Кіріспе

2006 жылғы ФИФА әлем чемпионаты – 18-ші ФИФА әлем чемпионаты, төрт жылда бір рет өткізілетін халықаралық футбол әлем чемпионаты. Ол 2006 жылдың 9 маусымынан 9 шілдесіне дейін Германияда өтті, ал бұл құқықты Германия 2000 жылдың шілдесінде жеңіп алған. 2003 жылдың қыркүйегінде басталған іріктеу кезеңіне барлық алты континенттен 198 ұлттық футбол федерациясының командалары қатысты. Осы іріктеуден 31 команда, сондай-ақ Германия құрамасы финалдық турнирге жолдама алды. Германия бұл жарысты екінші рет қабылдады, ал біріккен ел ретінде – тұңғыш рет, бұрынғы Шығыс Германиямен бірге, Лейпциг қаласының да қатысуымен (алғашқысы 1974 жылы Батыс Германияда) және Еуропа құрлығында 10-шы рет өткізілді. Италия турнирде жеңіске жетіп, төртінші рет әлем чемпионы атанды, финалда Франция құрамасын пенальти сериясында 5:3 есебімен жеңді, негізгі және қосымша уақыт 1:1 есебімен тең аяқталған болатын. Германия Португалияны 3:1 есебімен жеңіп, үшінші орынды иеленді. Ангола, Украина, Гана, Кот-д'Ивуар, Тринидад және Тобаго, сондай-ақ Того құрамалары финалдық турнирде алғаш рет өнер көрсетті. Бұл Сербия мен Черногорияның осы атпен қатысқан жалғыз турнирі болды, олар бұрын 1998 жылы Югославия ретінде өнер көрсеткен еді. 2006 жылдың мамыр айының соңында, турнирге тікелей барыс алдында Черногория референдумда тәуелсіз мемлекет болуға және Сербиямен арадағы шала конфедерацияны таратуға дауыс берді, ал Сербия маусым айының басында референдум нәтижелерін мойындады. Уақыт шектеулеріне байланысты ФИФА Сербия мен Черногорияны бір команда ретінде әлем чемпионатына қатыстырды, бұл 1992 жылғы УЕФА Еуропа чемпионатынан бері бірнеше тәуелсіз мемлекеттердің бір команда ретінде ірі футбол турниріне қатысуының тұңғыш мысалы болды. 2006 жылғы әлем чемпионаты телеарналар тарихындағы ең көп көрілген шаралардың бірі болып табылады, турнир барысында шамамен 26,29 миллиард көрушіні қамтыды. Финалдық ойынды шамамен 715,1 миллион адам тамашалады.

Пара алу және сыбайлас жемқорлық туралы айыптаулар

Пара және сыбайлас жемқорлық туралы айыптаулар Германияның бастауынан бері табысын бұзды. Дауыс беру күні жалған пара алу туралы хабарлар жарияланды, бұл қайта дауыс беруге шақыруға әкелді. Дауыс берудің алдындағы түнде неміс сатирикалық журналы «Titanic» ФИФА өкілдеріне хат жіберіп, Германияға дауыс беру үшін көкүршек сағаттары мен Қара Орман шұжығы сияқты әзіл-қалжың сыйлықтар ұсынды. Океания делегаты Чарли Демпси, бастапқыда Англияны қолдаған, Англияның іріктелгеннен кейін Оңтүстік Африканы қолдауға нұсқау алды. Ол дауыс беру қарсаңында «күшті қысымға» сүйеніп, дауыс беруден бас тартты. Егер Демпси бастапқыда нұсқау берілгендей дауыс берсе, дауыс беру 12–12 теңдікке әкелмек еді, ал Оңтүстік Африка ұсынысын жақтаған ФИФА президенті Сепп Блаттер шешуші дауыс беруі керек еді. Көп ұзамай одан да көп заңбұзушылықтар орын алды, соның ішінде шешім қабылдауға дейінгі айларда, дауыс беру үшін шешуші рөл атқарған төрт Азия елдерінің делегаттарына неміс саясаткерлері мен ірі бизнес өкілдерінің күрт қызығушылығы оянды. Дауыс беруден бір апта бұрын Германия канцлері Герхард Шредер Сауд Арабиясына қару-жарақ эмбаргосын алып тастады және елге граната лақтырғыштар жіберуге келісті. DaimlerChrysler компаниясы Hyundai-ге бірнеше жүз миллион евро инвестициялады, онда компанияның негізін қалаушының ұлдарының бірі ФИФА атқару комитетінің мүшесі болды. Volkswagen және Bayer компаниялары Тайланд пен Оңтүстік Кореяға инвестиция салуды жариялады, олардың тиісті делегаттары Ворауи Макуди мен Чунг Монг Джун Германияға дауыс беру мүмкіндігіне ие болды. Макуди сонымен қатар неміс медиа-магнаты Лео Кирхтің компаниясынан төлем алды, ол Германия құрамасы мен «Бавария» Мюнхеннің жолдастық матчтары үшін әдетте құнды емес теледидар құқықтары үшін миллиондаған евро төледі. Кейіннен Дрейфус 6,7 миллион евро сомасын талап етті. Ақшаны қайтару үшін ұйымдастыру комитеті ФИФА-ға тең сома төледі, бұл Германияның жабылу салтанатының шығындарына қатысу ретінде көрсетілді, бірақ ешқашан іске аспады. 2015 жылдың 22 қазанында өткен баспасөз мәслихатында Ниерсбах өзінің ұстанымын қайталап, 6,7 миллион евро 2002 жылы ФИФА-ның субсидиясын алу үшін пайдаланылғанын атап өтті. Ниерсбахтың айтуынша, төлем Франц Беккенбауэр мен ФИФА президенті Блаттердің кездесуі кезінде келісілген, ал ақшаны Дрейфус ұсынған. Сол күні ФИФА Ниерсбахтың мәлімдемесіне қарсы шығып: «Біздің қазіргі білімімізге сәйкес, 2002 жылы ФИФА-да 10 миллион франк көлемінде мұндай төлем тіркелмеген», - деді. Келесі күні DFB-нің бұрынғы президенті Тео Цванзигер Ниерсбашты өтірік айтуда айыптап: «Германияның әлем чемпионатына өтініш беруі үшін ақшалай қор болғандығы анық». Цванзигердің айтуынша, 6,7 миллион евро сол кезде Блаттердің президент сайлауына қарсы кампаниясын қолдаған Мохамед Бин Хаммамға тиді. 2016 жылдың 22 наурызында ФИФА этика комитеті конкурстық ұсынысты қарауға кіріскені туралы мәлімдеді.

