Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ду Ю (735 812 жылы 23 желтоқсан), сыйлық есімі Цзюньцин (君卿), ресми атауы Циның Анцзянь герцогы (岐安簡公), қытайлық тарихшы, әскери генерал және саясаткер. Ол Тан әулетінің канцлері болды. Ду қазіргі Шансидің Сиань қаласында, Ан Лушанның кенеттен көтерілісіне дейін он сегіз жыл бұрын, атақты аристократ отбасында дүниеге келді және Чинань командирлігінің (қазіргі Личенг ауданы) әкімшісі ретінде мәртебе үшін қызмет алды. Роберт Г. Хойланд оны Ибн Халдунмен салыстыратын "ұлы масштабтағы саяси ойшыл" деп санайды, бірақ ол көбінесе 200 бөлімнен тұратын тарихи энциклопедиясы Тонгдианның отыз алты жылдық жинағы үшін есте қалады. Конфуцийдің әке мен бала арасындағы қарым-қатынас туралы ілімдерін маңызды деп санаған кезде, Ду олардың үкіметтік саясат үшін маңызды ақпарат бергеніне сенбейтінін айтты. Заңгер маман және мемлекеттік қаржыға билік жүргізетін ол Мемлекеттік кіріс және тұз және темір жөніндегі комиссар болды. Саяси жоспаршыларды бағалағандығы, көнелікті және тағдыр сияқты ұғымдарды жоққа шығарғаны және Кунзиге деген зор қызығушылығы үшін "Легалист" деп аталды. Джон Кий оны Шан Янға "оқыған" деп атайды. Алайда, императорлық мінез-құлықты түзету үшін аз күш жұмсауына қарамастан, Сун Куан сияқты ол әлі де моральдық өзгеру мүмкіндігіне сенді және рәсімдерді үкімет үшін маңызды деп санайды (Сун Куанның пікірінше, барлық мемлекеттік ережелер мен институттарды қамтиды). Дю конфуцийшілдердің жеңіл салық салу жүйесін және Хан әулетінің ұсыныстар жүйесін емтихан жүйесін ауыстыру ретінде жақтырады. Ол көбінесе конфуцийшіл Лу Цзиге қарама-қайшы болып саналады, бірақ шын мәнінде олар бірқатар мәселелерде келіскен сияқты, ал Лу Дуның қабілеттерін ұсынуда ешқандай қиындық көрмеді.
Du You (735 – December 23, 812), courtesy name Junqing (君卿), formally Duke Anjian of Qi (岐安簡公), was a Chinese historian, military general, and politician. He served as chancellor of the Tang dynasty. Du was born to an eminent aristocratic family in what is now Xi'an, Shaanxi, almost eighteen years before the abrupt rebellion of An Lushan, and received office for the privilege as administrator of Chi nan commandery (modernly Licheng District). Robert G. Hoyland considers him a "political thinker on a grand scale," comparable to Ibn Khaldun, but he is most often remembered for his thirty six year compilation of the Tongdian, a historical encyclopedia of 200 sections (volumes) collecting laws, regulations, and general events from ancient times to his own. While considering Confucian teachings on the relationship between father and son essential, Du stated that he didn't believe that they provided relevant information for government policy. A legal specialist and authority over state finances, he became Commissioner for Public Revenue and Salt and Iron, and has been called a "Legalist" for his appreciation of political planners, dismissal of antiquity and concepts like fate, and strong interest in the Xunzi. John Keay calls him "enamored" of Shang Yang. However, despite expending little effort on rectifying imperial conduct, along the lines of Xun Kuang he still believed in the possibility of moral transformation, and considers rites essential to government (which in Xun Kuang's view encompass all government regulations and institutions). Du favored the light taxation system of the Confucians and the recommendation system of the Han dynasty as a replacement for the examination system. As a character he has often been regarded as antithetical to the more Confucian Lu Zhi, but in reality they seemed to agree on a number of points and Lu didn't have any problem recommending Du for his abilities.
