in Group 1 was much anticipated, a first ever clash between the two German teams. West Germany was already assured of progression to the second round whatever the result. In one of the most politically charged matches of all time, it was the East that won, thanks to a late Jürgen Sparwasser goal. This result forced a realignment of the West German team that would later help them win the tournament.
Екінші раунд
Кездейсоқ жағдайға байланысты, екінші турдың екі тобы да, іс жүзінде, жартылай финалға тең матчтар өткізді. А тобында Нидерланды және Бразилия командалары бұрынғы екі ойындарынан максималды ұпай жинағаннан кейін кездесті. B тобында да Батыс Германия мен Польшаның жағдайы сондай болды, сондықтан осы екі ойынның жеңімпаздары финалға шығады. А тобында шабыттандырғыш Жохан Кройфтың екі голы голландтықтарға Аргентинаны 4:0 есебімен ойсырата жеңуге көмектесті. Сонымен қатар, Бразилия Шығыс Германияны 1:0 есебімен жеңді. Голландиялықтар Шығыс Германияны 2:0 есебімен жеңсе, "Оңтүстік Америкалық шайқаста" Бразилия Аргентинаны тартысты ойында 2:1 есебімен жеңді. Аргентина мен Шығыс Германия 1:1 есебімен тең түсті және үйлеріне қайтты, ал Нидерланды мен Бразилия арасындағы шешуші матч Тотал Футболдың тағы бір жеңісіне айналды, өйткені екінші таймда Йохан Нескенс пен Кройфтың голдары Нидерландыны финалға шығарды. Дегенмен, бұл матч екі тараптың да қатал қорғанысымен де есте қалады. Ал B тобында Батыс Германия мен Польша Югославия мен Швецияны жеңді. Германия мен поляк арасындағы шешуші ойын 76-шы минутқа дейін голсыз өтті, содан кейін Герд Мюллер гол соғып, үй иелерін 1:0 есебімен жеңіске жеткізді. Польшалықтар Бразилияны 1:0 есебімен жеңіп, үшінші орын алды.
Coincidentally, the two second round groups both produced matches that were, in effect, semi finals. In Group A, the Netherlands and Brazil met after each had taken maximum points from their previous two matches. In Group B, the same happened with West Germany and Poland – so the winners of these two games would contest the final. In Group A, two goals from the inspirational Johan Cruyff helped the Dutch side thrash Argentina 4–0. At the same time, Brazil defeated East Germany 1–0. The Dutch triumphed over East Germany 2–0 while in the "Battle of the South Americans", Brazil managed to defeat Argentina 2–1 in a scrappy match. Argentina and East Germany drew 1–1 and were on their way home while the crucial match between the Netherlands and Brazil turned into another triumph for Total Football, as second half goals from Johan Neeskens and Cruyff put the Netherlands in the final. However the match would also be remembered for harsh defending on both sides. Meanwhile, in Group B, West Germany and Poland both managed to beat Yugoslavia and Sweden. The crucial game between the Germans and the Poles was goalless until the 76th minute, when Gerd Muller scored to send the hosts through 1–0. The Poles took third place after defeating Brazil 1–0.