Біліктілік

2006 жылғы әлем чемпионатына 198 команда қатысып, іріктеуден өтті. Германия, жарысқа қабылдаған ел ретінде, автоматты түрде жолдама алды, ал қалған 31 финалдық орын континенттік конфедерациялар арасында бөлісті. УЕФА (Еуропа) командалары үшін 13 орын, CAF (Африка) командалары үшін бес, CONMEBOL (Оңтүстік Америка) командалары үшін төрт, AFC (Азия) командалары үшін төрт және CONCACAF (Солтүстік және Орталық Америка, Кариб бассейні) командалары үшін үш орын бөлді. Қалған екі орын AFC мен CONCACAF және CONMEBOL мен OFC (Океания) арасындағы плей-офф ойындары арқылы анықталды. Бірінші рет финалға қатысқан сегіз ел: Ангола, Чехия, Гана, Кот-д'Ивуар, Того, Тринидад және Тобаго, Украина, Сербия және Черногория. Чехия мен Украина тәуелсіз елдер ретінде алғаш рет қатысты, бірақ бұрын Чехословакия мен КСРО құрамында болған еді. Сербия мен Черногория 1998 жылы Югославия Федеративтік Республикасы ретінде қатысқан, сондай-ақ 1930 жылдан 1990 жылға дейін Югославия командаларының бір бөлігі болған. 2022 жылға дейін Того, Ангола, Чехия, Украина және Тринидад және Тобаго ФИФА Әлем чемпионатының финалына соңғы рет қатысты, ал Уругвай соңғы рет іріктеуден өтпеді. Австралия 1974 жылдан бері алғаш рет іріктеуге қол жеткізді. Іріктеуден өтпеген командалардың арасында 2002 жылы үшінші орын алған Түркия, жартылай финалға өткен Сенегал, 2004 жылғы Еуропа чемпионатының жеңімпазы Грекия және 2006 жылғы Африка Ұлттары кубогының жеңімпазы Мысыр болды. Сонымен қатар, Бельгия 1978 жылдан бері алғаш рет, ал Камерун 1986 жылдан бері алғаш рет іріктеуден өтпеді. Бұрынғы үш турнирде қатысқан Нигерия, ал бұрынғы екі турнирде қатысқан Дания мен Оңтүстік Африканың үздіксіз қатысулары да тоқталды. Франция 1986 жылдан бері алғаш рет іріктеуден өтті, себебі 1990 және 1994 жылғы Әлем чемпионаттарына қатыса алмады, ал 1998 жылы жарысқа қабылдаған ел ретінде, 2002 жылы – титулдың қорғаушысы ретінде автоматты түрде іріктеуге қол жеткізді. 1982 жылғы Әлем чемпионатынан бері алғаш рет барлық алты конфедерация финалдық турнирде өкілдік етті. Сербия мен Черногория мемлекеттік одағы 2006 жылдың 3 маусымында Әлем чемпионаты басталар алдында таратылды, Сербия мен Черногория тәуелсіз елдерге айналды. Олардың командасы Әлем чемпионатында өзгеріссіз қатысты. Бәсекеге қатысулары 1992 жылғы УЕФА Еуроодағында пайда болған Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына ұқсас болды, бұл команда КСРО тарағаннан кейін оның орнын басып алды, бірнеше тәуелсіз мемлекеттерді ірі футбол турнирінің финалында бір команда өкілдік етті және Дүниежүзілік Кубок финалындағы жалғыз оқиға. Іріктеуден өтпеген ең жоғары рейтингті команда Дания (11-орын), ал іріктеуден өткен ең төмен рейтингті команда Того (61-орын) болды.

Ұжымдар

2006 жылғы әлем чемпионатына қатысқан командалардың құрамында, 2002 жылғы бұрынғы турнирдегідей, 23 ойыншыдан болды. Әрбір қатысушы ұлттық федерация 2006 жылдың 15 мамырына дейін 23 ойыншыдан тұратын тізімін растауы тиіс еді.