Тонгдианның жазуы
Ду Ю император Сюаньцзюнгтің тұсында жазылған 35 томдық "Женгдиан" атты еңбегіне таңғалды. Бұл философия, діни рәсімдер мен басқару қағидаларының жинағы еді. Алайда, Ду Цзэндианды толық емес деп санады, сондықтан ол Цзэндианды кеңейтті және император Сюаньцзунның дәстүрлері, музыкасы және жазылған еңбектері туралы жазбаларды 200 томдық еңбекке қосты. 801 жылы ол әлі де Хуайнанда болған кезде, өзінің қол астындағыларына жұмысты Чанъанға алып барып, император Дезонға ұсынды. Император Дезонг бұл жұмысты мақтап жарлық шығарды. Бұл еңбек танымал болды және сол кездегі адамдар үшін ырым-жырымдар, музыка, қылмыстық құқық және басқару туралы негізгі ақпарат көзі болды. Ду Юның арғы атасы Ду Синьмин (杜行敏), бабасы Ду Кью (杜), әкесі Ду Сиван (杜希望) - барлығы Тан үкіметінде лауазымды адамдар болды. Ду Юның мемлекеттік қызметтегі мансабы мұрасына байланысты берілген лауазымнан басталды - Джинань қолбасшылығының (濟南, қазіргі Дзинань, Шандун) губернаторының әскери кеңесшісі. Кейіннен ол Ян округінің (縣, қазіргі Шаосинг, Чжэцзян) бас хатшысы болды. Рун префектурасы (潤州, қазіргі Чжэньцзян, Цзянсу) арқылы жүріп, ол префект Вей Юаньфуны (元) көруге барды, ол бұрын Ду Сиванның пайда алушысы болған, бірақ бастапқыда Вей оны есіне алмай, оған тек ескі досының ұлы ретінде қарады. Бір жолы Ду Юның сапары кезінде Вей қиын жағдайды шешіп жатқанда, Вей Дуны сынап көргісі келді, сондықтан одан пікірін сұрады, және оның пікірлері дұрыс болды, Вейге әсер етті. Вей оны заңгер ретінде ұстады. Кейіннен Вэй Чжэси округінің (西, штаб-пәтері қазіргі Чжэньцзян) губернаторы және Хуанань округінің (南, штаб-пәтері қазіргі Янчжоу, Цзянсу) әскери губернаторы (Джиедуши) болып қызмет еткен кезде, ол Дуны штабқа шақыруды жалғастырды және Дуға көптеген міндеттерді сеніп тапсырды. Кейін Ду Чанъанға қайта шақырылып, қоғамдық жұмыстар министрлігінде (工部, Gongbu) бақылаушы қызметкер Гонбу Лангжонг (工部郎中) болып қызмет етті. Кейіннен ол Цзянси округінің Цзинмиао (青苗) салық (яғни жас азық-түлік өнімдеріне салық салу) директоры (江西, штаб-пәтері қазіргі Наньчан, Цзянси); Фу префектурасының префекті (撫州, қазіргі Фучжоу, Цзянси); және Ронг округінің директоры (容管, штаб-пәтері қазіргі Юлин, Гуанси). Кейін ол халық санағы министрлігінде басқа қадағалаушы лауазымда қызмет етті. Ол мемлекеттің қаржылық мәселелеріне жауапты халық санағы вице-министрі (戶部侍郎, Hubu Shilang) болып тағайындалғанға дейін. Ду Янгтың бірінші канцлерлік орнын алмастырған Лу Цының жек көретіндігіне ұшырайды, Лу оны Су префектурасының (蘇州, қазіргі Сучжоу, Цзянсу) префекті болуға жіберді. Ду бұл тапсырмадан анасы әлі тірі болғандықтан және Су префектурасының бұрынғы префекті анасы қайтыс болғаннан кейін қызметінен кетуі керек болғандықтан бас тартты. Содан кейін ол Рао префектурасының (饒州, қазіргі Шанграо, Цзянси) префекторы, одан кейін көп ұзамай Линнань округінің (南, штаб-пәтері қазіргі Гуанчжоу, Гуандун) әскери губернаторы болды. Осы уақытқа дейін Линьнаньның әскери губернаторы әдетте Линьнань бөлінген бес арнайы округтің директоры атағын да алып жүрді. Солардың бірі - Ронг ауданы, оны Ду бұған дейін басқарған болатын. Дезонг императоры 783 жылы Чжу Цзидің көтерілісіне байланысты Чанъаньнан қашуға мәжбүр болғандықтан, оның уақытша сотындағы шенеуніктер прецеденттер туралы толық білмеді, сондықтан Ду Лингнанның бірінші әскери губернаторы болды. сонымен қатар бес ауданның директоры болды. 802 жылы Ду Ю қайта-қайта өзінің орнын ауыстыруды сұраған кезде император Дзэзонг Ван Е (王) Дуның орнын ауыстырды және оны Чанъанға шақырды. 803 жылы Ду Чанъанға келгеннен кейін, ол Тонг Чжуншу Менсия Пингжанши атағымен және Сиконг (司空, Үш мәртебелілердің бірі) қызметін атқарып, канцлер болды.
