Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Элиас Бреескин:Элиас Бреескин (; 25 қазан 1895 - 9 мамыр 1969) - скрипкашы, композитор және дирижер. Елияс 1895 жылдың 25 қазанында Ресей империясының Екатеринослав губерниясындағы (қазіргі Днепр) шағын ауылда дүниеге келді. Доктор Живаго фильмінде көрсетілген Днепр өзеніндегі бөгет осы қалада орналасқан.
Elias Breeskin (Russian: Элиас Бреескин; Ukrainian: Еліас Бреескін; October 25, 1895 – May 9, 1969) was a violinist, composer and conductor. Elias was born on October 25, 1895, in Yekaterinoslav (now Dnipro), a small village in the Yekaterinoslav Governorate of the Russian Empire, now part of Ukraine, which has now morphed into the industrial city of Dnipro, with over a million inhabitants. The dam on the Dnieper River, shown on the film Doctor Zhivago, is in this city.
Алғашқы жылдары
Элиас үш баланың ең кенжесі еді. Оның егіз ағалары одан он жасқа үлкен және классикалық музыканттар ретінде танылды. 19 жасында Борис пен Дэниел Кавказ тауларына скрипка ойнау үшін барған. Борис сыртқа салқын ауаға пальтосын жамылмай-ақ шығып, өкпе қабынуын жұқтырып, қайтыс болды. Ілиястың ағасының өлімі оған қатты әсер етті. Ол кезде Еластың анасы Ольга оның да музыкаға дарынды екенін біліп, оған сол кездегі Ресейдегі ең жақсы музыкалық білім беру үшін өзінің күшті ерік-жігерін жұмсайды. Элайас анасы туралы айтқан сөздері әрқашан қызық болатын. Ол әйелге қатысты әртүрлі сезімдермен сөйледі, олардың арасында оның бет-әлпетіне көрініп тұрған қатты махаббат, қорқыныш, таңғалу және таңғалу. Элиастың әкесі тыныш, сүйікті адам еді, ол өзінің қатал әйеліне қарсы тұрмауға үйренген, оның салмағы шамамен 200 фунт болатын, және ол өте мықты.
Elias was the youngest of three brothers. His older twin brothers were about ten years older than he, and were identified as potential classical musicians. The story has it that Boris and Daniel, at the age of 19, went off to the Caucasus Mountains to play a violin gig. Boris ran outside in the frigid air without his overcoat, caught pneumonia, and died. Elias was profoundly affected by the death of his brother. Olga, Elias' mother, realized that he had musical talent as well, and bent her strong will to providing him with the best musical education that could be obtained in Russia at the time. Elias’ references to his mother were always curious in nature. He referred to her with a mixture of emotions, among them being strong love, fear, admiration, and wonder, all present in his face. Elias' father was a quiet, dear man who had learned, appropriately, not to cross his indomitable wife, who was approximately 200 pounds in weight, and quite muscular.
Алғашқы табыстар
1903 жылы, Елиас жеті жасқа толғаннан кейін, анасы оны Польшаның Краков қаласындағы консерваторияда кәсіби скрипкашыға сабақ беру үшін тапсырды. 8 жасында Бахтың Е мажорлық концертін орындап, ол үлкен танымалдыққа ие болды. Келесі екі жыл ішінде ол Украина мен Батыс Ресейді аралап, патшаның жеке музыканты Леопольд Ауердің тәлімгері болды. Жас Элиас скрипка ойнағанда көпшілік оны жақсы қабылдады. Ол әлемдегі ең керемет балалардың бірі ретінде танылды. Ресейдің еврейлер қазасына ұшыраған отбасы Ресейден қашып кетті. Олар Америкаға келіп, Вашингтонға қоныстанды, онда олардың туыстары бар еді. Ресейден кетер алдында, 1906 жылы Ильяс Австрия-Венгрия императоры Франц Иосифтің командасында ойнап, үлкен жетістікке қол жеткізді. Отбасылық аңыз бойынша император оған үш рубинді үлкен сақина сыйлады.