Тұқымдар

Турнирдің сегіз командасы 2005 жылдың 6 желтоқсанында жарияланды және жеребе тарту үшін А құмырасына орналастырылды. B құмырасында Оңтүстік Америка, Африка және Океаниядан іріктеуден өткен командалар болды; C құмырасында Сербия мен Черногорияны қоспағанда, қалған тоғыз еуропалық команданың сегізі болды. D құмырасында CONCACAF аймағы мен Азиядан іріктеуден өткен командалар орналастырылды. Ешбір топта үш еуропалық команда болмауын қамтамасыз ету үшін Сербия мен Черногория арнайы құмыраға орналастырылды, себебі олар FIFA рейтингісінің соңғы нұсқасына сәйкес Еуропадан іріктеуден өткен ең төменгі рейтингті команда болды; сонымен қатар, 2006 жылғы әлем чемпионатының іріктеу кестесі бойынша олар Швейцария мен Украинадан жоғарырақ орын алған болатын. Сербия мен Черногория бірінші болып тартылды, содан кейін олардың тобы үш еуропалық емес елден – Аргентина, Бразилия және Мексикадан құрылды. ФИФА алдын ала шешім бойынша, турнирдің ұйымдастырушысы Германия А тобына орналастырылды, осылайша жеребе тартудан бұрын топтық матчтардың өтетін жері анықталды. Сондай-ақ, Бразилия (ағымдағы чемпион) F тобына орналасатыны алдын ала жарияланды. + A құмырасының командалары 49.3 4 63.7 1 50.7 2 50.0 3 47.3 5 46.0 6 44.3 7 44.0 8+ B құмырасының командалары 31.3 15 19.0 22 16.0 23 7.0 27 4.3 28 3.3 30 2.0 31 1.3 32+ C құмырасының командалары 38.3 10 33.7 13 33.0 14 29.0 16 28.7 17 20.3 20 8.7 25 7.0 26+ D құмырасының командалары 42.7 9 37.3 11 36.0 12 22.7 18 20.7 19 19.3 21 4.3 29 + Арнайы құмыраның командасы 15.7 24 Топтық кезеңнің жеребе тартуы 2005 жылдың 9 желтоқсанында Лейпцигте өтті, топтық тапсырмалар мен матчтардың реті анықталды. Жеребе тарту аяқталғаннан кейін комментаторлар C тобын «өлім тобы» деп атады, ал кейбіреулер E тобын ұсынды. Аргентина мен Нидерландылар Ivory Coast және Сербия мен Черногориядан жеңіске жетіп, екі ойын қалғанда плей-оффқа өтті.

Топтық жүйе

Бірінші тур немесе топтық кезеңде 32 команда төрт командадан тұратын сегіз топқа бөлінді. Әр топтағы командалардың әрқайсысы өз тобындағы басқа командалармен үш ойын өткізді. Жеңіс үшін үш ұпай, тең түсу үшін бір ұпай, ал жеңіліс үшін ұпай берілмеді. Әр топтан бірінші және екінші орын алған командалар 1/8 финалға іліккендер қатарына қосылды.

Финал турнирі

2006 жылғы әлем чемпионатының финалдық турнирі 9 маусымда басталды. 32 команда төрттен тұратын сегіз топқа бөлінді, олардың ішінде командалар барлық командамен кездесіп, ең үздік екі команда 24 маусымда басталган 16 командадан тұратын жекелей турнирге (нокаут кезеңіне) ілігіп өтті. Барлығы 64 матч өтті.

Қонақжай

Германия Кубокты жеңе алмаса да, турнир жалпы алғанда Германия үшін үлкен табысқа ие болды. Германия құрамасы ойын өткізген сайын, екінші дүниежүзілік соғыстан бері неміс қоғамы дәстүрлі түрде жақтырмайтын, тулар желбіреуіне байланысты патриоттық сезім күрт арта түсті. Жабылу салтанатында Маттиас Келлер Мюнхен филармониялық оркестрі, Бавария мемлекеттік оркестрі және Бавария радио оркестрінің қатысуымен, дирижерлер Кристиан Тилеманн, Зубин Мехта және Марис Янсонс, сондай-ақ Диана Дамрау, Пласидо Доминго және Ланг Ланг секілді солистер орындаған музыкалық туынды жазды.

Дәстүрлі билік басым

Австралия, Эквадор және Гананың бастапқы табыстарына қарамастан, турнир дәстүрлі футбол державаларының қайта үстемдік танытуымен аяқталды. 2002 жылғы турнирден кейін төрт жыл өткен соң, Солтүстік Америка (АҚШ), Африка (Сенегал) және Азия (Оңтүстік Корея) құрамалары нокаут кезеңіне терең жеткенімен, ал Түркия үшінші орынды иеленген болатын, бұл жолы барлық сегіз үлкен команда нокаут кезеңіне өтті және ширек финалға Еуропа мен Оңтүстік Америкадан тыс командалар енбеді. Ширек финалға алты бұрынғы чемпион қатысты, Украина және 2004 жылғы Еуропа чемпионатының күміс жүлдегері Португалия ғана салыстырмалы түрде жаңа командалар саналды. Аргентина мен Бразилия ширек финалда жеңіліске ұшырады, нәтижесінде Еуропа құрамаларының төрттігіне енді – бұл төртінші рет (1934, 1966 және 1982 жылғы турнирлерден кейін).

Нәрселеу

Топтық кезеңде көптеген голдар соғылғанмен, нокаут кезеңінде матчтардағы голдар саны айтарлықтай төмендеді. Голдың жетіспеушілігінің жарқын мысалы – Португалия құрамасы, ол 1/16 финалдың 23-ші минутында ғана гол соқты, ал үшінші орын үшін өткен матчта 88-ші минутқа дейін еш гол соқпады. Бұл турнирде ешбір ойыншы хет-трикке қол жеткізе алмады. Италия, Германия, Аргентина, Бразилия және Франция ғана нокаут матчтарында бір голдан артық соқты. Германия осы ережеден тыс болды, ол нокаут кезеңінің барлық кезеңінде шабуылдық ойын стилін ұстанды, нәтижесінде ең көп гол (14) соқты, ал қорғау, жартылай қорғау және шабуыл позицияларындағы ойыншылардың барлығы есепке гол енгізді. Германиялық Мирослав Клозе бес гол соғып, "Алтын бутсы" жүлдесін жеңіп алды, бұл сыйлықты жеңіп алу үшін 1962 жылдан бергі ең төмен көрсеткіш. Ешбір ойыншы үштен артық гол соққан жоқ. Жеңімпаз итальяндық құраманың ешбір ойыншысы екі голдан артық соқпады, бірақ команда үшін он ойыншы гол соқты, бұл 1982 жылы Франция құрамасы көрсеткен бір командадан ең көп гол соққан ойыншылардың рекордын теңестірді. ФИФА Әлем чемпионатында тұңғыш рет турнирдің бірінші және соңғы голдары қорғаушылармен соғылды. Германияның сол жақ қорғаушысы Филипп Лам ашылу матчының 5-ші минутында Коста-Рикаға қарсы матчта есеп ашты. Финалда итальяндық орталық қорғаушы Марко Матерацци Патрик Виейрадан биік секіріп, 2006 жылғы Әлем чемпионатының соңғы голын соқты. Сонымен қатар, Фабио Гроссо пенальти сериясындағы шешуші соққымен Италияға кубокты жеңіп әкелді.