Du You had been impressed by a 35 volume work by Liu Zhi during Emperor Xuanzong's reign known as the Zhengdian, which was a compendium of philosophies, rites, and principles of governance. However, Du considered the Zhengdian to be incomplete, so he expanded on the coverage of the Zhengdian and added writings about the rites, music, and written works of Emperor Xuanzong's time, into a 200 volume work. In 801, while he was still at Huainan, he had his subordinates carry the work to Chang'an to offer it to Emperor Dezong. Emperor Dezong issued an edict greatly praising the work. The work became popular and a key source of information on rites, music, criminal law, and governance for the people of the time, and it was said that it was so detailed that the information from the last thousand years could be accessible easily. Du You's great grandfather Du Xingmin (杜行敏), grandfather Du Que (杜愨), and father Du Xiwang (杜希望) all served as officials in Tang governments. Du You's own civil service career started from a position that he was given on account of his heritage — the military advisor to the governor of Ji'nan Commandery (濟南, in modern Jinan, Shandong). He later was made secretary general of Yan County (剡縣, in modern Shaoxing, Zhejiang). As he went through Run Prefecture (潤州, in modern Zhenjiang, Jiangsu), he went to see the prefect, Wei Yuanfu (韋元甫), who had previously been a beneficiary of Du Xiwang's, but initially, Wei, not remembering that, treated him only like the son of an old friend. On one way during Du You's visit, however, when Wei was judging over a difficult case, Wei wanted to test Du and therefore asked him for his opinions, and his opinions were all correct ones, impressing Wei. Wei kept him as legal advisor. Later, when Wei served successively as the governor of Zhexi Circuit (浙西, headquartered in modern Zhenjiang) and military governor (Jiedushi) of Huainan Circuit (淮南, headquartered in modern Yangzhou, Jiangsu), he continued to invite Du to serve on staff and entrusted Du with many responsibilities. Later, Du was recalled to Chang'an to serve as Gongbu Langzhong (工部郎中), a supervisorial official at the ministry of public works (工部, Gongbu). Yet later he successively served as the director of the Qingmiao (青苗) tax (i. e., taxation on young food crops) for Jiangxi Circuit (江西, headquartered in modern Nanchang, Jiangxi); the prefect of Fu Prefecture (撫州, in modern Fuzhou, Jiangxi); and the director of Rong District (容管, headquartered in modern Yulin, Guangxi). He later served in another supervisorial position at the ministry of census — Duzhi Langzhong (度支郎中), before being promoted to be the deputy minister of census (戶部侍郎, Hubu Shilang), in charge of the financial matters of the state. Du would become despised by Yang's successor as primary chancellor, Lu Qi, and Lu had him sent out to be the prefect of Su Prefecture (蘇州, in modern Suzhou, Jiangsu). Du declined the assignment on account that his mother was still alive and the previous prefect of Su Prefecture had to leave office when his mother died. He was then made the prefect of Rao Prefecture (饒州, in modern Shangrao, Jiangxi), and soon thereafter the military governor of Lingnan Circuit (嶺南, headquartered in modern Guangzhou, Guangdong). Up to that