In 1903, shortly after Elias’ seventh birthday, his mother turned him over to a professional violinist in the local Conservatory in Cracow, Poland, for lessons. At the age of 8, he played Bach's E major concerto, and was a sensation. During the next two years, he toured through Ukraine and western Russia, where he was also tutored by Leopold Auer, personal musician to the Czar. Young Elias was met with overwhelming responses to his violin playing. He was hailed as one of the greatest child prodigies ever. The family left Russia because of the Jewish massacre. They came to America and settled in Washington, DC where they already had relatives established. Before he left Russia, Elias in 1906 played for Franz Joseph, Emperor of Austria Hungary, with tremendous success. Family lore has it that the emperor gave him an enormous ring, with three rubies, directly from his finger.
АҚШ-та
Отбасы Америкаға келгеннен кейін Ольга ұлының музыкалық мансабы үшін қаржы іздеді. Ол Ақ үйдің алдына барып, Эдит Рузвельтпен кездесуді сұрады. Күзетшілер оған көңіл бөлмеді. Ол күніне бір рет есіктің алдына оралды, бірақ Рузвельт ханым "бабушка ханым" туралы ақпарат сұрағанша. Ольга бірінші ханымға Элиас туралы айтып, оның достарымен бірге оның музыкалық білімін қамтамасыз ете алатынын сұрады. Оның ойнағанын естігеннен кейін Рузвельт ханым оған келісті және Ильястың музыка мектебінде, сол кезде Музыкалық өнер институты деп аталатын, білімін демеуші Фрэнк Дамрош мырзаны қоса алғанда, адамдар тобын жинады. ХХ ғасырдың басында Америкадағы ең үздік скрипка мұғалімі Франц Кнайзель болды. Маэстро Кнайзель Элиасқа шәкірт болып, оның кейінгі мансабына үлкен ықпал етті. Джульярдта тоғыз жыл оқығаннан кейін, 1915 жылы Элиас Лоеб сыйлығын жеңіп алды. Бұл сыйлықтың бір бөлігі Карнеги залында өткен концерті болды, ол өте жақсы қабылданды; келесі күнгі газеттердегі сыншылар оның дыбысының жылылығы мен тазалығына, техникалық қабілеттеріне, ойнаудың шыншылдығы мен жетілдірілуіне тоқталды. Нью-Йорк қор биржасының мүшесі Эдвард Шафер есімді бай меценаты Элиасқа "Турт" атты сақинасы бар "Ружемонт Страдивари" атты автокөлікті сыйға тартты. Шафер басында скрипканы Батыстық 40-шы көшедегі 113-ші үйдегі Рудольф Вурлицер компаниясынан $ 16,000-ға, ал қайырымдылық $ 850-ға сатып алған. Алдағы он жыл бойы Элиас пен скрипка бір-бірінен ажырамас достар болды. 1929 жылы биржа құлдырағанда, Элайас скрипканы қарызынан құтылу үшін иесіне қайтарып береді. 1917 жылы Элайас Уолтер Дамроштың жетекшілігімен Нью-Йорк симфониясының мүшесі болды. Оркестрде болашақ жұлдыздар Миша Элман, Пабло Касалс және Джозеф Хоффман болды. 1918 жылы ақпанда Эолиан залында өткен концерті үшін Элиас үлкен баға алды. Элияс 1918 жылы Э. Карузоның гастроліне бірге жүретін адам ретінде орын алды. Сол жылы ол Brunswick Records компаниясына жазды, оның алғашқысы Канадада вертикаль кесіндіде пайда болды. 1919 жылы сәуірде ол Карнеги залына қайта оралды.