Карталардың бұрын-соңды болмаған саны

Бұл турнирде сары және қызыл карточкалардың саны рекордтық деңгейге жетіп, 1998 жылғы әлем чемпионатына орнатылған бұрынғы рекордты бұзды. Ойыншылар рекордтық 345 сары карточка және 28 қызыл карточка алды, ал ресейлік төреші Валентин Иванов Португалия мен Нидерланды арасындағы 16-шы тур ойынында, «Нюрнберг шайқасы» деп аталған матчта 16 сары және 4 қызыл карточка көрсетті. Португалия құрамасынан екі ойыншы ширек финал және жартылай финал ойындарына қатыса алмады. ФИФА президенті Сепп Блаттер болашақ турнирлерде кейбір ережелерді өзгертуге мүмкіндік беруі мүмкін екенін айтты, осылайша бұрын жинаған ескертулер командалардың финалға жеткен жағдайда ойыншыларды қатыстырмауға себеп болмайды. Сондай-ақ, турнирде ағылшын төрешісі Грэм Полл Австралияға қарсы матчта Хорватиялық Жосип Шимуничтің үш сары карточкасын қате көрсетті. Көптеген сары және қызыл карточкалар көрсетілуі турнир төрешілері туралы пікірталас тудырды. ФИФА шенеуніктері мен президенті Сепп Блаттер ережелерді тым қатаң етіп, төрешілердің дискрециясын шектегені үшін сынға ілікті.

А тобы

Турнирдің ашылу матчында Германия мен Коста-Рика командалары кездесіп, ойын 4:2 есебімен Германияның жеңісімен аяқталды. Бұл турнир тарихындағы ашылу маттары арасындағы ең нәтижелі ойын болды. Германия Польшаны тікелей басып өтіп, Эквадорды 3:0 есебімен оңай жеңіп, А тобында бірінші орынды иеленді. Жеңіліске қарамастан, Эквадор Польшаны және Коста-Риканы сәйкесінше 2:0 және 3:0 есебімен жеңіп, 1/16 финалға шықты.

B тобы

"В" тобында Англия мен Швеция Парагвайды оңтүстік америкалықтарға шағын жеңісдермен жеңіп, үшінші орынға ықтырды. Тринидад және Тобаго ашылу ойынында Швециямен тең ойнап, Англияның қақпасына 83 минут бойы гол соғуға жол бермеді, бірақ Питер Крауч пен Стивен Джеррардтың голдары "Үш арыстанның" 2:0 есебімен жеңіске жеткеніне себеп болды, соның арқасында олар халықаралық деңгейде танылды. Швеция Англиямен 2:2 тең түсіп, оларға қарсы 38 жылдық жеңіліссіз тізбегін сақтап, нокаут кезеңіне өтті.

С тобы

Аргентина мен Нидерланды C тобынан бір ойын қалғанда іріктелді. Аргентина гол айырмасы бойынша топта бірінші орынды алды, Сербия мен Черногорияны 6:0 есебімен ойсыратып, Пил Сүйеті жағалауын 2:1 есебімен жеңді. Голландия құрамасы Сербия мен Черногорияны 1:0 есебімен, ал Пил Сүйеті жағалауын 2:1 есебімен жеңді. Пил Сүйеті жағалауы өздерінің соңғы ойынында Сербия мен Черногорияны 3:2 есебімен жеңді, бұл Сербия мен Черногорияның халықаралық аренадағы соңғы ойыны болды, себебі ел 18 күн бұрын тарап кеткен еді.

D тобы

Португалия D тобында ең көп ұпай жинап, жеңілдікпен өтті, ал Мексика екінші орынды иеленді. Иран ашылу матчында Мексикаға 1–3 есебімен жеңіліп, мүмкіндіктерін жіберді және Португалиямен өткізген матчында турнирден шығарылды. Олар португалиялықтарға қарсы күшті күресті көрсетті, бірақ 2–0 есебімен жеңілді. Анголамен өткен соңғы ойындары 1–1 есебімен тең аяқталды. Африкалықтар Мексикамен (0–0) және Иранмен тең ойнап, тұңғыш рет қатысқан әлем чемпионаттарында лайықты нәтижелер көрсетті.

E тобы

Е тобында Италия тек бір гол (өз қақпасына соққан Кристиан Закардо голы) жіберіп, 16-шы раундқа өтті, бұл гол топтық кезеңде АҚШ-қа қарсы ойында соғылды. АҚШ Чехия және Ганаға қарсы ойындардағы көңіл көншітпеген нәтижелерден кейін (0–3 және 1–2 есебімен) турнирден шықты, Италиямен 1–1 тең түскеніне қарамастан (9-ға қарсы 10 ойыншымен аяқталды). Турнирдегі жаңадан келген Гана, Чехия және АҚШ-ты жеңіп, Италиямен бірге 16-шы раундқа өтті. Даниэле Де Росси АҚШ-қа қарсы ойында алаңнан қуылғаннан кейін 4 ойынға қатысудан шеттетілді.