Финал
Финал 1974 жылғы 7 шілдеде Мюнхендегі «Олимпиаштадионда» өтті. Батыс Германияны Франц Беккенбауэр басқарды, ал Нидерландтың жұлдызы Йохан Кройф болды, сондай-ақ олардың «Тотал Футбол» жүйесі қарсыластарын таң қалдырды. Матч басталғалы бір минут өткенде, жеке сәтсіз ойнаудың нәтижесінде Кройфты Ули Хёнесс неміс құрамасының жаза алаңында құлатты. Нидерланд құрамасы неміс ойыншысы допқа тиместен бұрын Йохан Нескенс пенальтиден гол соғып, есе жіберді. Батыс Германия жағдайды түзетуге тырысты, ал 26-шы минутта Бернд Хёльценбейн нидерланд аймағында құлағаннан кейін Англиялық төреші Джек Тейлор тағы да даулы пенальти тағайындады. Пол Брайтнер ойдағысын орындап, гол соқты. Бұл екі пенальти Әлем чемпионаттары финалындағы алғашқы голдар болды. Батыс Германия енді шабуылға көшті, ал 43-ші минутта Герт Мюллер өзінің әдеттегі стилінде жеңіс голын соқты, бұл оның ұлттық құрамадағы соңғы голы болды, себебі ол командадан кетіп қалды. Екінші таймда екі команда да гол соғу мүмкіндіктеріне ие болды, бірақ Мюллердің голы офсайдтан кейін есепке алынбады. 85-ші минутта Хёльценбейн тағы да қатысты, бірақ бұл жолы пенальти болған жоқ. Нәтижесінде, 1972 жылғы Еуропа чемпионы Батыс Германия 1974 жылғы Әлем кубогын да жеңіп алды. Бұл Еуропа чемпионатының чемпионының Әлем кубогын жеңген жалғыз жағдай болды, Испания (2008 жылғы УЕФА Еуропа чемпионатының чемпионы) 2010 жылғы Оңтүстік Африкадағы ФИФА Әлем чемпионатының финалында Нидерландты жеңгенге дейін. Франция да екі трофейді бір уақытта иеленді, бірақ басқа тәртіппен: 1998 жылғы Әлем кубогын жеңіп, одан кейін 2000 жылғы Еуропа чемпионатын ұтып алды. Жоао Хавеланж (1974-1998 жылдар аралығында ФИФА президенті болған) 1966 және 1974 жылғы Әлем чемпионаттары Англия мен Германияның жеңіске жетуі үшін сөздік келісіммен шешілгенін мәлімдеді. Бұл команданың финалда жеңілгеннен кейін Әлем кубогын жеңгені екінші рет болды (Батыс Германия топтық кезеңде Шығыс Германияға ұтылып қалды). Бұған дейін 1954 жылы Батыс Германия жеңіске жеткен болатын. Польшалық Гжегорж Лато турнирде жеті гол соғып, мерген болды. Герт Мюллер финалдағы голымен екі Әлем чемпионаттарындағы өзінің 14-ші голын соқты, бұл Жюст Фонтеннің бір Әлем чемпионатындағы 13 голынан асып түсті. Мюллердің рекорды 32 жылдан кейін, 2006 жылы Роналду үш Әлем чемпионаттарында 15 гол соғып, ал одан кейін 8 жылдан кейін, 2014 жылы Клозе төрт Әлем чемпионаттарында 16 гол соғып, жаңа рекорд орнатты. Батыс Германияның Шығыс Германиядан жеңілген матчында алмастыруға түскен Гюнтер Нецер сол кезде «Реал Мадрид» клубында ойнады: бұл Әлем чемпионатын жеңген ойыншының өзінің туған елінен тыс клубта ойнаған алғашқы жағдайы болды. Бұл ФИФА Әлем чемпионаттарының соңғы төрт турнирі, онда қосымша уақыт болған жоқ. Басқалары – 1930, 1950 және 1962 жылдардағы турнирлер.