When the family arrived in America, Olga sought funding for her son’s musical career. She ensconced herself in front of The White House, and asked to see Edith Roosevelt. The guards ignored her. She returned to the front gate day after day, until Mrs. Roosevelt asked for information about “the babushka lady.” Olga told the First Lady about Elias, and asked if she and her friends could sponsor his musical education. After hearing him play, Mrs. Roosevelt agreed to do so, and got together a group of people, including Mr. Frank Damrosch, who sponsored Elias’ education at the Juilliard School of Music, at that time called the Institute of Musical Arts. In the early part of the century, the best violin instructor in America was Franz Kneisel. Maestro Kneisel took on Elias as a pupil, and had enormous influence on his subsequent career. After nine years at Juilliard, Elias won the Loeb prize in 1915. A part of this prize was a concert at Carnegie Hall, which was extremely well received; the reviewers in the next day’s newspapers remarked on the warmth and purity of his tone, his technical abilities, and the sincerity and refinement of his playing. A wealthy patron, Edward Schafer, a member of the New York Stock Exchange, gave Elias a Rougemont Stradivarius with a Tourte bow as a gift. Schafer had originally purchased the violin from the Rudolph Wurlitzer Company, of 113 West Fortieth Street, for $16,000 together with the bow for $850. Elias and the violin were inseparable for the next ten years. When the stock market crashed in 1929, Elias returned the violin to his benefactor to help him pay his debts. In 1917, Elias became a member of the New York Symphony under Walter Damrosch. Others in the orchestra included future superstars Mischa Elman, Pablo Casals, and Joseph Hoffman. Elias received great reviews for his performance at the Aeolian Hall in February 1918. Elias won a place as Enrico Caruso’s accompanist for his tour in 1918. That year he made recordings for Brunswick Records, the first of which appeared on a rare vertically cut issue in Canada. He returned to Carnegie Hall again in April 1919 and was noted for his vigorous style.
Алғашқы денсаулық проблемалары
1919 жылы Элиас елдің ең бай адамдарының бірі Адельин Доммен, 1953 жылы Мерк Шарп & Домм, ал 1953 жылы Шарп және Дом Фармацевтикасы болған Дом Химиялық Компаниясының иесімен танысты. 1920 жылы маусымда Адельиннің отбасы олардың үйленуіне қатты қарсы болды. Олардың Жан Дороти есімді үш қызы болды. Осы үйлену кезінде Элайас құмар ойындарға әбден тәуелді болып кетті. Бұл ауру оны да, отбасын да өмір бойы азаптап, азап шекті.
In 1919, Elias met Adelyn Dohme, the daughter of one of the wealthiest men in the country, the owner of the Dohme Chemical Company, which became Sharp and Dohme Pharmaceuticals, and in 1953 Merck Sharp & Dohme. Adelyn’s family was very much opposed to their marriage, which took place in June 1920. Together they parented three daughters, Jean Dorothy. and Gloria
Around the time of this marriage, Elias became pathologically addicted to gambling. This malady was to plague him with horrendous consequences for both him and his family for the rest of his life.
Дирижер ретінде
Элайс пен Адельин қоныс тепкенде, ол Нью-Йорктегі Капитолий театрының оркестрінің концертмейстері болды. 1925 жылы Миннеаполис симфониялық оркестрінің дирижері болды. Ойын-сауық қарызынан кейін ол Миннеаполистен кетуге мәжбүр болды, ал 1927 жылы Питтсбург симфониялық оркестрін қайта құрумен аяқталды. Екі жыл өткеннен кейін, Элайас үлкен құмар ойындар қарызымен айналысуын жалғастырды, ал Аделиннің әкесі қызының некеге тұруға келісуіне мүмкіндік берді, бұл Элайастың Питтсбургтегі мансабын да аяқтады. Кейіннен Адельин Балтимор өнер мұражайының директоры болды.
Elias and Adelyn settled down, and he became concertmaster of the Capitol Theatre Orchestra in New York. In 1925, he became the conductor of the Minneapolis Symphony Orchestra. Due to gambling debts, he had to leave Minneapolis, and ended up reestablishing the Pittsburgh Symphony Orchestra in 1927. After two years there, Elias continued to run up enormous gambling debts, and Adelyn’s father was successful in getting his daughter to agree to end the marriage, effectively ending Elias' career in Pittsburgh as well. Adelyn would later become Director of the Baltimore Museum of Art.