F тобы

F тобында әлем чемпиондары Бразилия, Хорватия, Жапония және Австралия құрамалары болды. 32 жылдан кейін алғаш рет әлем чемпионатына қатысқан Австралия Жапонияны 3–1 есебімен жеңіп, Бразилиядан 0–2 есебімен жеңілгенімен, Хорватиямен 2–2 есебімен тең ойнап, 1/16 кезеңіне өтуге жеткілікті ұпай жинады. Бұл ойында екі ойыншы екінші сарғы карточка алғандықтан алаңнан қуылды, ал ағылшын төреші Грэм Пол қателікпен үшінші сарғы карточка көрсетті. Бразилиялықтар үш ойынның барлығында жеңіске жетіп, топта бірінші орынды иеленді. Хорватияға қарсы 1–0 есебімен жеңіске жеткендерінің себебі, бірінші таймның соңында Кака соққан гол болды. Хорватия және Жапония турнирден бірде-бір жеңіссіз шықты.

G тобы

Франция Швейцариямен 0:0 есебімен тең түсті және Оңтүстік Кореямен 1:1 есебімен ойнады. Капитан Зинедин Зидан дисквалификацияға ұшырағандықтан, Тогоға қарсы 2:0 есебімен жеңіске жетіп, нокаут кезеңіне өтуге қол жеткізді. Оларға топ жеңімпаздары Швейцария қосылды, олар Оңтүстік Кореяны 2:0 есебімен жеңіп, турнир бойында еш гол жібермеді. Оңтүстік Корея өз елінен тыс жерде өткен әлем чемпионаттарының финалында Тогоны жеңіп, тұңғыш рет жеңіске жетті, бірақ төрт ұпай 1/8 финалға өту үшін жеткіліксіз болды (мұндай жағдайға тап болған жалғыз команда осы болды), ал Того ұпайсыз турнирден шықты.

H тобы

Испания H тобында үстемдік етті, ең көп ұпай жинап, 8 гол соқты және тек 1 гол жіберді. Украина, әлем чемпионаттарындағы алғашқы ойынында Испаниядан 4:0 есебімен жеңілгеніне қарамастан, әлсіз қарсыластарды пайдаланып, Сауд Арабиясын 4:0 есебімен жеңіп, Тунисті 1:0 есебімен жеңді. Бұл Андрей Шевченконың 70-ші минуттағы пенальтісінің арқасында 1/16 финалға өтуге мүмкіндік берді. Сауд Арабиясы мен Тунис бір-бірімен 2:2 есебімен тең түсіп, әрқайсысы 1 ұпаймен турнирден шықты.

Нокаут кезеңі

Нокаут кезеңіне турнирдің топтық кезеңінен іріктеліп өткен он алты команда қатысты. Төрт раунд матчтар өтті, әр раундта қатысқан командалардың жартысы іріктеуден шығарылды. Раундтардың тізбегі: 1/8 финал, ширек финал, жартылай финал және финал. Үшінші-төртінші орын үшін де матч өтті. Нокаут кезеңіндегі әр матчта тең түскен жағдайда, 30 минуттан қосымша уақыт (екі 15 минуттық кезең) берілді; егер есеп тең қалып жатса, келесі раундқа кім өтетінін анықтау үшін пенальтилер сериясы (әр командадан кем дегенде бес пенальти, қажет болса одан да көп) ойнатылды.

Қалқа

Қосымша уақыттан кейін анықталған нәтижелер (a. e. t.) деп, ал пенальти сериясы арқылы шешілген нәтижелер (p) деп белгіленеді.

16-шы раунд

Екінші раундта Германияға алғашқы он екі минутта екі гол соғылды. Аргентина Мексикадан басым түсу үшін күресті, бірақ қосымша уақытта Макси Родригестің голы «Альбиселесте» командасын ширек финалға жеткізді. Австралияның жолы Италияға берілген пенальтиден кейін аяқталды. Фабио Гроссоға жасалған айқын бұзушылықтан кейін, Фрэнческо Тотти ойынның соңғы секундтарында пенальтиді голға айналдырды. Италиялықтар ойынның көп бөлігін он адаммен өткізді, себебі ортақ қорғаушы Марко Матерацциге даулы қызыл карточка көрсетілді. «The Guardian» газетінде «әлем чемпионаттары тарихындағы ең көңілсіз ойын» деп сипатталған 0–0 есебімен аяқталған матчта Швейцария Украинаға қарсы пенальти сериясында үш пенальтидің бірін де соға алмады, бұл оларды жаңа, жағымсыз рекордпен турнирден шығарды – әлем чемпионаттарының пенальти сериясында ешбір пенальтиді соға алмаған алғашқы команда. Олардың жеңілуі сондай-ақ, ешбір гол жібермей әлем чемпионаттарынан шығарылған алғашқы және жалғыз ел екенін көрсетті. Бір топтан екі команда да ширек финалға өте алмады, барлық сегіз команда әртүрлі топтардан шықты. Англия Эквадормен қиын күресті, бірақ Дэвид Бекхэмнің бос соққысы арқасында 1–0 есебімен жеңіске жетті. Бразилия Ганаға 3–0 есебімен жеңіп, Роналду әлем чемпионаттарындағы рекордтық 15-ші голын соқты. «Der Spiegel» басылымы бұл матчқа Азиялық құмар ойыншылардың синдикатының әсері тиген болуы мүмкін деп хабарлады. Португалия Нидерландыны 1–0 есебімен жеңді. Манише соққан жалғыз гол, 16 сары карточка (Португалия: 9, Нидерланды: 7) және екінші сары карточка үшін алаңнан қуылған 4 ойыншымен әлем чемпионаттарының жаңа рекордын орнатты. Франция Франк Рибери, Патрик Виейра және Зинедин Зиданның голдарының арқасында Испанияны 3–1 есебімен жеңді.