The final was held on 7 July 1974 at Olympiastadion, Munich. West Germany was led by Franz Beckenbauer, while the Dutch had their star Johan Cruyff, and their Total Football system which had dazzled the competition. With just a minute gone on the clock, following a solo run, Cruyff was brought down by Uli Hoeneß inside the German penalty area, and the Dutch took the lead from the ensuing penalty by Johan Neeskens before any German player had even touched the ball. West Germany struggled to recover, and in the 26th minute were awarded a penalty, after Bernd Hölzenbein fell within the Dutch area, causing English referee Jack Taylor to award another controversial penalty. Paul Breitner spontaneously decided to kick, and scored. These two penalties were the first in a World Cup final. West Germany now pushed, and in the 43rd minute, in his typical style, Gerd Müller scored what turned out to be the winning goal, and the last of his career as he retired from the national team. The second half saw chances for both sides, with Müller putting the ball in the net for a goal that was disallowed as offside. In the 85th, Hölzenbein was fouled again, but no penalty this time. Eventually, West Germany, European Champions of 1972, also won the 1974 World Cup. This was the only case of the reigning European champions winning the World Cup, until Spain (champions of the UEFA Euro 2008) defeated the Netherlands in the South Africa 2010 FIFA World Cup Final. France have also held both trophies, albeit in a different order, at the same time by winning the 1998 World Cup followed by Euro 2000. Joao Havelange (former FIFA President from 1974 to 1998) claimed that the 1966 and 1974 World Cups were fixed so that England and Germany would win respectively. This was only the second time that a team had won the World Cup after losing a match in the Finals (West Germany losing to East Germany during the group stage). The previous occasion was West Germany's earlier win in 1954. Poland's Grzegorz Lato led the tournament in scoring seven goals. Gerd Müller's goal in the final was the 14th in his career of two World Cups, beating Just Fontaine's record of 13, in his single World Cup. Müller's record was only surpassed 32 years later, in 2006 by Ronaldo's 15 goals from three World Cups and then 8 years after, in 2014 by Klose's 16 goals from four World Cups. Günter Netzer, who came on as a substitute for West Germany during the defeat by the East Germans, was playing for Real Madrid at the time: this was the first time that a World Cup winner had played for a club outside his home country. This is the last of four FIFA World Cup tournaments to date with no extra time matches. The others are the 1930, 1950, and 1962 tournaments.
Талисман
Бұл әлем чемпионатының ресми талисмандары Тіп пен Тэп есімді екі ұл болатын, олар Батыс Германияның киімдеріне ұқсас киім киген, үстінде WM (Weltmeisterschaft, Әлем чемпионаты) әріптері мен 74 саны жазылған.
The official mascots of this World Cup were Tip and Tap, two boys wearing an outfit similar to West Germany's, with the letters WM (Weltmeisterschaft, World Cup) and number 74.
Ұжымдар
Финалдық турнирге қатысқан барлық құрамалардың тізімін 1974 жылғы ФИФА әлем чемпионатының құрамалары бетінен қараңыз.
For a list of all squads that appeared in the final tournament, see 1974 FIFA World Cup squads.
Соңғы жеребе
Соңғы жеребе 1974 жылғы 5 қаңтарда жергілікті уақыт бойынша сағат 21:30-да Франкфурттағы HR Sendesaal залында өтті және Eurovision арнасында тікелей эфирде көрсетілді. Eurovision штаб-пәтерінде 80 комментатор жиналды, ал сол кезде 32 елдің телеарналары салтанаттың бейнематериалдарын сұрады. Жерабе жасаған "күнәсіз қол" – 11 жасар Детлеф Ланге, ол "Шенебергер әншілері" балалар хорының мүшесі еді.
The final draw took place at 21:30 local time on 5 January 1974 in HR Sendesaal in Frankfurt, and was televised on Eurovision. 80 commentators were gathered at the Eurovision headquarters, and TV stations from 32 countries had requested pictures of the ceremony at the time. The "innocent hand" who made the draws was an 11 year old boy, Detlef Lange, a member of the Schöneberger Sängerknaben, a children's choir.
ФИФА ретроспективті рейтинг
1986 жылы ФИФА 1986 жылға дейінгі әрбір әлем чемпионатына қатысқан барлық командалардың жарыстағы прогресі, жалпы нәтижелері және қарсыластардың сапасына сүйене отырып, рейтингін жариялады. 1974 жылғы турнирдің рейтингтері төмендегідей болды:
In 1986, FIFA published a report that ranked all teams in each World Cup up to and including 1986, based on progress in the competition, overall results and quality of the opposition. The rankings for the 1974 tournament were as follows: