Кіріспе

Аристофанның "Ассамблея әйелдері" (Ekklesiazousai; сондай-ақ, Конгресс әйелдері, Парламент әйелдері, Биліктегі әйелдер және Әйелдердің жиналысы деп те аударылады) – грек драматургы Аристофанның б.з.б. 391 жылы жазған комедиясы. Пьесада Афина әйелдері үкіметті өз қолына алып, жеке меншікті тыйымдайтын және қарт немесе келбетсіз адамдар үшін сексуалдық теңдікті қамтамасыз ететін реформалар енгізеді. Аристофанның саяси және әлеуметтік сатирасынан өзге, "Ассамблея әйелдері" пьесасының комедиялық әсері сексуалдық және тәнтілік юморға негізделген. Пьесаның мақсаты сол кездегі афиналық үкіметті сынау болған.

Тарихи негіздер

Б.з.д. 4 ғасырдың басында Афина Пелопоннес соғысының салдарынан әлі де қалпына келмей, Спартамен үздіксіз шайқастарды жалғастырып жатты. Афина және оның одақтастары – Фива, Коринф және Аргос – екі жылдан астам уақыт бойы спарталықтардан арылуға тырысып, көптеген жемістер мен сәтсіздіктерге ұшырады. Афина Персиямен және Кипр патшасы Евагормен жасасқан одақтарының арқасында Эгей теңізіндегі теңіз үстемдігін қайтаруға мүмкіндік алғанмен, афиналықтардың көп бөлігі кедейлікке ұшырады. Сондықтан, кедейлер соғысты жақтады, себебі ол болашақта жұмыспен қамтамасыз ететін, ал байлар бейбітшілікті қалап, соғыстың шығындарға түсетінін білді. Қорынт соғысының жалғасуы сөзсіз бай афиналықтардан конфискациялардың көбеюіне және мәжбүрлі түрде алым-салық жиналуына әкелді. Осы орайда туған материалдық және рухани алаңдаушылық Аристофанның Афина бейнесінде айқын көрінді.

Талдау

Әйелдер басқаратын үкімет туралы идея сол кезде қиял болғанымен, афиналықтар үшін мүлдем жат емес еді. Аристофанның «Лисистрата» және «Тесмофориазуса» пьесаларында көрініс тапқандай, саясаттағы әйелдер туралы ойнақы дәстүр кең таралған. Әйелдердің афиналық қоғамдық тәртіптен жоғары тұруы туралы ой Софоклдің «Антигона» трагедиясында да бейнеленген. «Assemblywomen» пьесасы ескі немесе жаңа комедия шеңберіне толықтай сыймайды және көбінесе орта комедия деп есептеледі. Пьеса Аристофанның ертерек туындыларының сюжеттік құрылымын ұстанса да, формальды құрылымында жаңа өзгерістер байқалады, әсіресе хордың рөлінде. Пьесаның басы мен соңында маңызды болғанымен, хордың орталық сахналардағы қатыспауы грек трагедияларының стиліне көбірек ұқсайды. Пьесада парабазис жоқ және агон жеткіліксіз дамыған, эпизодтар арасындағы хор әндері сценарийге енгізілмеген, ал олқылықтар көбінесе «choru» («хорға арналған орын») деген жазбамен белгіленеді, бұл Менандр мен жаңа комедияға тән ерекшелік.