Ширек финалдар

Германия мен Аргентина қосымша уақыттан кейін 1:1 есебімен тең түсті; алаң иелері пенальтилер сериясында аргентиналықтарды 4:2 есебімен ұтып, жартылай финалға өтті (Аргентинаның әлем чемпионатында пенальтилер бойынша жеңіліске ұшыраған алғашқы реті болды: осы матчқа дейін Аргентина мен Германия әрқайсысы үштен пенальтилер сериясына қатысып, барлығында жеңіске жеткен). Гелзенкирхенде Англия Португалиямен 2004 жылғы Еуропа чемпионатының ширек финалының қайта ойынында кездесті. Бұл жолы Уэйн Руни алаңнан қуылды, ал Португалия тағы да пенальтилер сериясында жеңіске жетті, 0:0 есебімен тең түскеннен кейін 3:1 есебімен. Осылайша, Португалия 40 жыл бұрынғы Эузебио дәуірінен бері алғаш рет әлем чемпионатының жартылай финалына өтті. Бұл Луис Фелипе Сколариге Свен Геран Эриксонның Англия командасымен үшінші рет қатарынан турнирдің ширек финалында жеңіс сыйлады, алдымен 2002 жылғы әлем чемпионатында Бразилиямен, содан кейін 2004 және 2006 жылдары Португалиямен. Италия ширек финалға тұңғыш рет қатысқан Украинаны 3:0 есебімен жеңді. Франция Бразилияны 1:0 есебімен жеңіп, жартылай финалға жолдама алды. Бразилия қақпаға бір ғана соққы берді, ал Зинедин Зиданның шеберлігі оған «Ойынның үздік ойыншысы» атанын сыйлады, ал Тьерри Генриге жасаған нәтижелі пас жеңіс голына әкелді.

Жартылай финалдар

Аргентина мен Бразилия ширек финалдағы ойындардан шығып қалғаннан кейін, еуропалық жартылай финалға қатысушылар анықталды – бұл төртінші рет болды (1934, 1966 және 1982 жылғы турнирлерден кейін). Германия мен Италия арасындағы жартылай финалда қосымша уақыт 118-ші минутқа дейін голсыз өтті, содан кейін Италия Фабио Гроссо мен Алессандро Дель Пьеро есебінен екі гол соқты, осылайша Германияның Дортмундтағы жеңіліссіз тізімі аяқталды. Екінші жартылай финалда Португалия Мюнхенде Францияға 1:0 есебімен жеңілді. Еуро-1984 және Еуро-2000 турнирлерінің жартылай финалдарының қайталануында Португалия Франциядан жеңілді, ал шешуші голды Франция капитаны Зинедин Зидан соқты.

Үшінші орынды жеңу

"Арсенал" құрамасы екінші таймда 21 жастағы Бастиан Швайнштейгердің көмегімен 20 минут ішінде үш гол соқты. Оның алғашқы голы португалдық қақпашы Рикардодан жылдамдық бойынша басып өтті. 4 минуттан кейін Швайнштейгердің айып алаңының сол жағынан 30 метр қашықтықтан берген әсерлі соққысы қақпаға төменнен ұсылып, Петиттің тізесіне тиіп, Португалияның өздеріне гол болды. Неміс ойыншы тоқтаған жоқ және 78-ші минутта қақпашының сол жағына бұрылып кіретін екінші голын соқты. Португалия допты ұстауда күшті болды, бірақ шабуылда тиімділік жетіспеді; 57% допты иелену голға айналдыра алмады. Паулета 15 метрден екі рет нақты мүмкіндікке ие болды, бірақ екі рет те Германия құрамасының соңғы матчында ойнаған қақпашы Оливер Канға қиындық тудырмады. Португалияға алмастырылған Луис Фигоның (осы ойын оның халықаралық карьерасындағы соңғы ойын болды) арқасында жұбаныш голы енді, ол неміс қорғанысын бұзу үшін қажетті дәл пас берді. 88-ші минутта оң қанаттан берілген пас алыс қалқадан Нуньо Гомеске жетті, ол гол соқты. Ойын 3:1 есебімен аяқталды, бұл нәтиже турнирдің қола медальдарын ұйымдастырушыларға сыйлады және Португалияны төртінші орында қалдырды.