Композитор ретінде
Элиас Нью-Йоркке ұятқа қайтқанда, ол Оторино Респигидің Рим су көздеріне ұқсайтын сипаттамалық шығармасы Космополис жазды. Сол кезде Элиас апендицит жарылып, аурухананың реанимациялық бөлімінде жатты. Ол перитонитке шалдықты, оның өмір сүруі күтілмеді. Көп уақыт бойы дәрігерлік көмек алғаннан кейін оның өмірі сақталып қалды, ал ауруханадан шығарылуы тиіс еді. Ол барлығына, соның ішінде Аннаға, медбикелерге қош айтысты. Ол оған өзінің әдеттегідей драмалық түрде: "Менің өмірімді қайтарып бергеніңіз үшін сізге қалай алғыс айта аламын?" деп сұрады. Анна оған көзге қарады және: "Сіз маған үйленуге болады" деді. Элиас Джонға осы оқиғаны айтып бергенде, Джонның үйленуінен бір түн бұрын, ол Бродвейдегі бардағы үстелдің ар жағына қолын созып, Джонның шашын сылады және: "Бұл да жақсы нәрсе, өйткені сіз үш ай бойы жол бойында болдыңыз". Анна Элиастың екі ұлын тудырды, бірінші Джон және екі жылдан кейін Евгений (Гин).
When Elias returned in disgrace to New York, he composed Cosmopolis, a descriptive piece which somewhat resembles Ottorino Respighi’s The Fountains of Rome. At this time, Elias found himself in the intensive care unit of a hospital, having suffered a ruptured appendix. Peritonitis had set in, and he was not expected to live. After considerable medical intervention, his life was saved, and he was due to be discharged from the hospital. He said goodbye to everyone, including Anna, the nurses’ orderly on the ward; he asked her in his typically dramatic way, “How can I possibly thank you for giving me back my life?” Anna looked him straight in the eye, and said, “You can marry me.” When Elias told his son John this story, the night before John's marriage, he reached his hand across the table in the bar on Broadway, tousled John's hair, and said, “It's a good thing too, because you were three months along the way.” Anna gave birth to Elias' two sons, John first and Eugene (Gene) two years later.
Голливудтың симфониялық оркестрі
Эллиас Эдди Кантордың шоуының аранжировщигі және орындаушыларының бірі болды; ол Голливудқа көшіп барғанда, Анна, Джин және Джон Эллиаспен бірге сонда көшіп барды. Олар 1937 жылы Голливудқа келіп, Боб Хоуптың көшеден төмен тұрған керемет ауданына көшіп барды. Осы уақыт ішінде жұмыссыз қалған музыканттар өте көп болды, сондықтан Элайас кейін Голливуд Боул симфониялық оркестріне айналғанды құрды және киноға музыка жаза бастады. Сол уақытта ол оркестрдің жалақысын ұрлап, Мексикаға қашып кетті, өйткені Мексиканың АҚШ-пен ұстап беру туралы келісімшарты жоқ еді. Оркестрдің музыканттары, Элайстың оларды алдағанын білгендіктен, оған әлі күнге дейін оның музыкалық шеберлігін растайтын және оларға мансабында алға қадам жасағаны үшін орама дайындады. Элайас сол шиыршықты көп жылдар бойы қабырғаға іліп қойды.
Elias was the arranger and one of the performers for the Eddie Cantor show; when it moved to Hollywood, Anna, Gene and John moved there with Elias. They arrived in Hollywood in 1937, and moved into a wonderful neighborhood where Bob Hope lived down the street. During this time, there were so many musicians who were out of work that Elias formed what later became the Hollywood Bowl Symphony Orchestra, and began to write music for movies. It was also at this time that he embezzled the entire payroll of the orchestra, and left for Mexico City, on the run, because Mexico did not yet have an extradition treaty with the US. The musicians of the orchestra, knowing that Elias had ripped them off, still prepared a scroll for him, testifying to his musicianship, and for giving them a step forward in their careers. Elias kept that scroll on the wall for many years.