point, the military governor of Lingnan customarily also carried the title of director of five special districts that Lingnan was divided into — one of which was Rong District, which Du had previously governed. Because Emperor Dezong had been forced to flee Chang'an due to a rebellion by Zhu Ci in 783, however, the officials at his makeshift court did not have full knowledge about precedents, and Du became the first military governor of Lingnan not to also be director of the five districts. In 802, with Du You repeatedly requesting to be replaced, Emperor Dezong made Wang E (王鍔) Du's replacement and recalled him to Chang'an. After Du arrived in Chang'an in 803, he was made chancellor with the designation of Tong Zhongshu Menxia Pingzhangshi and acting Sikong (司空, one of the Three Excellencies).
Император Шунцзонг пен Император Сянцзонгтың тұсында
805 жылы император Дезонг қайтыс болып, оның орнына оның ұлы император Шунцзонг келген кезде, император Шунцзонг ресми түрде мемлекет билігін қолға алғанға дейін Ду Ю бірнеше күн регент қызметін атқарды. Көп ұзамай Ду мемлекет қаржысына қайтадан жауапты болды, император Шунцзонның жақын серіктесі Ван Шувен оның орынбасары болды. Уан сол кездегі күшті болғандықтан, аға Дуның орынбасары ретінде қызмет ету орынды деп есептеген. Алайда бірнеше айдан кейін Ван Шувеннің анасы қайтыс болғаннан кейін, ол ресми қызметті тастап, оның аза тұту кезеңіне қатысуға мәжбүр болды, Ванның партизандары билікті жоғалтты. Ванның одақтасы Ван Пи Дуға Ван Шувенді аза тұту кезеңінен шақырып алу үшін аралассын деп бірнеше рет өтініш жасады, бірақ Ду бұған дайын емес немесе қолынан келмеді. Көп ұзамай ауыр науқастанып қалған император Шунцзонг тағын ұлы император Сянцзонгқа тапсырды, ал Ван Шувен және оның серіктестері бірден тазаланды. 806 жылы ол канцлерден басқа, Ситу (司徒, сонымен қатар Үш мәртебелілердің бірі) болды және Цы герцогы болды. Ол кезде Ду қарт болғандықтан, император Сианцзун оны үлкен құрметпен қарастырды, оны тек Ситу деп атады, атын атамады. 807 жылы Ду қартаюына байланысты зейнеткерлікке шығуын өтінген кезде император Сианцзун оған барлық лауазымдарын қалдырды, бірақ Фанчуаньдағы (川, Чанъань маңындағы) сарайда жартылай зейнеткерлікке шығуға рұқсат етілді, тек ай сайын екі-үш рет канцлерлер кеңсесіне барып, маңызды мемлекеттік мәселелерді талқылауға рұқсат етілді. Фанчуань көрікті жер еді, Ду басқа шенеуніктерді жиі қонаққа шақыратын. Сол кезде Даңшиян тайпасының адамдары Тюфан әскеріне Тан аймағына шабуыл жасау үшін жиі нұсқаулық ретінде қызмет етті. Ду Дангсянға шабуыл жасамауға кеңес беретін өтінішхат тапсырды, себебі Дангсян тайпаларына мейірімділікпен қарау оларды бағындыру үшін жақсы стратегия болып табылады. Император Сянцзонг ұсыныстарды жоғары бағалады. 812 жылы Ду ауырып қалған кезде ол тағы да зейнетке шығуын сұрады, бұл жолы император Сианцзун мақұлдады. Ду сол жылы қайтыс болды және оған үлкен құрмет көрсетілді. Оның немересі Ду Конг кейіннен император Вузонг пен император Идзонгтың тұсында канцлер болып қызмет етті; тағы бір немересі Ду Му Тан дәуірінің соңында әйгілі ақын болды. Дуның еңбекқор, оқушы екені айтылған. Ол мемлекеттік қызметте ең жоғарғы орында тұрса да, оқуын адал жалғастырған. Ол өз қызметкерлерімен саясатты талқылаған сайын, олар оның логикалық ойлау қабілеті мен білімдеріне таңғалды. Оның әрекеттері қателеспейді де, бірақ оның беделі Хуайнаның әскери губернаторы болған кезінде әйелі Лианг ханшайымы қайтыс болған кезде, оның әйелі Ли ханшайымы болды.