Финал

Финалдың алғашқы 20 минутында екі команда да гол соқты. Зинедин Зидан 7-ші минуттағы даулы пенальтиді голға айналдырып, есепті ашты, доп бағананың астына тиіп, қақпа сызығынан өтіп, қайта бағанаға соғылып, қақпадан шығып кетті. 19-шы минутта Андреа Пирлоның стандарттық жағдайынан кейін Марко Матерацци есепті теңестірді. Екі команда да негізгі уақытта жеңіс голын соғу мүмкіндігіне ие болды: Италия үшін 35-ші минутта Лука Тони бағанаға тиді (кейін офсайдтан голы есептелмеді), ал Франция 53-ші минутта Флорен Малуданың құлауынан кейін мүмкін болған екінші пенальтиден айырылды. Видео қайталау көрсеткендей, пенальти болған жоқ, төреші дұрыс шешім қабылдады. 90 минуттық негізгі уақыт аяқталғанда есеп 1:1 болды, ойын қосымша уақытқа көшті. Италиялық қақпашы Джанлуиджи Буффон қосымша уақытта Зиданның басымен соққан допты бағана үстінен қайтарды, бұл ойынды сақтап қалуға мүмкіндік берді. Қосымша уақыттың соңына қарай, Зидан допты ойыннан тыс Матераццидің кеудесіне соғып, алаңнан қуылды. Қосымша уақытта тағы да гол соғылмады, нәтижесінде пенальти сериясы өтті, оны Италия 5:3 есебімен жеңіп алды. 2000 жылғы Еуропа чемпионатында Италияға қарсы алтын гол соққан Франция құрамасының ойыншысы Давид Трезегует пенальти соққысын орындамаған жалғыз ойыншы болды; оның соққысы бағанаға тиіп, қақпа сызығына түсіп, сыртқа шықты. Бұл Италияның 1982 жылғы әлем чемпионатында Батыс Германияны жеңгенінен бергі алғашқы еуропалық финалға шығуы және 1994 жылдан кейін пенальти сериясымен шешілген екінші финал болды. Бұл сондай-ақ Италияның 24 жылдан бергі алғашқы әлем чемпионатындағы жеңісі және жалпы есеп бойынша төртінші титулы, бұл оларды әлем чемпионаттары бойынша ең табысты командалардың екіншісіне айналдырды. Бұл жеңіс Италияға 2007 жылдың ақпан айында ФИФА рейтингісінде көшбасшы болуға көмектесті, бұл 1993 жылдың қарашасынан бергі алғашқы көрсеткіш болды.

Гол соққандар

Мирослав Клозе әлем чемпионатында бес гол соққандығы үшін "Алтын бутсымен" марапатталды. Барлығы 110 ойыншы 147 гол соқты, соның төртеуі автогол болды.

Қорытынды рейтинг

Барлық 32 команда ФИФА қолданатын критерийлер бойынша рейтингтеледі. Пенальти сериясы екі команда үшін де тең нәтиже ретінде есептеледі. R (Қорытынды рейтинг) Команда G (Топ) P (Ойнатылған) W (Жеңіс) D (Тең) L (Жеңіліс) GF (Соғылған голдар) GA (Қарсы голдар) GD (Голдар айырмасы) Pts. (Ұпай) 1 E 7 5 2 0 12 2 +10 17 2 G 7 4 3 0 9 3 +6 15 3 A 7 5 1 1 14 6 +8 16 4 D 7 4 1 2 7 5 +2 13 Ширек финалда шығарылды 5 F 5 4 0 1 10 2 +8 12 6 C 5 3 2 0 11 3 +8 11 7 B 5 3 2 0 6 2 +4 11 8 H 5 2 1 2 5 7 −2 7 1/16 финалда шығарылды 9 H 4 3 0 1 9 4 +5 9 10 G 4 2 2 0 4 0 +4 8 11 C 4 2 1 1 3 2 +1 7 12 A 4 2 0 2 5 4 +1 6 13 E 4 2 0 2 4 6 −2 6 14 B 4 1 2 1 3 4 −1 5 15 D 4 1 1 2 5 5 0 4 16 F 4 1 1 2 5 6 −1 4 Топтық кезеңде шығарылды 17 G 3 1 1 1 3 4 −1 4 18 B 3 1 0 2 2 2 0 3 19 C 3 1 0 2 5 6 −1 3 20 E 3 1 0 2 3 4 −1 3 21 A 3 1 0 2 2 4 −2 3 22 F 3 0 2 1 2 3 −1 2 23 D 3 0 2 1 1 2 −1 2 24 H 3 0 1 2 3 6 −3 1 25 D 3 0 1 2 2 6 −4 1 26 E 3 0 1 2 2 6 −4 1 27 B 3 0 1 2 0 4 −4 1 28 F 3 0 1 2 2 7 −5 1 29 H 3 0 1 2 2 7 −5 1 30 G 3 0 0 3 1 6 −5 0 31 A 3 0 0 3 3 9 −6 0 32 C 3 0 0 3 2 10 −8 0