Мексикада
1940 жылдары Мексикаға көшіп барып, Мексикадағы XEB радиостанциясының эксклюзивті әртісі болды, бұл елдің ең көнесі, Мексика киносына арналған музыка жазды, оның ішінде Кантинфлас фильміне арналған музыка жазды. Ол жерде оның әйгілі ойыншы және скрипкашы Ольга Брискин есімді қызы болды. 1941 жылы Анна, Джин және Джон Брискин Мексикадағы Элайсқа қосылды. Джон Брискин бір Рождествода Мексиканың президенті жанындағы Мексикадағы оркестр залында отырған және әкесі Элиас сахнаға шығып, таяғын көтеріп, Чайковскийдің "Балшық ошақты" әніне соққы бергенін бақылап отырғанын айтады. Джон Брискин сондай-ақ бірнеше қызметшімен, соның ішінде шофермен, бағбанмен, жансакшылармен, аспазмен және екі жас қызметші қыздармен бірге тұратындығын сипаттайды. Элайас жұмыстан үйге келгенде, костюмдік жакетін алып, оның қолтығына кішкентай капуцин маймылын байқайтын. Ол базардан қалың түстес қауырсынды иығына салып алып, үйіне оралған; бұл әдеттегі жағдай.
In the 1940s he moved to Mexico and became an exclusive artist of the XEB Radio station in Mexico City, the oldest in the country composed scores for the Cinema of Mexico including the Cantinflas film Neither blood nor sand. He had a daughter there who became a famous entertainer and violinist herself, Olga Breeskin. In 1941, Anna, Gene, and John Breeskin joined Elias in Mexico City, where he had become musical director for XEW, the most important radio station in the country. John Breeskin describes one Christmas sitting in box seat in the principal orchestra hall in Mexico City near the President of Mexico, and watching his father Elias take the stage, lift his baton, and give the downbeat for Tchaikovsky’s The Nutcracker. John Breeskin also describes living in a mansion with several servants, including a chauffeur, a gardener, a bodyguard, a cook and two young maids. Elias would come home from work, take off his suit jacket, and reveal a tiny Capuchin monkey tucked into his armpit. He would come home from the mercado with a parrot with violently colored feathers perched on his shoulder; this was typical.
Түрмеде
1945 жылдың мамыр айында Елиас ойын-сауық қарызынан және саяси процестің дұрыс емес жағында болғандықтан саяси тұтқын ретінде тұтқындалып, түрмеге жабылды; оны "Las Islas Marías" (Шайтан аралына тең) деп атады, онда оның камерадасы Леон Троцкийдің өлтірушісі Рамон Меркадер болды. Ол жерде бір жылға жуық ұсталды. Осы уақыт аралығында оның некесі бұзылып кетті. Түрмеден шыққаннан кейін, ол үшінші әйелі Лена Торреске үйленді, олар қыз Ольга мен ұлы Элиас-Жуниорды туды, ол да жетістіктерге жеткен скрипкашы. Түрмеде болған кезінде, Мексика президенті Мануэль Авила Камачо (1 желтоқсан 1940 30 қараша 1946) кешірім бергенге дейін, Элияс түрмедегі тәжірибесіне негізделген "Ла Сиуд де Лос Мюертос" атты шығармасын жазды. Бұл әнді ол Мехикодағы "Palacio de las Bellas Artes" театрында орындағанда, көпшілік оны жақсы қабылдады.
In May 1945, Elias was arrested and taken to jail as a political prisoner due to his gambling debts and for being on the wrong side of the political process; he was sent to "las Islas Marías" (the equivalent of Devil’s Island), where his cellmate was Ramón Mercader, Leon Trotsky’s assassin. He was held there for almost a year. During this time his marriage ended. After Elias got out of jail, he married his third wife Lena Torres, with whom he had a daughter Olga and son Elias Junior, also an accomplished violinist. While in prison, before he was pardoned by the president of Mexico, Manuel Ávila Camacho (1 December 1940 – 30 November 1946) Elias wrote La Ciudad de Los Muertos based upon his experiences in prison. This was very favorably received when he performed it at The Palacio de las Bellas Artes in Mexico City.
Өлімі
Көшеден өтіп бара жатқанда, айналасына қарамай жүрген Элиасты машина соқты да, жамбасын сындырады. Жауырын алмастырған, бірақ қайта сынған. 1969 жылы 9 мамырда 73 жасында ұйқыда өпкө қабынуынан қайтыс болды.
Elias, who never bothered to look about him when he was crossing the street, was hit by a car and broke his hip. The hip was replaced, but he broke it again. He died in his sleep of pneumonia on Friday May 9, 1969, at the age of 73.