When Emperor Dezong died in 805 and was succeeded by his son Emperor Shunzong, Du You served as regent for several days before Emperor Shunzong officially took over the reins of the state. Soon thereafter, Du was again put in charge of the financial matters of the state, with Emperor Shunzong's close associate Wang Shuwen as his deputy — as Wang, who was powerful at the time, believed that it would be more appropriate to serve as deputy to the senior Du. Several months later, however, when Wang Shuwen's mother died and he had to leave official service to observe a mourning period for her, Wang's partisans lost power. Wang's ally Wang Pi made repeated requests to Du for him to intercede to recall Wang Shuwen from his mourning period, but Du was either unwilling or unable to. Soon thereafter, Emperor Shunzong, who was seriously ill, yielded the throne to his son Emperor Xianzong, and Wang Shuwen and his associates were almost immediately purged. Also in 806, he was made, in addition to chancellor, Situ (司徒, also one of the Three Excellencies) and created the Duke of Qi. As Du was old at that time, Emperor Xianzong afforded him great respect, referring to him only as Situ and not by name. When Du requested retirement due to old age in 807, Emperor Xianzong had him keep all of his offices but be allowed to go into semi retirement at his mansion in Fanchuan (樊川, near Chang'an), only to visit the office of the chancellors two or three times a month to discuss important matters of state. Fanchuan was scenic, and Du often invited the other officials to feasts there. Around that time, Dangxiang tribesmen often served as guides for Tufan forces in attacking Tang territory, and there were many suggestions by officials to attack Dangxiang tribes. Du submitted a petition advising against attacking Dangxiang, reasoning that the better strategy is to treat Dangxiang tribes with kindness to get them to submit. Emperor Xianzong appreciated the suggestions. In 812, when Du fell ill, he again requested retirement, and this time Emperor Xianzong approved. Du died later in the year and was given great posthumous honors. His grandson Du Cong later served as a chancellor during the reigns of Emperor Wuzong and Emperor Yizong; another grandson, Du Mu, was a famed poet of the late Tang period. It was said that Du was diligent and studious, and even when he reached the apex of governmental service, he continued to study earnestly. Whenever he discussed policies with his staff members, they were impressed by his logical reasoning and knowledge. It was said that his acts were almost without fault, except that his reputation suffered when, during his service as military governor of Huainan, his wife Lady Liang died, and he promoted a concubine, Lady Li, to be his new wife despite his family members' urging against it.
Ескертпелер мен сілтемелер
"Танның көне кітабы" том. 147 Танның жаңа кітабы, т. 166 саны. Зичжи Тонгцзян, томдар. 226, 227, 235, 236, 237, 238 - ші сандар.
Old Book of Tang, vol. 147
New Book of Tang, vol. 166. Zizhi Tongjian, vols. 226, 227, 235, 236, 237, 238.