Жарыстар

Турнирге дайындық барысында ФИФА мен Ұйымдастыру комитеті келушілерді қабылдаудың жолын іздеді. Бұрынғы әлем чемпионаттарының тәжірибесі мен көпшілік көріністері негізінде 4 апталық іс-шаралар ұйымдастырылды. Онда футбол жанкүйерлері кездесіп, танысып, әрекеттесіп, мәдени шараларға қатысып, 64 матчты алып видеоэкрандарда тамашалауға мүмкіндік алды. 2004 жылдан бастап ФИФА мен қабылдаушы қалалар шығындар, логистика, қауіпсіздік, маркетинг және теледидар құқықтарын бірлесіп келісіп белгіледі. Бұл "Жанкүйерлер фестивалі" (Fanmeile) деп аталатын көпшілік көріністері, билетсіз футбол жанкүйерлеріне әлем чемпионатына қатысуға заңды мүмкіндік беру мақсатын көздеді. Бұрынғы турнирлерде билеті жоқ жанкүйерлер қауіпсіздікке қатер деп есептелгенімен, Германиядағы әлем чемпионаты барлық жанкүйерлерді құшақ ашып қарсы алып, турнир басталмас бұрын жағымды атмосфера құрды. Қауіпсіздік қызметкерлері мен БАҚ көпшілік көріністеріне күмәнді қарағанымен, әлем чемпионаты басталғаннан кейін бұл күмән сейілді. Әлем чемпионатына арналған жанкүйерлер фестивальдері 12 қабылдаушы қалада ұйымдастырылып, Германияның Ұлттық туристік басқармасының мәліметінше, турнир барысында 21 миллион адам келді (ФИФА 18 миллионнан астам адам келгенін хабарлады). Берлиндегі жанкүйерлер фестивалі Бранденбург қақпасы мен Жеңіс бағанасы арасындағы Straße des 17. Juni жаяу жүргіншілер көшесінде орналасты. 14 үлкен видеоэкран орнатылып, Германия құрамасының әр ойынына шамамен миллион жанкүйер келді, турнир барысында барлығы 9 миллион адамды қамтыды. Германия тарихында алғаш рет бір шараға Октоберфесттен көп адам келді. Кельн жанкүйерлер фестиваліне 3 миллион адам келді, одан кейін Франкфуртқа 1,9 миллион, Штутгартқа 1,5 миллион, Гамбургқа 1,46 миллион, Дортмунд пен Мюнхенге 1 миллион, Нюрнберг пен Ганноверге 500 мың, Лейпцигке 471 мың, Гельзенкирхенге 350 мың және Кайзерслаутернге 205 мың адам келді. Бұл көрсеткіштер барлық күтулерден асып, кейбір қабылдаушы қалалар турнир ортасында жанкүйерлер фестивалінің аумағын кеңейтуге мәжбүр болды. Ең танымал жанкүйерлер фестивальдері қала орталығында орналасқандықтан, Нюрнберг билігінің қала орталығын "жанкүйерлерден бос" ұстау әрекеті тиімсіз болды, себебі көптеген футбол жанкүйерлері көркейтілген қала орталығында қалуды жөн көрді. Шараларды БАҚ-та жариялау оң әсер етті, өйткені алып экрандар алдында қуанатын жанкүйерлердің суреттері көрші елдерден келіп, жанкүйерлер фестиваліндегі тойға қосылғысы келетін келушілерді қызықтырды. 2007 жылы ФИФА және 12 қабылдаушы қала жанкүйерлер фестивальдерінің инновациялық сипаты мен маркетингтік тұжырымдамасы үшін спорт саласындағы неміс маркетингтік сыйлығын алды. ФИФА мен қабылдаушы қалалар шетелдік жанкүйерлерге қолайлы орта жасауға қол жеткізді, себебі жанкүйерлер фестивалінде жүргізілген сауалнамаға сәйкес, сауалнамаға қатысқандардың 95%-ы бұл әлем чемпионатына халықаралық сипаттама бергенін және тек немістерге арналған шара емес екенін мойындады.

Жарыс шашы

"Teamgeist" ресми матч добы Адидас компаниясымен жасалды.

Музыка

Ресми ән "The Time of Our Lives" болды. Ресми әнұран "Zeit dass sich was dreht (Күнді тойлаңыз)" әні таңдалды.

Германияның қабылдаушы ел ретінде бағалауы

ФИФА президенті Сепп Блаттер турнир ұйымдастырылуы тарихындағы ең жақсысы болғанын, ал Германия жұртшылығы қонақжайлы болғанын мәлімдеді. Көптеген фан-фестивальдер мен үлкен экрандарда көрсетілімдер арқасында төрт апталық ұлттық мереке сезімі қалыптасып, халықтың көп бөлігі оған қатысты. Турнирдің алғашқы апталарында үйлерде, көліктерде және киімдерде Германияның ұлттық туы мен ұлттық түстерінің кеңінен таралғанына байланысты алаңдаушылық туды. Көптеген ұлттық және халықаралық сарапшылар, соның ішінде бұқаралық ақпарат құралдары, қоғам және саясат өкілдері, мұның неміс футбол командасына зор қолдау көрсету ғана емес, тіпті "жаңа патриотизмнің" көрінісі екенін атап өтті. Бұл үрдіс 2002 жылғы ФИФА әлем чемпионатында да байқалған болатын. Марбург университетінің зерттеуі ұлттық мақтаныш сезімінің сәл көтерілгенін көрсетті. Алайда, жайыр радикалды ұйымдар турнирді өздерінің насият құралы ретінде пайдалануға тырысқандары сәтсіз аяқталды. Германияның ұлттық футбол құрамасы бірнеше апта бойы Германияда бұрын жарияланбаған құлшыныс пен эйфорияны оятуға септігін тигізгендіктен, 2006 жылдың 14 тамызында Германияның сол кездегі президенті Хорст Кёлер ұлттық құрама ойыншыларына Германияның ең жоғары спорттық наградасы – Silbernes Lorbeerblatt (Күміс лавр жапырағы) табыс етті. Команданың бас жаттықтырушысы Юрген Клинсманн 2007 жылдың ақпан айында қазіргі заманғы жаттығу және ойын әдістерін реформалағаны үшін, қатал сынға қарамастан табандылық танытқаны үшін Bundesverdienstkreuz орденімен марапатталды. Дегенмен, Клинсманн турнирден кейін ұлттық құрамамен келісімшартын ұзартпайтынын хабарлады, себебі ол өзін толыққанды шаршаған сезініп, Калифорниядағы отбасымен көбірек уақыт өткізуді қалаған. Неміс футбол қауымдастығы (DFB) сол күні Клинсманның орынбасары Йоахим Лёвті оның жаңа бас жаттықтырушысы етіп тағайындады, DFB басшылығы оның Клинсманның жұмысын және жаттығу әдістерін ең жақсы жалғастыра алатынына сенді. Еуропалық туризм институтының (ETI) Трир қаласында жүргізген өкілдік сауалнамасы бойынша, неміс халқының 96% Германияның әлем чемпионаты кезінде жақсы мезбенші болғанын айтты. Сұрақтың 93% жауабында халықаралық футбол жанкүйерлерінің жағымды болғаны көрсетілді.